Đời Ngắn Đừng Ngủ Dài - Robin Sharma - 61 - 70

61. Thời gian trôi qua rất nhanh

Tôi vừa chở cô con gái Bianca đến trường sáng nay. Rồi dõi mắt nhìn theo con đang bước đi xa dần, để đến với bạn bè. Giờ đây con đã 11 tuổi. Đang trưởng thành. Ấy thế mà như mới hôm qua. Tôi còn cõng con sau lưng, mua kẹo bông gòn cho nó ăn, ngắm nó ngồi tô màu với bút chì vẽ. Giờ đây nó đang khoái nhiều cô ca sĩ, và muốn trở thành một tay trống trong ban nhạc rock khi lớn lên. (Hồi bé hơn, con tôi muốn trở thành một nha sĩ, và chủ một cửa hàng tạp hóa.)

Một trong những nhạc sĩ tôi thích nhất là Lloyd Cole. Ông có một bài hát nhắc chúng ta rằng thời gian như một chiếc máy bay, vút đi thật nhanh. Xin đừng chớp mắt. Trước khi bạn kịp nhận ra thì các con đã trưởng thành và ra đi, sống cuộc đời riêng tư của chúng. Thời gian cũng vậy. Như hạt cát trôi qua kẽ tay. Vậy hôm nay hãy yêu mến những người thân yêu. Hãy làm việc hết sức. Hãy đi thêm một dặm đường trong mọi hoàn cảnh. Hãy nói lên sự thật. Hãy sống trong danh dự. Hãy vui lên. Bởi vì một ngày kia, thời gian của bạn sẽ không còn.

62. Thinh lặng thì sao?

Tôi đang ở phi trường, chuẩn bị bay đến Las Vegas để trình bày trước 3.000 nhân viên tiếp thị mạng. Còn ít thời gian nên tôi đi bộ đến phòng chờ để đọc sách. Quá ồn ào. Điện thoại kêu liên tục (với những kiểu chuông thường khiến tôi giật mình khi đang ngủ). Người ta nói chuyện quá lớn qua điện thoại. Một hành khách đang chơi game trên chiếc Playstation bỏ túi và mở loa ngoài. Thế là tất cả mọi người đều phải nghe anh ta chiến đấu chống lại rồng dữ để xâm chiếm vùng đất mới. Tôi đành tắt chiếc iPod (lẽ ra tôi đừng nên làm vậy).

Rồi tôi đi ra phía cổng. Các bạn đoán thử xem? Ồn ào. Náo nhiệt. Người ta lắp đặt ba chiếc tivi màn hình phẳng ở đó – và âm lượng đang mở số 10. Thật không thể tin được. Chẳng ai có tâm trạng muốn xem tivi, hoặc muốn cắt ngang công việc đang dang dở. Chẳng ai xin phép chúng tôi. Một lần nữa tôi lại phải tắt iPod. Tôi cần thanh bình. Chính xác là tôi khao khát sự thinh lặng. Tôi tin rằng những kết quả xuất sắc có được là nhờ sự luân chuyển giữa những khoảnh khắc thể hiện đỉnh cao cùng những khoảnh khắc trầm lặng để hồi phục. Ý tưởng lớn là đây.

Tất nhiên tôi rất trân trọng kỹ thuật cao. Nó giúp chúng ta sống và làm việc tốt hơn, nếu biết sử dụng một cách khôn ngoan. Nhưng những không gian tĩnh lặng đâu cả rồi chứ?

Quá nhiều tiếng ồn đang chen ngang vào các ước mơ, vào những cuộc nói chuyện thú vị, vào thời gian quí giá. Trong khi đó, tất cả chúng ta đều cần những thứ ấy, nếu muốn sống một cuộc đời tươi đẹp. Và vượt trội.

63. Một tính cách không rỉ sét

Thép không rỉ – một phát minh to lớn. Thế còn một tính cách không rỉ sét? Một tính cách cao quí, tạo nguồn cảm hứng để theo đuổi mục đích và không bao giờ bỏ cuộc khi đang đến gần lý tưởng. Chất lượng thế giới nội tâm sẽ phản ánh chất lượng thế giới ngoại vi. Cuộc sống ngoài đời không bao giờ phát triển to lớn hơn cuộc sống nội tâm. Cuộc đời như một chiếc gương phản chiếu – phản ánh con người của mình hơn là những gì mình muốn.

Người nào mơ những ước mơ tinh khôi, chân thành, tử tế, đạo đức, đấu tranh cho những điều tốt đẹp nhất sẽ hành động theo những giá trị ấy. Và những hành động như vậy chỉ có thể đưa đến những kết quả ngoạn mục. Bên trong luôn tạo nên bên ngoài. Luôn là thế.

Tối qua tôi xem bộ phim Người nhện 3 với các con. Ý tưởng hay nhất của bộ phim cũng là một ý tưởng rõ ràng nhất: “Chúng ta luôn có sự lựa chọn. Chúng ta luôn phải lựa chọn giữa đúng và sai.” Nghệ thuật lãnh đạo ở đây thực sự đơn giản. Đơn giản – nhưng không dễ dàng (và sự xuất sắc đều liên quan đến đấu tranh giữa làm điều đúng so với điều dễ dàng). Những điều tốt nhất trong đời đều đòi hỏi nỗ lực, cam kết, và kỷ luật. Người bạn Nido Qubein của tôi từng nói: “Cái giá của kỷ luật bao giờ cũng rẻ hơn cái giá của nỗi đau hối tiếc.” Hẳn rồi, ý tưởng này rất hiển nhiên. Thế nhưng điều hiển nhiên nhất lại hay bị lãng quên nhất.

64. Hãy để người khác tự do

Người lãnh đạo sẽ không bó chặt nhân viên của mình. Người lãnh đạo truyền đạt viễn cảnh, hướng dẫn và phát triển nhân viên, rồi một khi truyền đạt xong, họ để nhân viên tự do. Tự do vận dụng sự sáng tạo và khéo léo để đạt tới kết quả cần thiết. Tự do thể hiện xuất sắc công việc và tìm ra giải pháp hoàn hảo nhất. Tự do cảm thấy thành công là như thế nào. Tự do thất bại, bởi vì sai lầm chính là một phần của thành công.

Ai cũng muốn là thành viên của tổ chức nào cho họ mang tài năng vào công việc và giúp họ thật sự sống động. Ai cũng muốn tham gia và cảm thấy tự hào về đóng góp của mình. Tận trong thâm sâu, mỗi người chúng ta đều muốn biết công việc mình làm – và cuộc đời mình đang dẫn dắt – có tạo sự khác biệt nào không. Bạn có sẵn sàng để những người chung quanh mình cảm nhận điều ấy bằng cách cho họ tự do? Bởi vì nếu bạn không làm thế, người khác sẽ làm.

65. Một ngày lắng nghe

Sự lắng nghe khiến người ta cảm thấy mình đặc biệt (và người tài giỏi rời bỏ công ty chủ yếu vì họ không cảm thấy mình đặc biệt). Sự lắng nghe biểu lộ sự tôn trọng. Nó giúp bạn thu thập thông tin, giúp phát huy những gì bạn đang thực hiện. Điều tôi muốn nhấn mạnh nằm ở chỗ người thể hiện vượt trội là người biết lắng nghe xuất sắc.

Hôm nay, chỉ một ngày thôi, hãy quyết định bạn chỉ lắng nghe (không phải nghe thấy). Đừng cắt ngang lời người khác. Đừng chuẩn bị câu đáp trả trong lúc nghe người khác nói. Đừng kiểm tra email hay nhắn tin khi có người đang chia sẻ. Chỉ lắng nghe thôi. Thật tập trung. Hãy ở đó vì họ. Bởi vì ai cũng có một giọng nói, và ai cũng khao khát tiếng nói của mình được thừa nhận. Hãy thưởng thức những điều vĩ đại được vén màn một khi bạn biết lắng nghe.

66. Công ty khôn ngoan biết tranh thủ cảm xúc

Ý tưởng hay: Phần cốt yếu của cạnh tranh đâu phải vì “giành phần trong chiếc bánh” (cách biểu đạt mà tôi nghe trong rất nhiều hội nghị của các công ty). Không. Cạnh tranh là để giành trái tim của khách hàng. Trong thế giới kinh doanh ngày nay, điều các công ty khôn ngoan cạnh tranh chính là cảm xúc của khách hàng mà họ phục vụ.

Người ta mua sắm theo cảm xúc. Tôi uống cà phê Colombian. Tại sao? Vì nó có mùi vị tuyệt vời, và tôi cảm thấy vui. Tôi tìm mua sản phẩm của những công ty có nhận thức xã hội cao. Tại sao? Vì tôi cảm thấy mình cũng đóng góp một phần vào đó. Tôi thích quần jean hiệu Levi’s. Tại sao? Vì tôi cảm thấy thoải mái. Tất cả: những điều ấy đều liên quan đến cảm xúc.

Tôi thích khách sạn Meccer ở NewYork, khách sạn Victor ở Miami, khách sạn Savoy ở Pháp, khách sạn Ritz-Carton ở Singarpore. Tại sao? Vì họ khiến tôi ngạc nhiên. Họ khiến tôi cảm thấy mình đặc biệt.

Nhắm đến lý trí của khách hàng thì sản phẩm hay dịch vụ của bạn chỉ là một mặt hàng: họ sẽ từ bỏ bạn khi đối thủ cạnh tranh chào mồi giá rẻ hơn. Nhưng kết nối được đến trái tim của họ, bạn sẽ giữ họ lâu dài. Những công ty vượt trội không có những khách hàng thích họ. Mà là những khách hàng yêu họ. Và điều đó giúp họ trường tồn.

67. Bạn sẽ biết khi nào bạn biết

Hôm qua tôi có buổi nói chuyện trên đài phát thanh Sirius. Người dẫn chương trình hỏi tôi một câu đầy ý nghĩa: “Tất cả chúng ta đều có mục tiêu và khát vọng. Nhưng đôi khi sự việc không xảy ra như kế hoạch. Làm thế nào ông biết đã đến lúc bỏ cuộc?” Tôi trả lời ngay: “Bạn sẽ biết khi nào bạn biết.”

Những người đạt đến tầm xuất sắc trong công việc hay trong đời sống cá nhân đều luôn luôn mang theo tinh thần không bao giờ bỏ cuộc. Tất cả những hành động can trường đều do những người không chấp nhận thất bại thực hiện. Họ không chịu buông xuôi – dù sự việc trông như bất khả thi, tồi tệ, hoặc phi thực tế ra sao đi nữa.

Nhưng như đã nói, cuộc đời thường ném những đường bóng xoáy và mở ra những kế hoạch khác cho chúng ta. Diễn viên hài Gilda Radner, chết vì ung thư khi mới 42 tuổi, hiểu rất rõ về ý tưởng này: “Khó khăn lắm tôi mới học được bài học khó khăn này: có những bài thơ không vần điệu, có những câu chuyện chẳng khởi đầu, khai triển, hoặc kết thúc rõ ràng. Cuộc đời là những điều không biết, là phải thay đổi, là đón nhận từng giây phút và sống hết mình cho nó mà không thể biết được điều gì sẽ xảy ra tiếp theo. Một sự mơ hồ ngọt ngào.”

Chúng ta mong chờ sự việc xảy ra, những ước mơ thành hiện thực. Nhưng dù cố gắng bao nhiêu đi nữa, mây đen sẽ không bao giờ tan hết. Ta không bao giờ nghỉ ngơi. Vận may không bao giờ mỉm cười. Ta vẫn tiến vào màn đêm, được tiếp thêm sức mạnh chỉ bằng lòng tin. Đó là điều tốt đẹp nếu ngọn lửa trong thâm sâu vẫn cháy sáng và mọi tế bào trong bạn vẫn bảo rằng cứ tiếp tục (tin vào bản thân là dấu son của sự vượt trội). Nhưng đôi khi, bạn tiến đến một thời điểm nào đó và biết rằng đã đến lúc thay đổi chiến lược. Không phải là đánh mất niềm hy vọng. Chỉ là bạn biết cần như vậy. Vì niềm tin vào cuộc đời. Niềm tin rằng một sự việc còn tốt đẹp hơn nữa đang chờ đón bạn. Và đó là lúc điều chỉnh phương hướng.

Những năm gần đây, tôi đã cố gắng sống với triết lý mà tôi từng chia sẻ với bạn trong một chương trước đó: Hãy làm hết sức rồi để cuộc đời làm phần còn lại. Thật không dễ dàng buông tay để điều mình mong muốn lại ra đi (vì bạn sẽ phải đau khổ nhiều). Nhưng nếu một điều còn tốt đẹp hơn đang chờ đón bạn nơi khúc quanh kia, thì sao lại không chứ?

68. Hãy là người hùng

Tôi ngồi trên máy bay cùng con trai, lướt qua các trang báo trong khi nó ngồi đọc sách. Tôi đọc tới bài báo nói về Tristan Unsworth, một cậu bé mười một tuổi nay trở thành người hùng trong thị trấn của em ở Canada. Một ngày nọ, người bạn thân mà em thường trượt tuyết chung đang ngồi cạnh em trong lớp bị nghẹn viên kẹo. Lý do là một bạn đang kể chuyện tiếu lâm, thế là cả lớp cười vang. Viên kẹo cậu bé kia đang ngậm lọt ngay vào khí quản. Mọi người trong lớp quá hoảng hốt đến nỗi không biết phải làm gì. Cậu bé bắt đầu bị ngạt thở. Mặt nó tím tái hết. Sau này nhớ lại, cậu cứ nghĩ mình chắc chắn sẽ chết hôm ấy. Nhưng bà nội của Tristan đã dạy em cách sơ cứu trường hợp bị mắc cổ như vậy. Em ra tay hành động ngay và cứu sống bạn mình. Một hành động đẹp.

Hôm qua thầy hiệu trương cho biết: “Tristan là học sinh khiêm tốn nhất tôi từng gặp trong đời. Em là một học sinh tuyệt vời nhất.” Tôi muốn nhắc bạn về một ý tưởng mạnh mẽ: Sự vĩ đại có trong mỗi người chúng ta. Dù bạn là doanh nhân ở Nga, là thầy giáo ở Thái Lan, là học sinh ở Việt Nam, là nhà quản lý ở Pháp thì điều đó vẫn là sự thật. Xin đừng quên điều ấy. Đừng che giấu sự tỏa sáng. Đừng chôn vùi nó quá sâu khiến ta quên mất mình là ai. Hãy bắt chước Tristan. Và trở nên nổi bật.

69. Sao phải có kế hoạch?

Kế hoạch cho cuộc đời và việc đề ra mục tiêu đều không phải là chủ đề hấp dẫn. Nhưng chúng rất quan trọng và là tâm điểm của một cuộc sống với nhiều trải nghiệm vượt trội. Tôi từng chứng kiến nhiều lần trong các đối tượng tôi huấn luyện: Họ dành rất nhiều thời gian để làm rõ một viễn cảnh thật chi tiết rằng đâu là lĩnh vực then chốt trong đời mà họ sẽ đạt được, sau đó viết ra giấy một kế hoạch và chia nhỏ thành nhiều mục tiêu liên tiếp để viễn cảnh ấy không quá choáng ngợp, đồng thời bức tranh toàn cảnh có thể được kiểm soát từng bước qua hành động thực hiện mỗi ngày.

Một trong những kết quả tốt nhất của việc lên kế hoạch mà tôi khám phá được là nó tác động đến tâm trí chúng ta. Tôi có thể giải thích như sau: tâm trí sẽ tập trung vào điều quan trọng, như viết kế hoạch ra giấy và rồi chia nhỏ thành nhiều mục tiêu. Chính hành động này giúp nâng cao nhận thức cho bạn điều nào là quan trọng nhất. Nhận thức tốt thì lựa chọn đúng. Lựa chọn đúng thì kết quả chắc chắn khả quan.

Vậy hãy tự tặng mình món quà: Lấy ra một tờ giấy trắng. Chuốt lại bút chì. Ngồi xuống viết về công việc cũng như gia đình mà bạn ước ao xây dựng. Bạn sẽ thấy việc này dễ hơn mình tưởng nhiều. Và kết quả sẽ khiến bạn kinh ngạc.

70. Đòi hỏi để được đáp ứng

Bạn sẽ không biết nếu không thử. Việc đòi hỏi điều bạn muốn luôn ẩn chứa một sức mạnh vô song. Rất thường xuyên, những xáo động bên trong nội tâm ngăn cản ta thực hiện các bước cần thiết để đạt tới sự xuất sắc mà bản thân ta mong mỏi. Ta cứ trốn mãi trong sự tưởng tượng thấp bé của mình – đa phần đều không thật.

Hầu hết những người xuất sắc nhất trong những người giỏi nhất đều đòi hỏi không ngừng. Họ hiểu rằng đó là một thói quen cần được chăm chút mới có thể hoàn thiện. Càng đòi hỏi nhiều, bạn càng thực hiện nó dễ dàng (giống như bao kỹ năng khác). Vậy nên họ cứ đòi hỏi. Để có sự hỗ trợ và giúp đỡ trong công việc. Để có những thông tin họ đang ngồi nhà tìm kiếm. Để có chiến thắng trong kinh doanh. Để đặt bàn tốt hơn trong nhà hàng. Để có một chỗ xem ca nhạc khi hết vé. Và vì họ đòi hỏi nhiều hơn, họ có nhiều hơn (thành công luôn là một cuộc chơi về số lượng).

Sẽ chẳng có gì xảy ra cho đến khi bạn đòi hỏi, bởi có ai đọc được tâm trí bạn đâu. Họ cần biết điều gì có ý nghĩa với bạn. Và nếu bạn hỏi một cách đàng hoàng, họ sẽ không từ chối.