Đời Ngắn Đừng Ngủ Dài - Robin Sharma - 71-80

71. Làm điều mới mẻ

Con người khát khao muốn nắm quyền kiểm soát –  đó là cách ta tồn tại. Đó là một cơ chế sống còn từ thời con người còn cư ngụ trong hang đá. Ta cần sự chắc chắn, và bất cứ điều gì không chắc chắn sẽ khiến ta bất an. Tuy nhiên khả năng lãnh đạo cũng liên quan đến khả năng thành công ngay cả trong lúc đối diện với sự bấp bênh. Đó là hành động chạy đến, chứ không phải chạy trốn, những điều xa lạ và đáng sợ. Khả năng lãnh đạo còn bao hàm cả việc dám thử những điều mới mẻ.

Thật dễ dàng khi ăn cùng một loại thức ăn mỗi ngày. Nhưng nếu không thử món mới, bạn sẽ đánh mất cơ hội khám phá món ăn khoái khẩu của mình. Thật dễ dàng kết giao với cùng những con người đó và nói cùng những chuyện đó mỗi ngày. Nhưng nếu không mở rộng cộng đồng của mình, bạn sẽ đánh mất cơ hội gặp gỡ những người bạn mới. Thật dễ dàng thực hiện cùng công việc mỗi ngày – để rồi cứ thế mà sống mòn. Nếu không vươn xa, bạn sẽ đánh mất sự hoàn thiện có thể giúp bạn tràn ngập lòng tự tin để bắt đầu cả một thế giới mới trong công việc.

Thế nên tôi mời bạn xem mỗi ngày như một sân ga để làm phong phú cho cuộc sống bằng nhiều cuộc phiêu lưu, đam mê và năng lượng hơn, bằng cách thêm vào đó nhiều điều mới mẻ. Hãy nghe một bài nhạc rock nếu bạn chỉ thích nghe dòng nhạc cổ điển. Hãy ăn một món chay nếu bạn thường ăn món mặn. Hãy đọc báo Giải trí nếu bạn thường đọc báo Doanh nhân. Cả một thế giới to lớn và thú vị ngoài kia. Thế giới đó chờ bạn đón nhận.

72. Làm chủ bản thân

Những từ rất hay: làm chủ bản thân. Chúng gieo nguồn cảm hứng. Mang đến hy vọng. Thách thức. Khiêu khích. Khẳng định. Nhắc ta về khả năng cao nhất của mình.

Được trao tặng món quà “cuộc sống” nghĩa là bạn được trao một trách nhiệm cao cả. Mỗi chúng ta phải bước ra thế giới mỗi ngày và sống hết mình. Dĩ nhiên, cuộc đời không phải lúc nào cũng công bằng. Ta phải đối mặt với khách hàng khó tính, với công ty cung ứng tệ hại, với người đi đường nóng nảy. Ta đối đầu nhiều thời điểm khắc nghiệt và đầy rối ren. Ta cảm thấy cô đơn, muốn bỏ cuộc, không muốn đứng ở vị trí cao nhất của mình nữa. Cuộc đời là vậy. Nhưng đồng thời, cuộc đời vẫn hàng ngày trao những cơ hội để tỏa sáng. Để làm đẹp món quà. Để giải thoát xích xiềng. Để làm chủ bản thân.

Hôm nay bạn hãy suy nghĩ kỹ về tư duy của mình. Khám phá giá trị thật và điều bạn muốn đại diện. (Làm sao bạn có thể là chính mình, nếu bạn thậm chí còn không biết mình là ai?) Hãy biết mình sợ điều gì. Cố hiểu tài năng cá nhân và tiềm năng trong bạn. Học cách thoát khỏi những cảm xúc trói buộc của quá khứ. Đừng chịu an phận. Học nhiều hơn, đọc nhiều hơn. Phải khỏe mạnh – không, phải cực kỳ khỏe mạnh (buồn thay người ta chỉ quan tâm đến sức khỏe một khi đã đánh mất nó). Hãy nổi bật với công việc mình làm. Hãy giỏi tay nghề đến nỗi công ty sẽ đình trệ nếu không có bạn. Hãy thân thiện hết mức. Hãy biết thông cảm và đầy lòng trắc ẩn. Hãy tài giỏi và dễ mến.

Mọi người đều có nhiều quyền lựa chọn hơn những gì họ tưởng, và khi dám liều lĩnh,  những cánh cửa ta chưa từng biết rằng đang tồn tại sẽ bắt đầu rộng mở.

73. Hãy khác biệt

Nếu thường xuyên đọc blog của tôi, bạn nhận ra ngay tôi rất thích khách sạn của Ian Schrager ở New York. Cách đây gần mười năm, lần đầu tiên tôi ở đó khi giới thiệu cuốn sách The Monk Who Sold His Ferrari (Tìm về sức mạnh vô biên). Trong cuốn sách The Greatness Guide (Điều vĩ đại đời thường) tôi cũng nhắc đến khách sạn của Schrager ở London (một trong những khách sạn được ưa thích nhất trên thế giới). Tại sao tôi thích khách sạn của Schrager? Bởi vì khi lần đầu hoạt động, chúng không giống với mọi khách sạn khác (giờ đây đa số khách sạn đều có ý tưởng bắt chước Schrager). Chúng rất thú vị đến nỗi bạn sẽ nhớ mãi. Chúng vừa là một chỗ nghỉ đêm vừa là một nơi trưng bày nghệ thuật hiện đại. Chúng dẫn dắt hơn là chạy theo – giống như bao ngành kinh doanh (và con người) từng thành công khác.

Tôi đang đọc một cuốn sách rất hay của Harry Beckwith, What Clients Love (Điều khách hàng ưa thích), khi ngồi uống cà phê sáng nay. Tôi hồi tưởng về công việc, về cuộc đời. Trong sách này Beckwith trích dẫn câu nói của Schrager: “Cứ để hai mươi bốn người khinh thường [khách sạn của tôi] vì tất cả những gì tôi đang chăm chút, chỉ cần một trong hai mươi lăm người yêu mến chúng là được.” Ý tưởng lớn cho chúng ta: Những công ty nào cố gắng làm mọi thứ cho mọi người cuối cùng sẽ chẳng là gì với bất cứ ai. Bạn cần đại diện cho một điều nào đó. Bạn cần chơi mạnh bạo. Đam mê. Nhiệt tình. Để đạt tới đỉnh cao. Hoặc đừng chơi gì cả.

74. Sỡ hữu sự vĩ đại

Sáng sớm nay tôi ngồi đọc một bức thư viết bằng bút chì của một người bạn hiện đang ngồi tù. Anh nói rằng cuốn sách của tôi khiến anh thay đổi cuộc đời. Bởi vì nó nhắc anh nhớ rằng anh được tạo ra để làm điều khác biệt và phát huy tiềm năng. Anh đã từng quên rằng bản thân mình mang ý nghĩa như thế nào. Cuộc đời đã gây biết bao tổn thương cho anh.

Tôi luôn nghe những lời tâm sự như vậy. Người ta trân trọng khi được nhắc nhớ rằng họ được sinh ra để làm điều to lớn. Rằng không có ai tầm thường trên hành tinh này. Rằng mọi cuộc đời đều có mục đích riêng. Khi còn nhỏ ta đã biết như vậy. Nên ta ước mơ. Vươn lên. Ta hành động không hề sợ hãi. Ta đam mê sống. Ta nghĩ mọi chuyện đều có thể. Nhưng khi trưởng thành và bước vào thế giới bên ngoài, ta dần đánh mất sự khôn ngoan ấy – xa khỏi tính tự nhiên của con người.

Tự phát triển bản thân có thể là một chuyện lãng phí thời gian. Tự nhắc nhở (và liên kết với sáng tạo/khả năng/sự to lớn mà bạn từng biết đến) mới là hành động nên thực hiện. Rất nhiều thư từ bạn đọc nói lên điều đó sau khi phần đầu cuốn sách này được phát hành.

Cuộc sống có thói quen làm ta quên lãng. Ta chìm đắm vào công việc hàng ngày. Ta sao lãng việc chăm lo cho những gì mình đang có. Ta không còn sẵn sàng chấp nhận rủi ro. Ta không còn hướng mắt lên đỉnh núi. Ta không còn nói lên sự chật. Ta ẩn mình với những quà tặng của cuộc đời. Thế nhưng ra đáng được hưởng nhiều hơn sự tầm thường. Người bình thường vẫn có thể làm điều vượt trội. Bằng cách nhớ lại con người thật của mình. Và sống hết lòng.

75. Hãy bắt chước ban nhạc Coldplay

Tôi đi xem ban nhạc Coldplay cách nay đã khá lâu ở Toronto. Trong suốt hai tiếng đồng hồ họ trình diễn trong sân vận động với hai mươi nghìn khán giả đang cùng họ reo hò. Thật tuyệt vời, và cuối cùng tôi hiểu ra tại sao giới hâm mộ nói rằng “Coldplay là ban nhạc U2 thứ hai”. Tôi cũng nhận ra nhiều ý tưởng về nghệ thuật lãnh đạo khi quan sát ban nhạc này và hy vọng những ý tưởng đó sẽ giúp bạn đạt tới một tầm cao hơn.

Có bốn ý tưởng lớn. Thứ nhất, từ đầu đến cuối các thành viên trong ban nhạc hiểu mình đến đây với mục đích gì: mang đến một trải nghiệm cho “khách hàng” của họ. Ánh sáng hoàn hảo, hiệu ứng đẳng cấp thế giới, và dàn dựng hết ý. Thứ hai, họ hòa mình vào khán giả và biến mọi người trở thành một phần của buổi biểu diễn. Họ khiến ta cùng hát, của nhảy, cùng cười. Thứ ba, họ biểu lộ sự yêu thương. (Có mấy ai biết biểu lộ yêu thương và khiến bạn cảm thấy mình là người đặc biệt khi làm việc với họ? Coldplay đã làm như thế.) Họ cảm ơn vì đã giúp họ thành công; họ biểu lộ lòng trân trọng chân thành; họ rất khiêm nhường (và người ta sẽ liên kết với những biểu lộ như thế). Thứ tư, họ thực sự tài năng. Những bài hát được trình diễn rất tuyệt vời.

Đúng, ban nhạc Coldplay đã thể hiện hết mình, và chính vì vậy nên tôi thực sự trở thành một khán giả hâm mộ của họ. Sau đây là lời thách thức dành bạn:

Hãy trở thành một Coldplay trong lĩnh vực của mình.

Hãy tạo ra nhiều người hâm mộ và truyền nguồn cảm hứng.

Hãy làm bất cứ điều gì để khiến mọi người phải đến với mình lần nữa.

76. Đời ngắn đừng ngủ dài

Tôi biết mình không được ủng hộ trong quan niệm này nhưng tôi nói thật: người ta thường ngủ nhiều hơn mức cần thiết. Họ rơi vào cạm bẫy muốn dành nhiều giờ trong đời để nằm trên tấm nệm êm ấm. Họ đánh mất những món quà quý giá tiềm ẩn trong tương lai. Họ đã thua trong cuộc chiến với giường nệm. Họ đánh đổi sự vượt trội cho những giây phút ngủ nướng.

Đây là một ý tưởng sâu sắc mà tôi mong bạn nên suy nghĩ: giấc ngủ sẽ kéo theo giấc ngủ. Càng ngủ nhiều, lại càng cần ngủ. Có bao giờ bạn nhận ra rằng càng ngủ nhiều bạn lại càng buồn ngủ không? Thật kỳ lạ, nhưng đó là sự thật.

Đúng, tôi biết rằng giấc ngủ rất cần thiết để giúp ta tiếp tục phát huy, đổi mới và khỏe mạnh. Tôi chỉ sợ ta ngủ quả nhiều. Đó chính là điều đã giới hạn một cuộc sống đầy tiềm năng. Điều đã khiến một người vĩ đại cứ mãi tầm thường. Điều đã hút mọi nguồn sống ra khỏi một con người từng được tạo ra để vượt trội (và bạn biết đó là ai). Chuyện ngủ quá nhiều xảy ra cho rất nhiều người trong chúng ta, bởi vì ta quá yêu chăn mến gối.

Có rất nhiều việc quan trọng phải làm, rất nhiều vùng đất vĩ đại cần khám phá, rất nhiều mục tiêu huy hoàng cần đạt tới cho mọi người đến nỗi không thể ngủ nhiều được. Cuộc đời là để sống. Tôi xin lặp lại: cuộc là để sống. Hôm nay cả bạn và tôi đều được trao tặng món quà: một cơ hội tạo sự khác biệt và phát huy tài năng, cùng một niềm vui tuyệt vời trong quá trình đó. Vậy hãy ngủ ít hơn để sống nhiều hơn. Benjamin Franklin từng nhận xét rằng: “Sau khi chết rồi, bạn sẽ có dư thời gian để ngủ.”.

77. Khám phá chân trời mới

Tôi đang nghỉ hè với các con và đang đọc một cuốn sách mới. Cách viết thật hay. Tôi đang thư giãn và làm tươi mới. Tôi chưa bao giờ ăn quá nhiều trong đời. Có lẽ lần sau tôi sẽ viết sách về chế độ ăn uống chăng?

Chiều qua tôi cùng các con thuê một chiếc thuyền nhỏ và xuôi về bờ biển Amalfi. Tôi cứ bám dọc theo bờ biển, cố giữ lúc nào cũng đi gần bờ, không bao giờ dám chạy xa khỏi đất liền. Hành động đó khiến tôi suy nghĩ về nhà thám hiểm Christopher Columbus, về việc chấp nhận rủi ro một cách khôn ngoan.

Các nhà thám hiểm trước Columbus đều sợ hãi khi không còn nhìn thấy bờ biển. Họ cứ bám vào những gì từng biết. Họ lựa chọn sự an toàn. Họ không dám liều. Columbus thực hiện một hành động khác biệt. Ông thật can đảm. Ông đi thẳng ra biển. Đi vuông góc với bờ biển, và tìm thấy một thế giới mới.

Tất nhiên tôi phải bảo đảm an toàn cho các con. Tôi chỉ cố đưa ra một ý tưởng rằng: sự vượt trội, với tư cách một nhà lãnh đạo hoặc một cá nhân, đôi khi đòi hỏi bạn phải rời bỏ vùng đất an toàn. Đôi khi chỉ cần bạn ra khỏi nơi thân quen, và tiến về phương trời xa lạ. Để thử một cách thức mới. Để nghĩ một ý tưởng mới. Để thực hiện một cung cách mới. Để đi vuông góc với bờ biển khi thế giới còn lại vẫn cứ bám theo bờ biển và đeo cứng sự an toàn. Tất nhiên – cảm giác sợ hãi là chuyện thường tình trong trải nghiệm trên một đại dương mênh mông của sự thay đổi, sự chuyển tiếp và phát triển. Nhưng như Lord Chesterfield đã nói: “Ta không thể nào khám phá chân trời mới trừ phi sẵn sàng đi xa khuất bờ biển.”

78. Sống cuộc đời mình

Một sáng chủ nhật yên lặng khi tôi ngồi viết bài này. Tôi thưởng thức một ly cà phê ngon trong khi giai điệu một bài nhạc không lời đang réo rắt. Các con ngồi đọc sách còn tôi tập dưỡng sinh. Tôi thích không gian như vậy.

Sáng nay xảy ra một chuyện buồn cười và tôi muốn kể với bạn. Tôi và Bianca cùng chơi trò đổi vai cho nhau. Nó giả vờ là tôi trong khi tôi đóng vai làm con gái. Nó ngồi vào bàn làm việc và hý hoáy viết, bắt chước cách tôi hay nói chuyện. Đổi lại, tôi thì nói huyên thuyên về các băng đĩa, ban nhạc, và thú nuôi. Sau vài phút bắt chước tôi, Bianca thành thật với những lời sau: “Con không muốn là bố nữa. Khó quá. Con chỉ muốn là con thôi.” Rất ý nghĩa.

Còn gì quan trọng hơn trong đời với việc là chính mình (và yêu mến con người đó)? Đa số chúng ta cuối cùng lại muốn sống cuộc đời của người khác. Kết quả là ta đã đánh mất niềm hạnh phúc. Sự hoàn thiện đến từ việc sống với con người thật của mình. Thực thi giá trị của mình. Theo đuổi ước mơ và hoài bão của mình. “Hãy thành thật với bản thân ngươi,” Shakespeare vĩ đại đã viết như thế. Thật vô nghĩa khi đến cuối cùng mới nhận ra rằng bạn chưa bao giờ để con người thật của mình được bộc lộ. Một cuộc đời xuất sắc sẽ bắt nguồn từ một cuộc đời đích thực.

79. Cho đi để nhận lấy

Xuống phố chiều nay, tôi gặp một người cứ lặp đi lặp lại với những ai đi ngang qua: “Bạn đã giúp ai hôm nay chưa, hay chỉ giúp bản thân?” Ông ấy đang quyên góp tiền cho mục đích riêng của mình. Nhưng đồng thời câu nói ấy khiến tôi suy tư về việc cho đi. Bạn cần cho đi để nhận lấy. Cho đi là khởi đầu của tiến trình nhận lấy.

Hãy ủng hộ để có sự ủng hộ. Khen ngợi để được ngợi khen. Làm điều tốt để lôi cuốn điều tốt. Trân trọng để cảm nhận sự trân trọng. Yêu thương để được yêu thương. Ý tưởng lớn: Nếu làm cho 5 người cảm thấy hài lòng về bản thân mỗi ngày, thì sau một năm chỉ riêng mình bạn đã giúp nâng cao cuộc sống cho hơn 2.000 người. Tiếp tục như vậy và sau một thập niên, bạn đã ảnh hưởng tích cực đến 20.000 người. Yếu tố về số lượng người mà bạn ảnh hưởng đến, đáp lại, sẽ tác động đến bạn và bạn nhanh chóng nhận ra rằng “một cử chỉ nhỏ bé khơi nguồn cảm hứng hàng ngày” cuối cùng sẽ giúp cả trăm ngàn con người khác trong suốt cuộc đời bạn.

Cho đi để nhận lấy. Một điệp khúc quá hay. Và cũng rất đơn giản (như mọi ý tưởng chân thật nhất đều như vậy). Đó là tất cả về vai trò lãnh đạo như một người đầy tớ, giúp người khác đạt tới sự vượt trội. Và người ta sẽ sẵn lòng giúp bạn đạt tới lý tưởng của mình.

80. Giống như J. K. Rowling

Bản chất của người nhìn xa trông rộng là họ nhìn thấy được những gì người khác bỏ qua. Như lời của triết gia người Đức Arthur Schopenhauer từng nói: “Một tài năng sẽ chiếm mục tiêu mà không ai có thể chiếm, nhưng một thiên tài sẽ chiếm mục tiêu mà không ai có thể thấy.” Nó giống như một trò chơi nội tâm mà chỉ họ có được: họ thấy rõ ước mơ, cơ hội, hoài bão của mình qua trí tưởng tượng và rồi dành mọi thời gian để thổi sức sống vào đó – cho dẫu người chung quanh nghĩ rằng họ đang lãng phí thời gian, hoặc quá lập dị, hoặc ngu ngốc, thậm chí điên khùng. Thử nghĩ đến Gandhi, Edison, Disney, hoặc J.K. Rowling.

J. K. Rowling từng là một người mẹ đơn thân đang tìm mọi cách để kiếm sống, và rồi ý tưởng của cuốn sách về một phù thủy trẻ khác người tràn ngập tâm trí bà trên một chuyến xe lửa kéo dài bốn tiếng đồng hồ. Trên trang web của mình, bà kể rằng mình rất may mắn vì không có sẵn giấy bút vào lúc đó, bởi vì hý hoáy viết lại tất cả mọi ý tưởng kỳ diệu đang tràn về sẽ làm chậm đi dòng suy nghĩ. Sau khi viết xong bản thảo, bà gửi nó cho các nhà xuất bản. Ai cũng từ chối ngay lập tức. Chỉ có một nhà xuất bản đồng ý. Và đó chính là quan điểm của tôi về người nhìn xa trông rộng: Họ thấy được cơ hội mà mọi người chung quanh không thấy. Hình dung mà xem. Từ chối truyện Harry Potter. Nghĩ rằng không ai mua sách như vậy. Và bỏ lỡ một trong những cuốn sách bán chạy nhất trong lịch sử loài người.

Trở thành người nhìn xa và bước lên một tầm cao hơn của cuộc sống nghĩa là phải đối mặt với sự thật rằng người khác sẽ tra vấn mình. Họ không hiểu được nơi bạn đến. Họ sẽ cho bạn là kỳ khôi, ngu ngốc hoặc dị giáo. Họ sẽ chế nhạo bạn. Tất cả đều tốt đẹp. Hãy cảm ơn họ và tiếp tục làm điều cần làm để đến nơi cần đến. Thế giới sẽ tốt đẹp hơn một khi bạn thực hiện. Maya Angelou từng nhận xét: “Nếu người ta may mắn thì chỉ một ảo tưởng đơn độc thôi cũng đủ biến đổi hàng triệu điều thực tại.”