Thiên Tài Bên Trái, Kẻ Điên Bên Phải - Cao Minh - Phiên ngoại 2: Bác sĩ khoa tâm thần

Để tránh sai lệch và hiểu nhầm, tôi có trách nhiệm viết phần phiên ngoại hai, giải thích một chút cho mọi người về công việc của các y bác sĩ khoa tâm thần.

Tôi biết có một cách nói thế này: Bệnh nhẹ thì tìm bác sĩ tâm lý, bệnh nặng thì tìm bác sĩ tâm thần. Nhưng tôi phải nghiêm túc khẳng định với mọi người: Điều đó là sai. Trên thực tế, rất nhiều y bác sĩ khoa tâm thần cần sự hỗ trợ của bác sĩ tâm lý hoặc ngược lại. Thêm vào đó, phân loại bác sĩ tâm thần không hề đơn giản. Phân loại theo các hội chứng tâm lý thì có bác sĩ chuyên điều trị chứng rối loạn tâm thần thực thể, chuyên các chứng rối loạn tâm thần chức năng, rối loạn tâm thần do bệnh lý cơ thể gây ra, rối loạn do sự khác thường của nhiễm sắc thể. Ngoài ra, cũng có bác sĩ tâm thần chuyên về mặt tình dục giới tính, chuyên về các triệu chứng của thần kinh, hay bác sĩ chuyên điều trị bệnh liên quan đến tâm lý…

Một số nghiệp vụ của bác sĩ tâm thần đan xen lẫn nhau, số khác lại độc lập. Hiện nay Trung Quốc (trừ Đài Loan) thiếu nhất là bác sĩ tâm thần chuyên về lĩnh vực tình dục giới tính và rối loạn thần kinh do nhiễm sắc thể. Vấn đề liên quan đến phương diện tình dục, rất nhiều bệnh nhân khó có thể mở lời hoặc đành chấp nhận chìm đắm trong đó (ví dụ như thao túng hoặc thuần phục trong tình dục). Thiếu sót thứ hai là Trung Quốc bắt đầu nghiên cứu về di truyền khá muộn.

Đối với một số bệnh nhân tâm thần tương đối đặc thù, kỳ thực bác sĩ tâm thần cũng không hoàn toàn nhìn nhận bằng tư duy duy vật, bởi rất nhiều hiện tượng quá mức kỳ lạ. Ví dụ như có bệnh nhân thích vẽ tranh, ý nghĩa của bức tranh tương đối phức tạp, không ai hiểu được. Bệnh nhân rất nhẫn nại giải thích, giải thích xong nhiều bác sĩ đều kinh ngạc – bao gồm bác sĩ chủ trị và bác sĩ tâm lý của anh ta. Mỗi vật thể độc lập trong mỗi bức tranh đều dùng một góc nhìn độc lập để thể hiện. Chẳng hạn trong bức tranh có hoa, có mây, có cây cối, có người qua lại, có dòng sông, có cây cầu. Bông hoa được nhìn từ dưới lên, mây lại là nhìn từ trên xuống, cây cối được vẽ theo góc chính diện, người được vẽ theo góc nhìn từ phía sau bông hoa, Sông được vẽ từ ven bờ, còn cây cầu lại được vẽ dưới góc độ cấu trúc của nó. Nếu đối chiếu từng vật thể theo lời giải thích của anh ta, bạn sẽ phát hiện anh ta vẽ rất chuẩn xác, nhưng sao lại chuẩn xác như vậy? Bởi anh ta nói mình cũng nhìn sự vật theo góc độ ấy. Anh ta không cần quỳ xuống đất cũng có thể nhìn một bông hoa từ dưới lên, không cần nằm sấp trên tấm ván gỗ cũng có thể nhìn dòng sông từ ven bờ. Tôi không biết trước nay có trường phái hội họa nào như thế không, cũng không biết có họa sĩ nào chuyên vẽ như vậy không.

Quay lại vấn đề tôi đang nói đến, những tình trạng như vậy mọi người đều chưa từng gặp, cũng không có tính nguy hại trực tiếp, thôi thì cứ đặt sang một bên trước đã. Thứ cần điều trị là gì? Là chứng hưng cảm của bệnh nhân có thị giác đa góc độ này. Qua n lần thất bại, kết quả phân tích hội chẩn cuối cùng vẫn là phải điều trị vấn đề thị giác đa góc độ trước, bởi góc nhìn của bệnh nhân quá phức tạp, bản thân anh ta có lúc cũng nhìn không ra, vì vậy càng lúc càng luống cuống, khiến chứng hưng cảm phát tác. Nhưng cứ như vậy cho đến hiện tại cũng không có tiến triển gì lớn. Đối với tình trạng của kiểu bệnh nhân này, rất nhiều bác sĩ tâm thần và bác sĩ tâm lý đều có thái độ kính sợ, kèm theo một câu nói rất thông dụng: Quá khủng.

Nhưng không phải bệnh nhân tâm thần nào cũng vẽ tranh, không phải tất cả bệnh nhân thần kinh đều có thể biểu đạt suy nghĩ của chính mình, vậy phải làm thế nào? Phải dựa vào quan sát và tiếp xúc lâu dài của bác sĩ. Nếu bạn là một nhân viên bán hàng ở siêu thị, bạn có thể đảm bảo mỗi ngày đều nhẫn nại với khách hàng không? Nếu bạn là tiếp viên hàng không, bạn có thể ngày nào cũng nhẫn nại với hành khách không? Còn đối với bệnh nhân thần kinh, nếu không thật sự nhẫn nại quan sát, chuyên tâm nghiên cứu các vấn đề tồn tại, dù có cùng bệnh nhân mặt đối mặt cả năm trời cũng chẳng tác dụng gì, bởi thứ bác sĩ cần thâm nhập chính là tâm hồn một con người!

Kỳ thực, làm nghề này mức độ rủi ro rất cao. Nếu bác sĩ tâm thần đưa ra phán đoán sai lầm, rất có thể sẽ khiến bệnh tình bệnh nhân nặng hơn, bản thân trực tiếp đối diện với nguy hiểm. Những tình huống bệnh nhân tâm thần phát bệnh giết chết bác sĩ cũng không hiếm gặp. Thời gian dài tiếp xúc với bệnh nhân tâm thần là một thử thách vô cùng khắc nghiệt đối với tố chất tâm lý của bác sĩ, họ cũng là người, khó tránh khỏi việc bị ảnh hưởng, ví dụ có thể mắc chứng hoang tưởng nhẹ, thậm chí coi nhẹ bản thân dẫn đến tự sát. Tôi quen một bác sĩ tâm thần điều trị trong lĩnh vực rối loạn tâm lý, cũng là một phụ nữ khá xinh đẹp, thích xé giấy báo, xé thành từng sợi từng sợi, rộng tầm chiều ngang một cái bút chì, lúc nói chuyện, lúc xem tivi đều xé như vậy. Mấy lần gia đình giới thiệu xem mắt đều thất bại vì nguyên nhân này.

Ý tôi muốn nói ở đây là: Làm một bác sĩ tâm thần vô cùng khó khăn, không phải cứ hiểu chút y học, tâm lý học và triết học (thêm cả vật lý lượng tử) là có thể chữa trị được cho bệnh nhân. Không hề khoa trương khi nói vào ngành này cũng là một dạng dâng hiến cuộc đời và sự nghiệp, đây tuyệt đối là một ngành nghề rủi ro cao. Gần đây có nhiều bài báo viết về một số bệnh viện bất lương ngược đãi bệnh nhân, gây ảnh hưởng xấu đến danh dự các bác sĩ. Tôi viết điều này không phải để lấy lại danh dự cho tất cả các bác sĩ tâm thần, mà là để lấy lại danh dự cho các bác sĩ tâm thần kính nghiệp có đạo đức. Đồng thời cũng để nói với mọi người rằng: Lĩnh vực này không bí ẩn, mới mẻ và thú vị như rất nhiều người nghĩ.

Một bác sĩ tâm thần chân chính căn bản sẽ không ngồi đây viết những điều này, bởi không có thời gian và tinh lực, mà dù có cũng sẽ đi chơi, thư giãn, giải toả tâm trạng, quây quần cùng gia đình, nói chung sẽ không viết về công việc của bản thân, vì điều đó quá điên rồ.

Nếu không tin, bạn thử tìm một bác sĩ tâm thần đang làm việc, bảo anh ta viết mấy điều này xem. Không may gặp bác sĩ tâm thần đang trong giai đoạn u uất có khi bạn còn bị mắng cho ấy chứ.

Phiên ngoại thứ hai đến đây là kết thúc, tôi không biết liệu có ý nghĩa gì không, nhưng tôi có lời khuyên thế này, đừng vì một vài vấn đề tâm lý nho nhỏ mà cuống quýt lo lắng đi bệnh viện hoặc tìm bác sĩ, trừ phi bạn thật sự bị bệnh. Bản thân nghĩ thoáng ra chút là được, không có gì phải kích động, thật sự không có gì đáng để kích động hết.

Hy vọng những bạn có ý nguyện đầu quân vào khoa tâm thần đọc hết phần này sẽ có được chút gợi ý, nếu vẫn kiên định với chí hướng của bản thân, tôi khâm phục bạn từ tận đáy lòng, chúc bạn có thể tiếp tục kiên trì, bởi bạn có một trái tim vô cùng nhân hậu, khoan dung.