Đời Ngắn Đừng Ngủ Dài - Robin Sharma - 81 - 90

81. Tận tâm

Khi tôi ở Dubai để trình bày về vai trò lãnh đạo cho tổ chức của các doanh nghiệp trẻ, một phụ nữ tiến đến và nói: “Thưa ông, tôi rất thích sách của ông, nhưng hình như ông khiến nó có vẻ quá dễ dàng. Việc phát triển trong cuộc sống quả là khó đối với tôi.” Câu nói khiến tôi suy nghĩ nhiều. Sau đây là quan điểm của tôi.

Chúng ta đang sống trong một thế giới bị sự dễ dàng cám dỗ. Ta muốn vẻ bề ngoài khỏe mạnh và cân đối, nhưng lại không muốn phải tập luyện để đạt được nó. Ta muốn thành công trong sự nghiệp nhưng tự nhủ giá như có một cách nào đó để thành công mà không phải làm việc vất vả và tuân theo kỷ luật (mọi nhà điều hành vĩ đại cũng như các công ty lớn đều rất kỷ luật). Ta ước mơ một cuộc đời tràn đầy niềm vui không nỗi sợ, nhưng lại thường xuyên tránh né các biện pháp hiệu quả nhất (như dậy sớm, chấp nhận rủi ro, lập mục tiêu, đọc sách), những điều chắc chắn sẽ đưa ta đến lý tưởng của mình. Chẳng có gì miễn phí. Chẳng có buổi tiệc nào thực sự là buổi chiêu đãi. Điều tốt đẹp trong đời luôn đòi hỏi hy sinh và tận hiến. Mỗi chúng ta, để đạt tới một con người duy nhất và vượt trội trong nghề nghiệp, đều phải trả giá. Càng trả giá nhiều, càng nhận nhiều.

Mong muốn một cuộc đời tốt đẹp, ở nhà cũng như ở công sở, mà không phải làm việc và giữ kỷ luật trong những việc quan trọng cần làm, thì chẳng khác nào mong muốn có một khu vườn đẹp mà chẳng phải gieo trồng gì cả. Hoặc giống như ước mơ có được thân hình người mẫu mà không chịu từ bỏ những thỏi chocolate hàng ngày. Hoặc giống như cầu xin được thành công trong công việc bằng cách uống một viên thuốc thần kỳ. Tại sao không tận tâm và cống hiến?

Cuộc đời vĩ đại không từ trên trời rơi xuống. Mà phải được đẽo gọt và xây dựng, như đền Taj Mahal, như Vạn Lý Trường Thành, ngày qua ngày, viên gạch này nối tiếp viên gạch khác. Việc kinh doanh thành công đâu phải tự nhiên mà có. Chúng đến từ những nỗ lực và phát triển liên tục không ngừng. Đừng rơi vào ảo tưởng rằng cuộc đời tốt đẹp sẽ đến mà không cần nỗ lực. Hãy nỗ lực hết mình, và điều tốt đẹp sẽ đến với bạn. Chắc chắn thế.

82. Vui mừng hay lo lắng

Một trong những nét tiêu biểu của loài người là quyền được chọn lựa. Chọn lựa cách sống. Chọn lựa điều sẽ thực hiện. Chọn lựa cách nhìn nhận một hoàn cảnh.

Tôi đang đứng trên một triền núi trong một chuyến đi trượt tuyết ngắn ngày với các con. Hôm qua trời mưa. Đáng ra chúng tôi sẽ cằn nhằn, than phiền, thất vọng. Nhưng thay vì vậy, chúng tôi trở lại, quyết định một lựa chọn tốt hơn để rồi sau đó cảm nhận cả một cuộc phiêu lưu hào hứng trước mắt. Chúng tôi vui mừng thay cho lo lắng. Chúng tôi mặc áo choàng mà ban quản lý cung cấp. Trang bị kỹ lưỡng. Và trượt tuyết như thể không có ngày mai. Bạn biết không, chuyến trượt tuyết thật tuyệt.

Tuyết mềm. Không nhiều người. Đường chạy sạch. Có lẽ tôi sẽ vui đến hết tuần. Mỗi ngày ta đều có cơ hội lựa chọn. Cách ta chọn sẽ hình thành số mệnh. Nên đừng lo lắng. Hãy vui mừng. Nhà văn Paul Theroux từng nhận xét: “Chỉ có kẻ ngốc mới cho rằng trời mưa khiến chuyến đi nghỉ của hắn tồi tệ.”

83. Xây cầu nối, đừng xây hàng rào

Tôi có một buổi nói chuyện với một nhân vật rất thú vị. Ba mươi hai tuổi. Sống ở vùng Caribbean. Hành nghề làm hàng rào. Là một triết gia trong tâm hồn.

Ông nói rằng dạo gần đây ai cũng lo xây hàng rào. Để che tầm nhìn của hàng xóm. Để bảo vệ cho bản thần. Để có sự riêng tư. Để tạo sự cách biệt. Ông kể: “Tôi lớn lên tại St. Vincent, và trên hòn đảo nhỏ bé ấy chúng tôi sống như một gia đình lớn. Mọi đứa trẻ thực sự đều được cả làng nuôi dưỡng. Ai cũng nói chuyện với nhau. Người ta quan tâm đến nhau. Chúng tôi là thành phần trong cuộc sống của nhau – một cộng đồng thật sự.”

Cộng đồng. Một từ đẹp đẽ. Mỗi người chúng ta đều khao khát trong thâm sâu về nhu cầu cộng đồng. Ai cũng khao khát thuộc về một nơi nào đó. Để biết rằng mình là thành phần của một thứ rộng lớn hơn. Nó cho ta cảm giác an toàn. Hạnh phúc. Tổ chức tốt nhất là tổ chức biết tạo nên một cộng đồng và xây dựng một nơi làm việc mà người ta cảm thấy an tâm khi thể hiện bản thân. Một gia đình tốt nhất cũng tương tự – tôn trọng lẫn nhau và tạo ra những giấy phút chia sẻ phong phú. Vậy có lẽ ta nên bớt lo lắng chuyện xây hàng rào đi, và bắt đầu tạo dựng cảm giác an toàn thực sự – bằng cách dựng nên những nhịp cầu nối.

84. Thất bại nhanh hơn

Phải thừa nhận một sự thật: tôi không phải người đầu tiên dùng kiểu nói “hãy thất bại nhanh hơn”. Nhưng tôi thích cách nói ấy. CEO của hãng Coca-Cola trong một buổi họp thường niên thông tin cho các cổ đông rằng công ty đang tiến hành đổi mới, một kế hoạch sáng tạo trở lại của công ty có chứa trong tập tài liệu mang đề tựa là “Bản tuyên ngôn về phát triển”. Ông lưu ý rằng chi phí cho tiếp thị và đổi mới sẽ tăng khoảng 400 triệu đôla và sau đó – đây mới chính là phần hay nhất – nhận xét: “Quí vị sẽ đón nhận một số thất bại. Khi chấp nhận rủi ro, chúng ta phải chấp thất bại như là một phần của tiến trình đổi mới.” Ý tưởng này nhấn mạnh với tôi về việc thất bại nhanh.

Trong một buổi thuyết trình về vai trò lãnh đạo cho nhóm bán hàng của một công ty dược phẩm lớn, có người đến với tôi sau buổi thuyết trình và nói: “Tôi rất thích bài giảng của ông, nhất là ý tưởng rằng thất bại là sự trả giá để vượt trội.” Lời tâm sự đó nhắc tôi nhớ rằng rất nhiều người trong chúng ta sợ bị thất bại đến nỗi không bao giờ dám thử (Seneca từng nói: “Không phải vì sự việc khó khăn nên ta không dám, mà vì ta không dám nên sự việc mới khó khăn.”). Nhiều người lo sợ mình trở nên lố bịch hoặc bị xấu hổ khi thất bại, kết quả là ta không dám chấp nhận rủi ro và chộp lấy cơ hội. Ta cứ nghĩ rằng thất bại là tồi tệ. Không phải vậy. Nó rất tốt. Không, nó rất tuyệt vời.

Chẳng có thành công nào lại thiếu thất bại. Nó là một phần trong đó rồi. Công ty hay cá nhân nào đạt tới đỉnh cao thành công cũng đều là kẻ từng thất bại thường xuyên nhất. Bạn cần thất bại để chiến thắng. Thất bại càng nhanh, bạn càng học hỏi chính xác những gì cần thực hiện để chiến thắng. Vậy hãy thất bại nhiều hơn đối thủ. Thất bại nhiều hơn con người trước đây của mình. “Chỉ những ai dám thất bại ngoan cường sẽ chiến thắng ngoan cường,” tổng thống Robert F. Kennedy từng phát biểu.

85. Thiên thần trong tiến hóa

Một ý tưởng vừa xuất hiện trong tôi: Càng nghiền ngẫm một tư tưởng hay, bạn càng tương giao mật thiết với tư tưởng đó. Hẳn bạn từng nghe ý này trước đây. Chẳng hạn bạn đọc một cuốn sách hay, đến lần thứ hai hoặc thứ ba. Cứ mỗi lần như thế, dường như toàn bộ cuốn sách trở nên mới mẻ với bạn. Cuốn sách thay đổi chăng? Không. Chính bạn thay đổi. Khả năng thấu hiểu được nâng cao hơn. Tầm nhìn được mở rộng hơn. Khả năng khám phá những điều còn ẩn chứa cũng nhiều hơn. Vì thế bạn khám phá cuốn sách ở mức độ hiểu biết cao hơn. Luôn là vậy. Vấn đề là trước đây mắt bạn không đủ sáng để thấy.

Ý tưởng mà tôi cảm nhận sâu sắc trong chiều hôm nay có thể gọi một cách đơn giản như sau: Thiên thần của tiến hóa. Không có gì bất hợp lý trong cụm từ này cả. Đó chỉ là một góc nhìn khác về những thử thách trong đời. Chúng là lời chúc phúc hơn là tiếng nguyền rủa. Thật vậy. Thiên thần của tiến hóa. Bất cứ ai khiến bạn căng thẳng, đấu tranh, thử thách trong đời đều là một kiểu thiên thần. Họ giống như một vị ngôn sứ mang thông điệp bạn cần học để có thể trở nên xuất sắc.

Một người đồng nghiệp khó tính là một kiểu thiên thần dạy bạn về sự hiểu biết. Một người bán hàng keo kiệt là một thiên thần đang giúp bạn nhớ đến lòng trắc ẩn, cách giao tiếp hoặc cách bênh vực chính mình. Một thất bại trong nghề nghiệp hoặc một nỗi thất vọng trong công việc được gửi tới để xây dựng lòng quyết tâm và cam kết. Một vấn đề sức khỏe như thiên thần nhắc bạn phải cam kết về chế độ ăn uống, thể dục, nghỉ ngơi và thiền định. Mỗi cuộc gặp gỡ là một giây phút đầy ý nghĩa đưa bạn tới chân thiện mỹ.

Thiên thần của tiến hóa. Lúc khó khăn trong đời là lúc lý tưởng để đưa bạn đến nơi hằng mơ ước. Những con người và sự việc khiến bạn khó chịu, nổi giận và bị tổn thương là những người thầy giỏi giúp bạn nhiều bài học để tỏa sáng nơi làm việc, trong gia đình, trong cuộc đời. Nhờ đó bạn tiến hóa. Và phát triển.

86. Lãnh đạo bằng cách làm gương

Một ngày nọ tôi nói chuyện với một người bạn cũ. Anh thực hiện nhiều công việc to lớn trong sự nghiệp và sống một cuộc đời đầy ý nghĩa. Anh trình bày nhiều ý mà tôi muốn chia sẻ với bạn. Bởi vì chúng liên quan đến khía cạnh ảnh hưởng tích cực đến người khác: lãnh đạo bằng cách làm gương.

Anh nói: “Bài học vĩ đại nhất trong đời chính là bài học bạn được thật sự chứng kiến.” Với tôi điều đó nghĩa là hãy biến cuộc đời mình thành thông điệp mà bạn muốn truyền đạt. Thực hiện chân lý của mình. Đi theo chân giá trị. Hành xử theo triết lý. Đó là cách bạn gây ảnh hưởng để người chung quanh thể hiện điều tốt đẹp nhất.

Thật dễ dàng khi nói về lý tưởng. Sống theo lý tưởng khó hơn nhiều. Người xuất sắc làm được điều ấy. Nhẹ nhàng. Kiên định. Đam mê. Như nhà tâm lý nổi tiếng Abraham Maslow từng nói, “Để trở nên thực sự hạnh phúc, chúng ta phải trở thành tất cả những gì mình có thể trở thành.”

87. Nhà máy sản xuất ý tưởng

Một ý tưởng lớn có thể cách mạng hóa đời bạn – thậm chí cả thế giới quanh bạn. Tôi đang đọc một cuốn sách rất hay tên là Humble Masterpieces: Everyday Marvels of Design (Những kiệt tác nhỏ bé: Những thiết kế kỳ diệu hàng ngày) của Paula Antoneili, người quản lý bảo tàng nghệ thuật hiện đại tại New York. Trong một chương tôi đọc về nhà thiết kế Daniel Cudzik. Ông là một người có ước mơ táo bạo và phát minh ra nắp mở lon mà bạn nhìn thấy trên hàng tỷ lon nước uống bằng nhôm khắp thế giới. Trước khi phát minh ra nắp mở lon ấy, nắp lon cũ phải lột hẳn ra và vứt đi, trở thành hàng tấn rác thải, chưa nói đến chuyện giẫm phải chúng. Một ý tưởng duy nhất đã thay đổi tất cả.

Cudzik đang ngồi xem truyền hình với các con thì ý tưởng đó xuất hiện. (Ý tưởng tuyệt vời nhất thường xuất hiện khi ta ít mong đợi nhất. Những tư tưởng mang tính cách mạng không đến khi bạn làm việc điên cuồng, nhưng khi bạn đang vui vẻ. Vậy nên hãy vui vẻ – sẽ tốt cho công việc, tốt cho tâm hồn.) Thay vì để ý tưởng qua đi, như hầu hết chúng ta đã làm, ông ghi chú ra giấy, phác thảo hình dáng nắp mở. Ông nhanh chóng đưa cho một thợ thủ công và chẳng bao lâu một mẫu thiết kế ra đời. Và rất hiệu quả. Vậy tôi đề nghị:

Kết hợp hai điều này, biết đâu bạn sẽ tạo nên một điều rất giá trị. Biết đâu đó là một phát minh tuyệt vời thì sao?

Hãy trở thành nhà máy sản xuất ý tưởng.

Tất nhiên cũng cần cam kết hết lòng để thổi sức sống vào ý tưởng đó qua việc thực hiện.

88. Nói sự thật

Tuần vừa qua tôi và các con trở lại thành phố Halifax ở Nova Scotia, một thành phố đẹp bên bờ Đại Tây Dương với người dân dễ thương và món cá khoai tây chiên ngon miệng. Tôi đến đó để mừng kỷ niệm 40 năm ngày cưới của một người bạn. Khi bước ra khỏi một hiệu sách, một chiếc xe đi ngang qua với dòng chữ dán trên thân mà tôi không thể nào quên: Nói sự thật – dù có run giọng. Rất hay.

Ngày nay quá nhiều người thích dùng từ hoa mỹ. Hàng ngàn lời hứa sáo rỗng. Những câu đao to búa lớn nhưng chẳng tạo nên điều gì. Người lãnh đạo chân chính thì khác. Họ nói ít nhưng làm nhiều. Tôi thích nhà lãnh đạo thâm trầm. Những người thinh lặng hứa ít nhưng cho nhiều. Và khi cần nói, họ nói sự thật. Những người thành công vượt bật trong chúng ta hiểu rằng lời đã thốt ra chính là cam kết. Mỗi lời hứa được thực hiện đều xây dựng lòng tin, tạo nền tảng tín nhiệm. Vậy hãy cam kết trung thành với lời mình nói.

Bạn thực sự có thể là một người lãnh đạo, dù danh phận của bạn là gì chăng nữa. Trên sân khấu người ta thường nói: “Không vai nào là phụ.” Trong cuộc đời, không có người nào là tầm thường. (Oliver Wendell Holmes từng nói: “Mọi đam mê nghề nghiệp đều tuyệt vời nếu được theo đuổi một cách tuyệt vời.”) Mỗi ngày nơi công sở hay ở gia đình, bạn đều có cơ hội gây ảnh hưởng, tạo sự khác biệt và bộc lộ tiềm năng.

Một trong những yếu tố tách biệt người lãnh đạo với kẻ khác đó là người lãnh đạo nói năng cởi mở, chân thành, và động viên. Cho dù ý nghĩ đó có khiến họ sợ hãi đi nữa. Cho dù giọng họ phải run lên đi nữa.

89. Tề gia trước tiên

Tôi đang trên đường và nhìn thấy một bảng quảng cáo với dòng chữ đập vào mắt: “Bạn đang dạy con mình điều gì?”. Một ý tưởng lớn. Vai trò lãnh đạo thực sự bắt đầu từ gia đình.

Ta dạy con điều gì từ cuộc sống ta đang dẫn dắt và hình mẫu ta đang thể hiện? Tôi tin rằng cách ảnh hưởng tốt nhất đến con cái chính là chân thật với bản thân và sống cuộc đời tốt đẹp, để con cái nhận lấy cùng một giá trị, dù đường đời có khác nhau. Bạn gửi đến thông điệp gì cho những nhà lãnh đạo tương lai ấy, đang dõi mắt theo từng hành động và bắt chước theo từng thái độ của bạn? Bạn có cho con thấy những điều có thể xảy ra trong đời, bằng cách phấn đấu vượt trội trong từng mục tiêu mà bạn theo đuổi? Hay bạn dạy con hướng đến những kết quả nhỏ nhoi bằng cách tự mình rút lui làm một người tầm thường?

Trái cây không bao giờ rơi xa khỏi gốc, và con trẻ sẽ giống bạn nhiều hơn là bạn tưởng. Bạn có thể giúp con đạt tới sự xuất sắc. Bắt đầu bằng tấm gương của chính bạn.

90. Tôn trọng nguyên tắc

Chúng ta đôi khi lơ là vấn đề tôn trọng nhau trong giới công sở. Vấn đề này dường như hiển nhiên đến nỗi không cần bàn tới. Tất cả chúng ta biết rằng nếu đối xử tốt với nhân viên, họ sẽ đối xử tốt với khách hàng. Ta đều biết nhân viên sẽ hết lòng nếu họ có cảm giác được chăm sóc, tin tưởng và được đánh giá cao. Tất cả đều hiểu rằng ai cũng muốn làm việc ở nơi họ có thể phát triển, kết bạn, và thể hiện bản thân. Nhưng có thật thế không?

Tôi vừa đọc một nghiên cứu mới đây trên 370.378 nhân viên do Sirota Survey tiến hành về chủ đề tôn trọng nhau ở nơi làm việc. Bạn hình dung được không? Trong tổng số người được thăm dò, chỉ có 21 phần trăm những người ở vị trí không phải là quản lý cảm thấy được ban giám đốc tôn trọng ở mức “rất tốt”. Có lẽ tầm quan trọng của sự tôn trọng nhau ở nơi làm việc không được nhận thức sâu sắc như ta tưởng. Cơ hội lớn là đây.

Nghiên cứu cũng xác nhận rằng những ai cảm thấy được tôn trọng nhất cũng là người cảm thấy sẽ gắn bó trung thành nhất với công ty của mình. Trong một thế giới mà việc thu hút và giữ chân người tài là một trong những yếu tố then chốt để thành công, bất cứ điều gì giúp nảy sinh lòng trung thành đều nên được thực hiện. Vậy hãy thực hiện nguyên tắc tôn trọng. Hãy đối xử tốt với mọi người. Việc giúp nhân viên cảm thấy họ đặc biệt nên là điều ưu tiên hàng đầu. Bởi vì họ thật sự đặc biệt.

Sau đây là một vài chiến lược để tạo sự tôn trọng nơi làm việc:

Nói “Vui lòng” và “Cảm ơn”.

Đúng giờ.

Khen thưởng những ai làm việc xuất sắc.

Biết lắng nghe (họ sẽ mến bạn vì điều này).

Hướng dẫn người làm việc chung và giúp họ nhận ra tiềm năng (ai cũng muốn trở nên giỏi hơn).

Viết lời nhắn cảm ơn.

Khuyến khích sự ngay thẳng và trung thực.

Cho phép người khác chấp nhận rủi ro và tự do thất bại.

Khuyến khích tinh thần sáng tạo và sự đáng tin cậy.

Khi cảm thấy được tôn trọng, người ta sẽ tự tin. Người nào cảm thấy tự tin sẽ làm việc hiệu quả.