Chó Sủa Nhầm Cây - Eric Barker - Chương 4.3

Được rồi, bạn muốn trở thành một kẻ khuynh đảo tứ phương, một con người đổi thay thế giới, được vinh danh trong sử sách chứ gì? K. Anders Ericsson, tác giả của quy luật 10.000 giờ, đáp rằng chỉ có một cách duy nhất. Bạn phải có sư phụ: “Những phát hiện này phù hợp với một nghiên cứu quốc tế về những vận động viên, nhà khoa học, và nghệ sĩ thành công — do [Benjamin] Bloom thực hiện năm 1985 với kết luận rằng — mỗi cá nhân đó, hầu như không có ngoại lệ nào, đều được huấn luyện bởi một bậc thầy, người trước đó đã từng huấn luyện rất nhiều học trò vươn đến đẳng cấp quốc tế.

Còn nhớ Mihály Csikszentmihalyi, nhà nghiên cứu đã phỏng vấn qua nhóm 91 người sáng tạo nhất trên thế giới không? Ông đã phát hiện điểm chung gì giữa những con người kiệt xuất đó? Vâng, đến độ tuổi đại học, họ hầu hết đều có sư phụ.

Gerard Roche đã tiến hành khảo sát 1.250 nhà điều hành hàng đầu và nhận ra 2/5 trong số họ đều có một vị sư phụ, đồng thời họ cũng có mức thu nhập cao và cảm thấy hạnh phúc hơn với sự nghiệp của mình: “Những nhà điều hành có sư phụ có mức lương trung bình tăng 28,8%, mức tiền thưởng trung bình tăng 65,9%, tức là tổng phúc lợi tiền mặt tăng 29,0%.” Và thưa các quý cô, điều này thậm chí còn quan trọng hơn đối với các bạn: Tất cả các nữ điều hành thành công trong nghiên cứu này đều có một vị sư phụ.

Thậm chí nếu như bạn tự khởi sự công ty của chính mình và không có một vị sếp nào, điều này vẫn cực kỳ quan trọng. Trong quyển Smartcuts (Lối tắt khôn ngoan), Shane Snow đã chỉ ra một nghiên cứu cho thấy các doanh chủ có sư phụ kêu gọi được lượng vốn nhiều hơn 7 lần và doanh nghiệp của họ tăng trưởng cao hơn 3,5 lần.

Tại sao sư phụ lại quan trọng như vậy? Bạn không có thời gian để phạm hết sai lầm một mình, và dĩ nhiên việc đó có thể đồng nghĩa với thất bại. Tốt hơn hãy để người khác phạm sai lầm giùm rồi học hỏi kinh nghiệm từ họ. Người thầy tuyệt vời giúp bạn học nhanh hơn. Thậm chí trong trường trung học, những giáo viên tuyệt vời cũng tạo ra khác biệt lớn. Nhà kinh tế học Eric Hanushek ở Stanford cho biết những giáo viên kém mất đến 1 năm để truyền tải lượng kiến thức vốn chỉ cần 6 tháng. Trong khi đó, giáo viên đỉnh thì truyền tải được lượng kiến thức của tận 1,5 năm. Điều này cũng không có gì khó hiểu. Nói tóm lại, thà học với giáo viên đỉnh trong một ngôi trường tồi, còn hơn là ngược lại.

Nhưng vẫn còn một động lực thúc đẩy khác ít được công nhận hơn mà những vị sư phụ giỏi có thể mang đến cho ta. Tôi đã nói rất nhiều về quy tắc 10.000 giờ và lý do tại sao một người lại chịu bỏ nhiều thời gian khổ luyện một thứ gì đó. Trong Chương 1, ta đã thấy một trong những lý do chính là sự điên rồ và ám ảnh. Nhưng đó vẫn chưa phải tất cả. Người thầy khiến cho quá trình học hỏi trở nên thú vị. Họ xoa dịu sự căng thẳng bằng “tình sư đồ” và giúp bạn vượt qua sự chán nản, trong khi vẫn thúc đẩy bạn nỗ lực tột cùng. Adam Grant cho rằng người thầy có thể dẫn dắt bạn theo con đường quyết tâm và rèn luyện có chủ đích:

Hóa ra hầu hết những nhân vật đẳng cấp thế giới đều có một huấn luyện viên hay một người thầy khiến cho các hoạt động trở nên vui vẻ. Nếu bạn nổi trội một thứ gì đó và đã thành thạo nó, thường cảm giác thực hiện việc ấy sẽ vui thú hơn nhiều. Tuy nhiên, chúng ta thường bỏ qua hiệu ứng đảo của nó, rằng thường thì sở thích có trước quá trình phát triển tài năng. Một người thầy thật sự biến quá trình học hỏi trở nên đủ hứng thú để tham gia sẽ khiến cho học trò nỗ lực tập luyện đủ mức cần thiết để có thể trở thành chuyên gia.

Vui vẻ thường không được đứng chung mâm với các thứ kiểu như “nỗ lực,” “chuyên gia,” hay “trở nên giỏi nhất.” Vui vẻ là cảm xúc. Nhưng yếu tố cảm xúc đó lại rất quan trọng. Không chỉ mình bạn nên quan tâm đến sư phụ của mình; người thầy thật sự có thể khiến cho bạn thành công cũng cần phải quan tâm đến bạn nữa.

Judd Apatow có những người thầy tuyệt vời, nhưng một trong những lý do tinh tế nhưng cốt tử khiến cho mọi sự thành công chính là mối liên kết cá nhân. Ông nhận ra thầy mình cũng từng là những đứa trẻ cô độc yêu thích hài. Việc cảm nhận được sự liên kết đó không chỉ tốt, mà còn rất thiết yếu. Hai nhà nghiên cứu Penelope Lockwood và Ziva Kunda đã nhận ra sự khác biệt giữa việc có hứng và mất hứng đối với một hình mẫu xuất phát từ hai thứ: mức độ liên quan và khả năng đạt được. Khi bạn có liên quan với người mình đang dõi theo, bạn sẽ cảm thấy rất có động lực. Và khi người đó khiến cho bạn cảm thấy bạn cũng có thể làm được điều đó, bùm — kết quả thật sự bùng nổ.

Đó là lý do tại sao chương trình cố vấn đào tạo (mentorship program) của công ty bạn, dù mang ý nghĩa tốt đẹp, cũng không giúp ích được mấy. Christina Underhill đã xem xét lại nghiên cứu về các chương trình này trong 2 thập niên qua và nhận ra một sự khác biệt nổi bật. Vâng, chương trình chính thức có tạo ra tiến bộ nho nhỏ, nhưng kết quả thật sự lại đến từ những người thầy không chính thức — những người bạn tự khám phá ra. Shane Snow ghi nhận, “Khi thầy trò có điểm chung và chủ động tìm đến nhau, việc học hỏi lại vô cùng hiệu quả. Điều đó thể hiện rõ ở mức thu nhập, khả năng thăng tiến, sự hài lòng trong công việc, cường độ căng thẳng trong công việc cũng như sự tự tin.”

Vậy chúng ta đồng ý rằng điều này là quan trọng, rằng hầu hết mọi người đã tiếp cận sai cách, rằng mỗi người cần phải tự đi tìm người thầy cho chính mình. Nhưng làm thế nào để tìm được đúng người?

Tiếp cận một người thầy có một chút khác biệt so với việc kết nối mạng lưới nói chung. Bạn muốn có đệ nhất sư phụ, điều đó đồng nghĩa với việc họ sẽ rất bận rộn. Có rất nhiều người muốn có thời gian của họ. Họ sẽ lựa chọn có cân nhắc. Họ buộc phải như thế. Giống như Spencer Glendon, họ không thể phí phạm thời gian. Họ có rất nhiều cơ hội nhưng vẫn chỉ có 24 giờ mỗi ngày.

Thế làm thế nào bạn có thể kiếm được một vị sư phụ cực xịn phù hợp với mình? Tiếp theo đây là 5 nguyên tắc để làm điều đó:

Hãy là một môn đồ xứng đáng

Có câu: “Khi học trò sẵn sàng, người thầy sẽ xuất hiện.” Nếu bạn đã làm mọi thứ có thể để thăng tiến trong sự nghiệp, việc tìm được một người thầy sẽ không quá khó khăn. Tại sao ư? Bởi vì nếu bạn đang làm chuẩn rồi, những người thành công hơn sẽ chú ý và muốn giúp đỡ bạn. Những người “tự bơi” tài năng và tháo vát là rất hiếm. Nếu người ta chưa chú ý, nghĩa là bạn đang làm sai gì đó. Hoặc là bạn chưa nỗ lực đủ, hoặc là thành quả của bạn chưa đủ tốt.

Có một kiểu lưỡng nan con gà và quả trứng rất quen: “Làm thế nào tôi tìm được công việc khi không có kinh nghiệm; nhưng làm thế nào tôi có kinh nghiệm khi chưa có công việc?” Ai đó lười biếng có thể cãi thế này: “Anh đang bảo tôi cần phải thành công mới tìm được sư phụ; nhưng tôi phải có sư phụ thì mới thành công được chứ.” Sai lầm.

Rất nhiều người muốn có người hướng dẫn bởi vì họ quá lười biếng, không chịu tự nỗ lực. Nghiên cứu thần kinh học cho thấy khi nghe một chuyên gia nói chuyện, một phần não bộ của bạn thực sự tắt ngúm:

Trong một nghiên cứu năm 2009, nhóm các nhà khoa học tại Đại học Emory — dẫn đầu bởi bác sĩ Gregory Berns, một giáo sư về kinh tế học thần kinh và tâm thần học — nhận thấy người ta dừng tự suy nghĩ khi nghe lời khuyên hay phương hướng từ một người mà họ cảm nhận là chuyên gia… “Kết quả kích hoạt não bộ cho thấy quá trình giảm tải hoạt động ra quyết định được thúc đẩy bởi niềm tin vào chuyên gia.”

Phản ứng như thế với giáo viên của bạn thì cũng ổn thôi — các thầy cô được trả lương để cho lời khuyên mà. Nhưng ở đây, bạn đang hỏi xin thời gian của một con người giỏi giang bận rộn mà chẳng trả xu nào. Tắt não là điều mà chẳng sư phụ nào muốn thấy ở đệ tử của mình. Sư phụ muốn đưa ra lượng thông tin đủ để thôi thúc bạn vận động, chứ không muốn bị đệ tử xem như một quyển giáo khoa di động.

Thế điều gì khiến cho người thầy muốn đi đường dài với bạn? Khi bạn thể hiện mình đã lùng sục hết mọi ngóc ngách và không thể tiến xa thêm mà không có sự giúp đỡ của họ. Việc chứng tỏ đã làm hết sức sẽ thể hiện rằng bạn là người thông minh, rằng bạn sẽ không phí phạm thời gian của sư phụ, và rằng bạn là người tháo vát. Hầu hết những vị sư phụ cũng xem bản thân họ là người thông minh, tiết kiệm thời gian, và tháo vát, thế nên điều này khiến cho bạn và sư phụ có những điểm chung cực kỳ quan trọng.

Thay vì chỉ nghĩ về những gì bạn cần, hãy nhớ sư phụ có thể đang suy nghĩ như sau: Tôi là người giỏi nhất trong ngành và tôi rất bận. Tôi muốn giúp đỡ miễn phí người nào trong khoảng thời gian hạn chế này?

Nghiên cứu sư phụ. Thực sự nghiên cứu họ.

Nếu họ là người đứng đầu trong ngành, chắc chắn sẽ có thông tin về họ trên mạng. Hãy dành thời gian tìm hiểu. Hiểu biết về công việc của ai đó thường là việc làm hiếm gặp và cũng có đôi chút khiến người ta tự hào.

Nhưng nịnh hót hẳn không phải là lý do duy nhất để tìm hiểu sư phụ. Ta cần phải biết đó có phải là người thầy phù hợp với mình hay không. Thấy một khuôn mặt xinh xắn từ xa có khi cũng đủ để bạn muốn hẹn hò với họ, nhưng cưới thì vẫn chưa. (Tốt nhất là như thế, vì lợi ích của bạn thôi.) Và đừng có ảo vọng, các bạn độc giả thân mến: Đây là một cuộc hôn nhân, không phải tình một đêm.

Bạn muốn biết được người đó liệu có phải người tốt nhất. Và bạn cũng cần đảm bảo sư phụ bản chất không phải là một kẻ khốn. Thêm vào đó, Dan Coyle, tác giả quyển sách bán chạy The Talent Code, cho biết bạn nên tìm ai đó khiến cho mình sợ một chút. Vâng, họ cần phải giỏi, nhưng đồng thời cũng phải thúc đẩy được bạn.

Và một khi họ biết bạn rồi, quá trình tìm hiểu đó sẽ được đền đáp, bởi vì sẽ thật tốt nếu họ nghĩ bạn thông minh trên mức trung bình. Robert Rosenthal và Lenore Jacobson đã tiến hành một nghiên cứu kinh điển, trong đó các giáo viên được báo trước rằng một số học sinh là “nổi trội về mặt học tập” và rất có tiềm năng. Vào cuối năm học, những học sinh đó được kiểm tra và đã tăng trung bình 22 điểm IQ. Điều gây sốc nằm ở chỗ: Các học sinh “nổi trội” này được chọn lựa ngẫu nhiên. Các học sinh ấy không đặc biệt gì cả. Những việc giáo viên tin rằng các em này thật sự đặc biệt đã hóa thành một lời tiên tri tự ứng nghiệm. Các giáo viên không dành nhiều thời gian hơn cho những học sinh “nổi trội” này. Rosenthal “nghĩ rằng các giáo viên cảm thấy hứng khởi hơn khi dạy các em ‘nổi trội’… Và họ hẳn đã truyền tải một cách tinh tế sự nể phục và nhiệt huyết về các em ấy, từ đó khiến cho các em cảm thấy mình có khả năng thấu hiểu và thúc đẩy hiệu quả học tập của bản thân hơn.”

Phí phạm thời gian của sư phụ là một tội lỗi

Đúng, nó khiến họ khó chịu, nhưng quan trọng hơn, nó chứng tỏ rằng bạn thiếu các kỹ năng căn bản. Hành động đó hét vào mặt người thầy rằng, “Người này chưa sẵn sàng được tôi giúp đỡ.” Viết một email dài mấy trang cho một người rất bận rộn không hề thể hiện sự nghiêm túc của bạn — nó chỉ chứng tỏ là bạn bị rồ. Hãy tôn trọng thời gian của họ và khởi đầu nhỏ thôi.

Hỏi những câu hỏi hay là cách hoàn hảo để gầy dựng một mối quan hệ. Những mấu chốt là ở chỗ hay. Đừng bao giờ hỏi một câu có thể dễ dàng tra trên Google. Hãy khắc câu này lên đá. Viết bằng máu câu này lên bàn. Xăm nó lên người. Bạn có thể học căn bản của bất cứ môn học nào trên Khan Academy. Và bạn lẽ ra nên làm hết mấy việc này rồi mới phải.

Hỏi sư phụ một câu hỏi giống như thể uống bình tăng lực trong game vậy. Đừng có dùng phí phạm. Chỉ sử dụng khi cần kíp.

Theo sát

Ban đầu, đừng nhắc gì về vụ hướng dẫn. Bạn sẽ không hỏi cưới ngay ai đó trong bữa hẹn đầu tiên, đúng không? Bạn đang khởi đầu một mối quan hệ, chứ không phải đang chốt đơn hàng. Chuyện gì cũng cần phải có thời gian. Nhưng bạn cần phải theo sát. Bạn chính là người đang đòi hỏi ở họ một thứ gì đó.

Tác giả sách bán chạy Ryan Holiday đã thu được nhiều lợi ích từ một số người hướng dẫn, trong đó có tác giả Robert Greene. Holiday chia sẻ:

Hãy ở trong bức tranh của họ. Hãy nhớ rằng bạn rất dễ bị bỏ quên bởi những người bận rộn. Mấu chốt nằm ở chỗ tìm cách để vẫn giữ liên hệ thi thoảng. Gửi vài email và câu hỏi ở một mức độ nằm giữa ranh giới của làm phiên và đáng chú ý. Giữ cho thứ gì đó sống tiếp thì dễ hơn là hồi sinh nó từ đống tro tàn… Nhưng chính bạn phải là người giữ cho mọi thứ tiếp diễn, chứ không phải người thầy.

Bạn cần phải giữ mối quan hệ sống bằng những cuộc hội thoại “khử rung tim” với tần suất vừa phải mà không gây phiền toái. Hãy làm những gì họ bảo, đạt kết quả, và cho họ biết bạn đã tạo ra sự khác biệt. Đó chính là những gì người hướng dẫn mong muốn. Nếu họ chú tâm, bạn có thể theo tiếp bằng cách “Đệ tử [đã làm bài tập của mình] và nhận thấy [bước đi cực kỳ hay ho tiếp theo] sẽ là [điền vào chỗ trống], nhưng đệ tử rất muốn biết góc nhìn của sư phụ. Thầy nghĩ [chiến lược đã được xem xét thấu đáo số 1] hay [chiến lược đã được xem xét thấu đáo số 2] tốt hơn?”

Bạn cần những tương tác như thế trở thành những cuộc trò chuyện tiếp diễn chứ không phải một lần rồi thôi.

Khiến sư phụ tự hào

Giống như trong những bộ phim Black Belt Theater năm xưa vậy: “Đừng làm mất danh dự của Nhẫn Giả Cổ Phái!” Không người thầy nào muốn thấy thời gian giúp bạn bị phí phạm. Cuối cùng thì, mục tiêu của bạn và sư phụ phải cùng một hướng: Khiến cho đệ tử trở nên thật xịn. Những vẫn còn đó một mục tiêu thứ hai nữa: Khiến cho sư phụ cũng trông thật đỉnh.

Dean Keith Simonton, chuyên gia về chủ đề danh vọng, cho biết rằng, chuyện được nhìn nhận như một người thầy tuyệt vời cũng đã đủ ấn tượng lắm rồi. Nhưng làm sao để đánh giá xem ai là người thầy giỏi? Nhìn vào sự thành công của học trò họ, dĩ nhiên rồi.

Vậy hãy nghĩ về sự nghiệp của mình, nhưng đồng thời cũng nghĩ về cả sự nghiệp của họ. Như chúng ta đã thấy, rất nhiều chuyên gia không giỏi các kỹ năng làm việc với người khác cho lắm. Việc vừa đạt đến đỉnh cao trong ngành vừa có khả năng truyền thụ cho người khác là chuyện hết sức ấn tượng. Đối với nhà điều hành cấp cao, tiếng tăm là một người thầy giỏi, có thể ươm mầm cho thế hệ lãnh đạo tương lai sẽ giúp ích rất nhiều cho hồ sơ của họ, và có lẽ cũng là tấm vé vươn đến vị trí CEO.

Có thể bạn đã tìm được một người hướng dẫn thật sự giúp mình tiến bộ kỹ năng, nhưng họ không có kiến thức gì với mấy trò chính trị văn phòng. Đây là điều rất phổ biến — và cũng không phải vấn đề gì nghiêm trọng. Giải pháp ư? Hãy tìm thêm người thầy thứ hai. Bạn thấy đấy, người hướng dẫn cũng giống như bịch khoai tây chiên: Ăn chỉ 1 bịch là không đủ. Trong nghiên cứu của Roche về các nhà điều hành, số người hướng dẫn trung bình là 2 và đối với phái nữ là 3. Dean Keith Simonton giải thích:

Những học trò triển vọng nên trông cậy vào nhiều người hướng dẫn hơn là chỉ một. Lời khuyên cũng tương tự đối với việc lựa chọn hình mẫu để noi theo, với cùng lý do. Với nhiều người thầy làm nền tảng phát triển, những tài năng trẻ sẽ ít có xu hướng đi theo con đường bắt chước cực kỳ nguy hiểm. Thay vì vậy, họ sẽ buộc phải tổng hợp lượng kiến thức đa dạng thu được từ quá trình luyện tập. Một sự phối trộn nhuần nhuyễn các kỹ thuật, phong cách, hay ý tưởng rất có thể sẽ là chìa khóa thành công cho người học trò.

Trước khi khép lại phần này, còn có một lời phản đối phổ biến nữa mà tôi cần chỉ ra. Có thể bạn đã thành công nhất định rồi. Có thể bạn cảm thấy đã tiến được một khoảng xa và không cần có sư phụ. Sai lầm.

Atul Gawande là một bác sĩ phẫu thuật nội tiết. Một giáo sư tại Trường Y Harvard. Một cây bút của tờ New Yorker. Viết được 4 quyển sách bán chạy. Đạt học bổng Rhodes và giải MacArthur “Genius” Grant. Và anh cũng đã kết hôn và có 3 đứa con. (Mỗi khi nhìn vào cv của anh chàng này, tôi cứ nghĩ, ơ, lâu nay mình đã làm cái QUÁI gì thế này?) Thế rồi vào năm 2011, bạn biết anh nhận ra mình cần làm gì tiếp theo không? Tìm một huấn luyện viên. Người nào đó có thể khiến cho anh giỏi hơn.

Bạn có thể nói thật trớ trêu (hay “quả là cuồng việc”) khi ai đó thành công đến thế lại cảm thấy cần được giúp đỡ để tiến bộ hơn, nhưng đó không phải những gì Gawande nghĩ. Vận động viên chuyên nghiệp ai cũng có huấn luyện viên. Họ thường thuê rất nhiều chuyên gia giúp mình tập giữ dáng vóc, dinh dưỡng, và những khía cạnh đặc biệt trong trận đấu nữa. Vậy nếu như một người kiếm sống bằng việc ném bóng còn cân nhắc nghiêm túc đến độ tuyển mộ những người hướng dẫn chuyên nghiệp, thì có lẽ một bác sĩ phẫu thuật ngày nào cũng mổ người cũng phải cần chứ? Và điều gì xảy ra khi bác sĩ phẫu thuật tiếng tăm Robert Ostee chịu tạm dừng nghỉ hưu để ra đứng sau Gawande trong phòng phẫu thuật, với cuốn sổ trên tay? Chuyện sẽ thế nào khi thiên tài này cúi mình tiếp thu từng chi tiết về tất cả những lỗi nhỏ mà mình đang mắc phải? Số lượng biến chứng sau phẫu thuật của các ca do Gawande phụ trách sụt giảm. Trình độ phẫu thuật vốn đã rất tuyệt vời của anh lại tiến bộ vượt bậc.

Chúng ta đều có thể học hỏi thứ gì đó từ người khác. Và thật tuyệt khi có thể kết giao được với những người bạn lâu năm trong quá trình học hỏi đó. Judd Apatow là một đứa trẻ cô độc với một niềm đam mê. Thế nên ông đã đánh một ván cược nhỏ, tiếp cận những người thầy tiềm năng, và nhận lại phần thưởng to lớn. Ông cũng đồng thời kết giao được với những người bạn lâu năm… Nhưng mọi chuyện vẫn chưa kết thúc. Apatow hiện tại đang đầu tư cho tương lai:

Có nhiều người tốt với tôi, như Garry Shanding và James Brooks, và họ đã dạy tôi mọi thứ tôi biết khi còn làm trong chương trình của họ. Đối với tôi, điều này rất tự nhiên, khi mà ta luôn cần có sự giúp đỡ. Thế nên nếu tôi có đang làm việc trong một số kiểu Freaks and Geeks, tôi sẽ cần một đội hỗ trợ. Đôi khi trong đội có những tác giả trẻ tài năng, và nếu họ chưa biết làm sao cho đúng, thì một phần công việc của tôi khi ấy sẽ là dạy họ cách làm. Nó khiển công việc của tôi dễ dàng hơn. Hướng dẫn mang lại thành quả cho họ, và cũng giúp tôi dễ thở hơn.

Vậy ông đã học được giá trị của việc cho đi trước từ đâu? Từ một vị sư phụ, dĩ nhiên rồi. Garry Shanding từng bảo với ông, “Khi tôi nhìn thấy nhân tài, tôi muốn họ bộc lộ được hết khả năng. Tôi thật sự muốn giúp — và nhờ đó, tôi cũng tự giúp bản thân mình. Mỗi khi hướng dẫn ai đó, tôi nhận ra bản thân mình cũng đang học được thứ gì đó.”

Nghiên cứu cũng chống lưng cho những điều Shanding chia sẻ. Yoda sống lâu và thoải mái như thế bởi vì một lý do: Quá trình truyền dạy khiến cho bạn cảm thấy hạnh phúc. Việc chỉ bảo một người trẻ có khả năng dự báo mức độ hạnh phúc cao gấp 4 lần so với sức khỏe hay số tiền mà bạn kiếm được. Vậy nếu bạn có tài, đừng chỉ nghĩ xem ai có thể giúp mình. Hãy nghĩ về người mà bạn có thể giúp nữa.

Vậy bạn đã biết làm thế nào để tạo dựng mạng lưới, tìm kiếm một người thầy, và kết nối với mọi người. Nhưng đôi khi con người vẫn rất khó nhằn. Đôi lúc họ lại hết sức giận dữ. Làm thế nào để bạn đối phó được với những tình huống đó? Đã đến lúc lôi “hàng nóng” ra.

Hãy học hỏi từ những người biết cách giao tiếp với những gã khó xơi ngoài sức tưởng tượng, trong những tình cảnh tệ hại nhất, với phần cược rủi ro lớn nhất: các chuyên gia đàm phán con tin.

—