Đời Ngắn Đừng Ngủ Dài - Robin Sharma - 51 - 60

51. Nguyên tắc đầu tiên cho quan hệ tốt đẹp

Chất lượng cuộc sống rút gọn lại chính là chất lượng các mối quan hệ. Với khách hàng, với nhà cung cấp, với người thân yêu, với bản thân (ý tưởng lớn là đây). Nếu tận tâm tìm cách khiến các mối quan hệ trở nên tốt đẹp, bạn cũng sẽ có một cuộc sống tốt đẹp. Trở thành nhịp cầu nối giữa những con người là chuyện khá dễ dàng.

Bảy nền tảng căn bản sau đây cực kỳ đơn giản nhưng cũng cực kỳ thâm sâu – chẳng phải đó cũng là đặc điểm của những chân lý thông tuệ sao?

1. Hãy là người đầu tiên mở lời chào khi gặp gỡ một người nào đó. Nói một cách khác, hãy là người tử tế trước nhất (điều này cần chút can đảm, bởi vì ta thường lo sợ bị từ chối).

2. Cười thật nhiều. Đó là một trong những cách hay nhất để người khác mở lòng ra với mình. Đừng quên rằng chúng ta tạo nên ấn tượng lâu dài người khác chỉ trong vài phút đầu tiền gặp gỡ.

3. Gọi họ bằng tên. Đây là điều rất quan trọng. Nó chứng tỏ bạn quan tâm, và là dấu chỉ của sự tôn trọng.

4. Nhìn thẳng vào mắt họ khi nói chuyện.

5. Là người biết lắng nghe. Làm đúng điều này, bạn chắc chắn trở thành “siêu sao lập mối quan hệ”. Đa số thường không lắng nghe. Đa số đều quan tâm đến mình đến nỗi không thể hỏi câu nào ra hồn khi gặp gỡ người khác. Việc lắng nghe và hỏi biểu lộ sự khiêm nhường. Nó chứng tỏ bạn quan tâm. Nó cho thấy bạn tham gia vào cuộc nói chuyện mà không chỉ nghĩ đến bản thân. Đa số thường cho rằng lắng nghe là đợi đến khi người kia nói xong để họ bắt đầu nói.

6. Đưa ra những lời khen ngợi chân thành. Lời khen thì miễn phí. Đừng bao giờ bỏ lỡ cơ hội ca ngợi người khác, dù ở nhà hay ở nơi làm việc. Bạn sẽ kết nối đến những gì tốt đẹp nhất nơi người ấy. Và rồi họ sẽ gửi lại những điều tốt đẹp nhất cho bạn. Hãy để lại trong họ cảm xúc thú vị hơn cả lúc bạn mới gặp họ.

7. Đối xử với mọi người như thượng khách (tôi nhấn mạnh là mọi người; tôi rất ngại người nào hòa nhã với tôi nhưng lại thô lỗ với người bồi bàn – chẳng nhất quán gì cả).

Bảy ý tưởng trên rất đơn giản. Hãy nắm rõ các nguyên tắc đầu tiên này và bạn sẽ vươn tới đỉnh núi nhanh hơn bạn tưởng. Sự vượt trội đến từ sự nắm vững các nền tảng căn bản.

52. Lo lắng và hồi tưởng

Rất nhiều nhà tư tưởng đều khuyên chúng ta nên tránh sống trong quá khứ. Họ đều nói: “Hãy sống trong hiện tại.”; “Hãy chôn vùi quá khứ.” Tôi hiểu những ý đó. Nhưng phải chăng vẫn có điều tốt đẹp khi trở lại quá khứ và thắp sáng những giây phút tuyệt vời trên hành trình đã đi qua? Khi rút ra bài học từ những trải nghiệm?

Điều này dẫn tôi đến quan niệm về lo lắng và hồi tưởng. Việc bạn có nên quay về quá khứ hay không, theo tôi, tùy thuộc vào dự tính của bạn. Nếu dự tính trở lại quá khứ để day dứt với chuyện buồn đã qua, để lo lắng với những gì không thể thay đổi, để khơi lại những nỗi đau quá khứ, đó là một phản ứng không lành mạnh (chính xác đó là lãng phí thời gian, vì bạn vẫn loay hoay mãi). Nhưng nếu bạn muốn hồi tưởng về những bài học mà sự kiện đó mang lại, để trưởng thành trong khôn ngoan, để thưởng thức những kỷ niệm quí giá mà mình may mắn được hưởng, tôi nghĩ đó là điều tốt đẹp. Bởi vì bạn đã để quá khứ phục vụ mình, và khiến bạn trở nên tốt đẹp hơn.

53. Tin nơi người khác

Tôi dẫn các con đi xem bộ phim Freedom Writers có Hilary Swank đóng. Bộ phim gợi lên bao nguồn cảm hứng. Nó khiến tôi chảy nước mắt. Khiến tôi muốn hành động và cho đi nhiều hơn. Khiến tôi muốn phát huy nhiều thứ. Bộ phim thật sâu sắc.

Đây là một trong những ý tưởng rút ra từ bộ phim: Sự lãnh đạo chính là tin nơi người khác (và tin vào bản thân) khi không còn ai tin tưởng. Những đứa trẻ trong phim gia nhập băng đảng. Cuộc đời khắc nghiệt. Trái tim lạnh giá. Nhưng một người thầy vẫn thấy được giá trị ẩn trong người chúng: thông minh, tử tế, chăm sóc những ai bỏ cuộc và gục ngã. Nhà trường không cho chúng sách mới – vì nghĩ rằng chúng không đáng được sách mới. Nhưng người thầy thì không. Vẫn đối xử trân trọng. Tự mua sách cho chúng (bằng cách làm thêm hai nghề khác để có tiền). Đòi hỏi chúng. Chúc mừng chúng. Tin vào chúng. Và chúng đã thay đổi. Bởi vì khi bạn nhìn thấy điều tốt đẹp nhất nơi người khác, họ sẽ trao điều tốt đẹp nhất cho bạn.

Tôi đã thấy điều đó xảy ra trong các tổ chức trên khắp thế giới. Hãy phát triển, tuyên dương, khơi nguồn cảm hứng cho họ, và họ sẽ thăng hoa. Như giáo sư nổi tiếng Leo Buscaglia từng nói: “Chúng ta thường đánh giá thấp sức mạnh của nụ cười, của lời tử tế, của sự vỗ về, của tâm lắng nghe, của lời khen ngợi chân thành, hoặc một cử chỉ săn sóc rất nhỏ. Tất cả những điều ấy đều ẩn chứa khả năng thay đổi một cuộc đời.”

54. Thực hành là tốt nhất

Thử tưởng tượng Steve Nash từ bỏ những bài tập vất vả hàng ngày, những buổi phân tích rút kinh nghiệm sau mỗi trận đấu mà vẫn mong mình luôn đứng trên đỉnh cao trong môn bóng rổ. Hoặc nghĩ đến một Tiger Wood lơ là rèn luyện nhưng vẫn phát triển không ngừng những thành tích của mình trong môn đánh golf. Thật kỳ khôi phải không bạn? Ấy vậy mà có bao nhiêu người trong chúng ta biết tận hiến để kiên trì thực hành mỗi ngày, trong công việc cũng như trong đời sống? Rất ít.

Làm sao bạn giỏi hơn được nếu không thực hành? Thành công không đơn giản xảy đến với mình. Kết quả mỹ mãn không phải là sự tình cờ. Những điều tốt đẹp nhất trong đời cần sự kiên nhẫn, tập trung và hy sinh. Để vượt trội bạn phải nỗ lực. Hàng ngày. Không ngừng nghỉ. Đầy đam mê.

Chỉ hy vọng mình trở thành nhà lãnh đạo (và là một con người) vĩ đại cũng chẳng khác gì nghĩ đến một phép màu. Chỉ lãng phí thời gian. Hãy nhớ lại tỷ lệ 1 phần trăm năng lượng của nhà vô địch. Mỗi ngày phát triển một ít, theo năm tháng sẽ tích lũy thành những kết quả đáng kinh ngạc. Vận động viên ngày một giỏi hơn nhờ luyện tập. Nhà lãnh đạo giỏi hơn nhờ việc trau dồi tài năng của mình. Nhờ nâng cao tay nghề. Nhờ gây ảnh hưởng sâu rộng. Nhờ từng bước chủ động hướng lên đỉnh núi cao. Cho đến khi chạm đích.

55. Đau khổ sẽ giúp bạn

Tôi đang đọc lại một cuốn sách rất hay mang tựa là What Happy People Know (Người hạnh phúc hiểu điều gì) của Dan Baker, nhà tâm lý đồng thời là đạo diễn truyền hình. Tôi muốn chia sẻ một vài ý tưởng của ông với các bạn về sự lạc quan và nhận lấy thử thách trong đời một cách trân trọng và lịch thiệp.

Hồi Dan còn trẻ, đứa con trai đầu lòng của ông qua đời. Sự kiện đó đánh gục ông và đẩy ông chìm vào bóng tối tuyệt vọng. Trong sách ông viết về những bài học qua các thử thách trong đời: “Tôi nhận ra lạc quan thực sự là như thế nào: đó là nhận thức rằng đau khổ càng nhiều, bài học càng sâu sắc. Có rất nhiều bài học trong cuộc đời mà ta không hề muốn học. Bạn không thể chỉ kể cho ai đó những bài học này và mong họ trở nên khôn ngoan. Sự khôn ngoan chỉ đến qua con đường đau khổ.”

Những câu nói thâm thúy. Có lẽ điều gì bắt trái tim ta tan nát chính là điều giúp trái tim rộng mở. Đau khổ giúp ta rất nhiều (nếu ta chấp nhận bài học mà đau khổ mang đến). Có lẽ chính thử thách lớn nhất trong đời sẽ ban tặng cơ hội lớn nhất.

56. Chính bạn quyết định khả năng của cả nhóm

Tôi quan sát một nhóm làm đường vào sáng nay khi đưa con đến trường. Người đội trưởng đang có một ngày tồi tệ. Anh tài xế xe buýt cứ bấm còi liên tục vì đường kẹt xe. Ông đội trưởng chửi thề và giơ nắm đấm lên trời rồi đá mạnh vào thanh chắn đường. Một người đầy tức giận.

Rồi ông ta bắt đầu la mắng công nhân. Mỉa mai họ. Trút giận lên họ. Giống như một tên điên. Các công nhân cúi gằm mặt và tiếp tục làm việc. Tôi có cảm giác rằng họ bị sỉ nhục trước đám đông. Nhưng người đội trưởng kia vẫn tiếp tục la lối. Tuôn trào mọi thứ cặn bã của mình ra đường xá đông đúc để mọi người đều thấy. Tối nay, ông ta sẽ đổ lỗi cho công nhân vì làm việc chậm chạp. Và biết đâu còn quát nạt các con khi về nhà.

Ý tưởng lớn: Chính bạn quyết định trình độ của cả nhóm (dù bạn không phải người lãnh đạo đi nữa). Bạn đặt ra tiêu chuẩn để tất cả vươn tới. Mỗi ngón tay đều ảnh hưởng đến sức mạnh của cả bàn tay. Khi các tổ chức yêu cầu tôi giúp nhân viên thể hiện tốt trong công việc để đạt kết quả cao nhất, tôi đều nhẹ nhàng nhắc mọi người trong phòng rằng: “Mọi chuyện khởi đầu từ các bạn”. Tôi cho đó là ý tưởng rất quan trọng. Hãy thôi đổ lỗi cho người khác – điều đó chỉ tố cáo chính mình. Và tất cả đều bắt đầu bằng thế giới bên trong bạn. Sự lãnh đạo bên ngoài cần bắt đầu với sự vững vàng bên trong. Bạn không thể xây dựng một tổ chức xuất sắc cho đến khi bạn cam kết trở nên một con người xuất sắc.

Người đội trưởng mà tôi quan sát trên đường có lẽ cần soi mình trong gương. Cần dọn sạch những thứ hỗn loạn của chính ông ta. Cần kiểm soát nỗi tức giận cá nhân. Cần xem lại lòng tin giới hạn của mình. Cần phát triển tính cách. Mở rộng trái tim. Quả là những chuyện khó khăn. (Có bao nhiêu người can đảm thực hiện chúng chứ?) Nhưng chúng thực sự dẫn đến kết quả tốt đẹp hơn. Nâng cao thành quả. Đưa tổ chức vượt trội. Tôi có lưu ý rằng tất cả đều bắt đầu từ bạn chưa nhỉ? Vì đúng là như vậy.

57. Âm nhạc giúp đời tươi vui

Bây giờ là bốn giờ sáng, và tôi đang nhâm nhi cà phê. Các con tôi vẫn còn đang ngủ. Tôi ngồi viết nhật ký. (Nhật ký là cách bạn đối thoại với bản thân, giúp bản thân tốt hơn lên, giúp bạn hồi tưởng.) Và tôi nghe nhạc từ đĩa CD. Tôi yêu quý những giây phút như vậy. Một câu hỏi nhỏ: Bạn mang âm nhạc vào trong cuộc sống nhiều như thế nào?

Âm nhạc giúp tôi vượt qua những thời kỳ đau đớn nhất. Chúng ban nguồn cảm hứng khi tôi cần đến, niềm vui khi tôi khao khát và thanh bình khi tôi quay quắt. Âm nhạc khiến tôi trở thành con người nhiều màu sắc hơn, tích cực và sống động hơn. Tôi cho rằng để sống và làm việc hiệu quả nhất, bản thân ta phải tràn ngập niềm đam mê, hạnh phúc và ước ao không ngừng đến chiến thắng. Âm nhạc sẽ giúp điều ấy. Rất nhiều. Âm nhạc khiến từng khoảnh khắc tốt đẹp hơn. Nó chính là kênh âm thanh của một cuộc đời vượt trội. Và bạn hãy bắt đầu bằng những bài nhạc yêu thích.

58. Đừng gân cổ bào chữa

“Tôi không thể làm hơn như vậy nữa.”, “Tôi không có thời gian tập thể dục.”, “Tôi không thể thực hiện dự án đó (hoặc một ước mơ nào đó) bởi vì nó quá khó, đáng sợ, không thực tế.”. Rất bình thường khi người ta gân cổ cãi như thế. Và bạn càng bào chữa, nó càng làm chủ con người bạn. Đừng nuôi dưỡng những gì mình không muốn. Cứ để chúng ra đi và bước vào nguồn sức mạnh của chính mình.

Rudyard Kipling từng nhận xét rằng: “Lý do của thất bại thì chúng ta có hàng triệu, nhưng lời bào chữa thì chắc chắn không đâu.” Người thành công không bao giờ cố bào chữa. Họ cố tạo ra kết quả. Không có một cuộc đời vĩ đại nào được xây trên nền tảng của những lời bào chữa. Vậy hãy chấm dứt nó đi. Đa số lời bào chữa chỉ là những ảo giác ta tự nghĩ ra, giúp ta tránh thực hiện những gì mình e ngại. Đúng, bên dưới mỗi lời bào chữa đều có một nỗi sợ. Sợ thay đổi. Sợ những gì xa lạ. Sợ thất bại. Sợ thành công.

Hôm nay có thể là ngày bạn đốt cháy cây cầu dẫn lối cho những lời bào chữa. Ngày bạn tiến gần hơn đến những thành tựu trong tầm tay, vẫn đang nằm bên vệ đường trên hành trình cuộc đời. Ngày bạn lãnh đạo không cần danh phận, và giải phóng cho sự xuất sắc vốn có trong con người mình.

59. Luôn kết nối

Vai trò lãnh đạo liên quan nhiều đến mối quan hệ. Những nhà lãnh đạo thực thụ biết xây dựng mạng lưới xã hội mạnh mẽ với các đồng đội, các nhà cung cấp, các khách hàng đáng tin cậy đã giúp họ đến nơi hằng mong ước (họ cũng đền đáp lại). Nhà lãnh đạo vượt trội cực kỳ giỏi trong việc kết nối quan hệ.

Tôi đang trên chuyến bay từ Hongkong trở về nhà và đang ngồi ghi chép. Cô tiếp viên hàng không của hãng Air Canada vui vẻ tìm cách tiếp xúc với hành khách trong suốt chuyến bay. Cô nhớ tên chúng tôi. Cô khiến chúng tôi mỉm cười. Cô hỏi tôi có muốn ăn gì không. Tôi đáp không (vì tôi ăn ít khi đang bay), và cách cô ấy trả lời rất tao nhã: “Tôi nghĩ ông là người có quan điểm tinh tế về sự chừng mực.” Câu nói đó khiến tôi bật cười, và càng khiến tôi khó quên người tiếp viên này.

Hãy tìm nhiều cách để kết nối. Với người bạn đang làm việc chung. Với người thân yêu đang sống chung. Với những người không quen biết mà bạn đang chia sẻ hành trình gọi là cuộc đời. Bạn không những lôi cuốn thành công đến với mình, mà còn trở thành một người đầy hạnh phúc.