Thiên Tài Bên Trái, Kẻ Điên Bên Phải - Cao Minh - Bên kia bức tường

Trước khi gặp bệnh nhân này, tôi được hai chuyên gia tâm lý và một bác sĩ thần kinh nghiêm túc cảnh báo: Nhất định phải cần thận, anh ta thuộc dạng nhân vật nguy hiểm về mặt tư tưởng. Sau nhiều lần nhận cảnh báo, sự hiếu kỳ của tôi bị đẩy lên đến đỉnh điểm.

Nói thật vừa nhìn thấy anh ta tôi có chút thất vọng, thoạt trông cũng chẳng có gì mới mẻ. Diện mạo xấu xí, dáng người bình thường, không có răng nanh, cũng hít thở không khí, dưới xương sườn không có vảy mọc ngược, có vẻ vẫn ăn các hợp chất carbohydrate, trước ngực không có biểu tượng chữ S thật lớn, thoạt nhìn thì khả năng biến hình không cao lắm. Tuy vẫn có một điểm bắt mắt, thật sự bắt mắt: Đôi mắt anh ta rất sáng và có thần.

Sau khi ấn nút ghi âm, tôi mở sổ, phát hiện anh ta đang chăm chủ dõi theo từng cử động của mình.

Tôi: “Anh…”

Anh: “Tôi rất tốt, anh bị họ cảnh báo cần cẩn thận tôi phải không?”

Tôi: “… Đúng vậy.”

Anh: “Anh hình dung về tôi như thế nào?”

Tôi: “Anh rất để ý cách nhìn của người khác sao?”

Anh: “Không còn việc gì khác để làm, họ không cho tôi đọc báo nữa rồi.”

Tôi: “Vì sao?”

Anh: “Tôi sẽ học hỏi được rất nhiều điều qua báo chí, tôi có thể phân tích mấy ngày, sau khi nghiên cứu kỹ càng tôi sẽ tìm thấy những ý tưởng mới, nên họ không để tôi đọc nữa.”

Tôi: “Nghe bảo anh rất có tài ăn nói.”

Anh: “Lời nói của tôi chậm hơn suy nghĩ nhiều, rất nhiều thứ bị sót.”

Tôi: “Đây là khoe khoang?”

Anh: “Sự thật.”

Tôi đột nhiên cảm thấy rất thích nói chuyện với anh ta, rõ ràng ngắn gọn, không cần lời lẽ thừa thãi.

Tôi: “Được rồi, cho tôi biết những gì anh biết đi.”

Anh: “Anh gấp gáp quá đấy.”

Tôi: “Vì tôi nghe nói anh là ác mộng của một số chuyên gia tâm lý.”

Anh: “Đó là do bản thân họ cũng hoài nghi”

Tôi: “Hoài nghi cái gì?”

Anh: “Liệu anh có cảm thấy thế giới này có gì đó không đúng không? Mọi việc hình như đều có vấn đề, nhưng lại không thể nói rõ, cũng chẳng nhìn thấu vấn đề ở đâu. Có thời điểm một điều gì đó sẽ như có như không xuất hiện, khi anh muốn nắm lấy lại biến mất, giống ảo ảnh vậy. Có lúc anh sẽ cảm thấy rất rõ ràng, vấn đề không đơn giản như vậy, đằng sau mỗi sự việc, mỗi vật thể luôn tồn tại điều gì đó, anh còn có thể xác định rất nhiều quy luật liên quan đến nhau, nhưng nghĩ kỹ lại chỉ thấy rối loạn. Thế giới này có quá nhiều điều anh không thể lý giải, giống như bị ngăn cách bởi tấm thủy tinh mờ nhìn không rõ, anh hoang mang đến mức sụp đổ, cuối cùng chỉ có thể dùng triết học để giải thích tất cả, nhưng anh rõ hơn ai hết những lời giải thích kia tưởng đúng mà lại sai, không đủ sáng tỏ. Đúng chứ?”

Trong đầu tôi nhanh chóng sắp xếp lại những gì anh ta vừa nói, đồng thời cố gắng che giấu sự kinh ngạc của mình: “Cũng có lúc như vậy.”

Anh: “Nếu thật sự chỉ là có lúc, sau khi nhận được lời cảnh báo, anh sẽ không đến ngồi trước mặt tôi.”

Sự nhạy bén của anh ta thật sự khiến người khác áp lực.

Tôi: “Bởi vì tôi hiếu kỳ.”

Anh: “Đúng vậy, vì anh hoài nghi tất cả mọi thứ, anh sẽ không bao giờ thỏa mãn với những gì anh biết.”

Tôi không nói gì cả, trong đầu đang suy nghĩ cẩn thận xem cần phải trả lời như thế nào, lần đầu tiên bị ép phải trả lời thật cẩn thận trong thời gian ngắn như vậy.

Anh: “Những điều tôi nói anh hiểu chứ?”

Tôi: “Tôi đang suy nghĩ.”

Anh: “Không có gì đáng nghĩ cả, căn bản nghĩ không ra đâu, vì hiện tại trạng thái của anh không đúng.”

Tôi: “Có lẽ vậy. Trạng thái nào mới có thể nghĩ ra?”

Anh: “Tôi không biết. Có điều tôi cũng đã hiểu được một chút.”

Tôi quyết định lùi một bước để tiến hai bước: “Có thể dạy tôi không?”

Anh: “Không cần phải dạy, rất đơn giản. Anh thử nghĩ lại xem, sự sản sinh của các quỷ thần trong tôn giáo, sự xuất hiện của các quan điểm triết học, việc tìm kiếm những sinh vật có trí tuệ ngoài loài người và tất cả những kiến thức chúng ta nắm bắt được suy đến tận cùng là để làm gì? Để tìm. Tìm cái gì? Tìm được nhiều đáp án hơn. Nhưng, có đúng là càng nhiều hơn không? Nhiều ở chỗ nào?”

Tôi: “Hình như chủ để lại nhảy sang triết học rồi?”

Anh: “Không, triết học chỉ là sự giải thích trên khái niệm, không phải căn bản.”

Tôi: “Triết học không phải căn bản? Vậy cái gì mới là căn bản?”

Anh: “Anh chưa nghe ra trọng điểm trong lời nói. Triết học chỉ được coi là một lối đi thôi, có thể triết học còn là ngõ cụt, sự lừa lọc, một kiểu tự an ủi bản thân.”

Tôi cảm thấy hơi hoa mắt, ánh mắt của anh ta như ngọn đèn soi rọi khiến tôi cảm thấy không thoải mái.

Tôi: “Anh không cần nói vòng vo nữa phải không?”

Anh ta cười: “Chúng ta chỉ nhìn thấy một phần thế giới, trên thực tế, thế giới rất to.”

Tôi: “Anh muốn nói đến vũ trụ phải không?”

Anh: “Vũ trụ? Cái đó không đủ, quá nhỏ, cũng chỉ là một phần rất nhỏ mà thôi. Trên thực tế thế giới này vượt ra ngoài không gian, thời gian, vượt ra khỏi mọi thứ của mọi thứ. Lớn đến mức tư duy của anh không thể hình dung được.”

Tôi: “Tư duy là vô hạn, có thể tưởng tượng rất nhiều.”

Đột nhiên anh ta cười lớn, điều này khiến tôi cảm thấy rất bực bội.

Anh: “Tưởng tượng vô hạn? Anh đừng đùa nữa. Tưởng tượng làm sao vô hạn được, tưởng tượng đều dựa trên nhận thức, không thể vượt qua nhận thức được.”

Tôi: “Cái này… kiến thức càng nhiều, không gian tưởng tượng càng lớn phải không?”

Anh: “Vứt cái khái niệm không gian đi. Quỷ thần được sáng tạo ra để lấp đầy sự thiếu hụt của không gian, những thứ như thời gian, thế giới khác đều chỉ là bộ phận nhỏ không đáng kể, khác biệt rất lớn. Một con sâu trên cây không cách nào biết được đại dương hay sa mạc là gì, điều đó vượt quá phạm vi nhận thức của nó. Bắt con sâu đó, đặt sang một cái cây khác, nó sẽ không bận tâm, nó vẫn tiếp tục ăn, tiếp tục bò, nó sẽ không nhận thức được xung quanh đã khác trước, nó cũng không quan tâm có giống hay không, có đồ ăn là được.”

Tôi: “Đã có đồ ăn rồi cần gì phải quan tâm nhiều thế chứ! Đó chỉ là một con sâu thôi.”

Anh: “Không sai, chúng ta không thể yêu cầu con sâu suy nghĩ quá nhiều, nhưng đồng thời cũng không thể cho rằng một con sâu suy nghĩ nhiều là có bệnh. Nên cho phép những tồn tại khác với bản thân mình.”

Tôi: “Anh muốn nói là…”

Anh: “Tôi không muốn nói gì hết, chỉ là anh cảm thấy như vậy thôi.”

Tôi: “Được rồi, biết được thế giới của chúng ra rất nhỏ bé thì có thể làm gì chứ? Đối với con sâu, biết thế nào là đại dương, biết thế nào là sa mạc thì sao? Dù gì cũng vẫn phải quay lại cái cây kia để kiếm ăn mà?”

Anh: “Anh là người, không phải sâu. Anh là nhà cầm quyền tự trị, là con người cao cao tại thượng.”

Tôi: “Vậy bỏ qua những danh hiệu tự xưng đó được rồi.”

Anh ta mỉm cười nhìn tôi, tôi biết tôi mắc bẫy rồi.

Tôi: “Anh muốn phủ định con người sao?”

Anh: “Không, tôi không muốn”.

Tôi: “… Quay lại với thế giới to lớn hơn mà anh nói. Anh chứng minh luận điểm này như thế nào?”

Anh: “Một con sâu hỏi một con sâu khác: Anh làm cách nào để chứng minh sự tồn tại của đại dương?”

Tôi có hơi đau đầu: “Biến thành bướm may ra mới nhìn thấy… nếu cách biển không quá xa…”

Anh ta đắc ý cười.

Tôi hiểu rồi, tên xảo quyệt này đang lợi dụng tôi nói ra quan điểm thật sự của hắn.

Tôi: “Vậy phức tạp rồi, căn bản phải thay đổi tính chất…”

Anh: “Anh lại vướng mắc rồi đúng không?”

Tôi cảm thấy suy nghĩ trong đầu rối loạn thành một mở bòng bong.

Anh: “Anh có từng chơi trò đổi góc độ chưa?”.

Tôi: “Chơi như thế nào?”

Anh: “Đặt một cái máy quay kỹ thuật số ở vị trí bất cứ trong túi áo, tìm cách cố định chặt nó lại, sau đó cắt một cái lỗ ở túi áo, bắt đầu quay từ sáng sớm lúc anh ra khỏi nhà, quay một ngày của anh. Đến một ngày nghỉ nào đó anh chiếu lại xem, anh sẽ phát hiện hóa ra thế giới thay đổi rồi, không giống như ban đầu nữa, tất cả đều mới lạ, những điều tưởng thật hóa ra lại là giả, vừa lạ lẫm vừa quen thuộc.”

Tôi không thể không thừa nhận trò chơi này rất hấp dẫn, chỉ tưởng tượng thôi đã cảm thấy vô cùng thú vị.

Anh: “Qua mấy ngày đổi sang túi khác, hoặc đặt trên mũ, hoặc lúc lái xe thì cố định máy quay trên nóc xe, sau đó anh xem lại, đó là một thế giới mới. Vẫn chưa hết, làm y như vậy với túi quần, để ống kính quay về phía sau, hoặc làm hẳn một cái giá, cố định trên đỉnh đầu, trên đôi giày hoặc trên cổ con chó của anh. Thế nào cũng được, anh sẽ phát hiện ra rất nhiều thứ khác nhau, hóa ra anh chưa nhận thức hết được thế giới này.”

Tôi: “Hình như rất thú vị…”

Anh: “Làm một con bướm không tệ đúng chứ?”

Tôi đã khá quen với việc bị mắc bẫy rồi.

Tôi: “Như vậy chẳng bao giờ kết thúc được.”

Anh: “Đương nhiên, thế giới này quá rộng lớn, vượt xa trí tưởng tượng của anh.”

Tôi: “Nếu đủ thời gian nhất định sẽ nhìn thấy hết tất cả các góc độ.”

Anh: “Vì sao anh cứ quá để ý đến thời gian vậy? Không có thời gian thì vấn đề gì chứ! Thật sự cần dùng tất cả các góc độ để nhìn được cả thế giới hoàn chỉnh sao, dù đó chỉ là thế giới anh biết? Không phải tư duy của anh đã hạn chế anh sao?”

Tôi: “Tư duy của tôi…”

Anh: “Tôi nói rồi, tư duy có hạn. Đúng chứ?”

Tôi: “Đúng…” Không còn cách nào khác, tôi chỉ có thể thừa nhận.

Anh: “Tôi là một nhân vật nguy hiểm sao?”

Tôi: “Có lẽ vậy. Nhưng những điều anh nói vượt quá xa hiện thực rồi, dù sao anh vẫn là con người, anh vẫn đang sống.”

Anh: “Đúng vậy, nhưng điều đó không thể ngăn cản được suy nghĩ của tôi.”

Tôi: “Nhưng tư duy của anh cũng có hạn.”

Anh: “Tư duy chỉ là một bức tường hạn chế.”

Tôi: “Lời này của anh rất mâu thuẫn.”

Anh: “Không hề. Tôn giáo cũng được, triết học cũng được, thần học cũng được, khoa học cũng được, chỉ là xu hướng, thứ anh theo đuổi chỉ có một thứ, nhưng anh phải tìm thấy. Đương nhiên, anh có thể không đi tìm, nhưng thế nào cũng có người đang tìm.”

Tổi: “Giả thuyết những điều anh nói là đúng, sau khi tìm thấy thì sao?”

Anh: “Theo thường lệ, sau khi tìm ra sẽ lắp ba lắp bắp, lời lẽ rời rạc, câu nọ xọ câu kia kể cho người khác nghe, có người ghi nhớ, có người không. Người nhớ được lại mơ hồ truyền đi, cuối cùng mọi người sẽ cảm thấy anh là người sáng tạo một giáo phái hoặc tôn giáo nào đó, sau đó một nhóm người tranh đấu nhau hết lần này đến lần khác, tôn giáo mới nổi vốn dĩ không lành lặn lại bị phân tách thành nhiều nhánh nhỏ. Cho đến một ngày, mấy người cổ quái phát hiện ra điểm khác biệt, lại lao tâm khổ tứ tìm kiếm, đến khi không tìm ra đáp án, bắt đầu suy nghĩ, rồi gặp bức tường chắn kia. Sau đó lại tiếp tục tìm kiếm, cứ lặp đi lặp lại như một vòng tuần hoàn.”

Tôi: “Tôi bắt đầu rối rồi, rốt cuộc anh biết được điều gì?”

Anh ta cười: “Đối với các anh, tôi chỉ là một bệnh nhân tâm thần”

Mặc kệ tôi có nói thêm điều gì, anh ta cũng không trả lời nữa, có điều mục đích của anh ta đã đạt được, dẫn dắt suy nghĩ của tôi hướng đến một vài sự việc, nhưng mấy sự việc này chỉ khiến đầu óc tôi loạn cào cào.

Tối hôm đó tôi bị mất ngủ, các suy nghĩ trong đầu cứ dính chặt lấy nhau, không thể sắp xếp lại cho rõ ràng. Dường như tôi đã lý giải được những điều anh ta nói, nhưng vẫn không biết phải làm sao. Ngày hôm sau tôi rất muốn nói chuyện lại với anh ta, nhưng đột nhiên cảm thấy điều đó thật đáng sợ, vì đêm qua trước lúc đi ngủ tôi cứ luôn thiết kế xem đặt máy quay kỹ thuật số Ở vị trí nào trên quần áo.

Tôi nghĩ đến câu nói mà rất nhiều bác sĩ tâm lý, bác sĩ thần kinh nói với mình: Nhất định không được quả để tâm đến những lời bệnh nhân nói, đừng suy nghĩ quá sâu về thế giới quan họ nói với anh, nếu không anh sớm muộn cũng sẽ phát điên.

Tư duy thật sự là một bức tường ngắn hạn chế chúng ta? Thế giới rốt cuộc lớn cỡ nào? – Ở bên kia bức tường.