Đời Ngắn Đừng Ngủ Dài - Robin Sharma - 91 - 101

91. Học tập Michael J. Fox

Tôi ngồi xem truyền hình phỏng vấn ngôi sao Michael J. Fox trên đài NBC vào một tối nọ. Hẳn bạn cũng biết ông bị bệnh Parkinson. Tình trạng run tay lẩy bẩy ấy đã hạ gục bao người. Nhưng với Fox thì không. Thực lòng ông còn cảm thấy căn bệnh lại mang đến nhiều điều phúc lành trong đời mình, và kể về chuyện căn bệnh đã giúp ông thoát khỏi tất cả những thứ phù phiếm, mang lại cho cuộc sống của ông những điều phong phú hơn, như thêm sự khôn ngoan, hiểu biết và tình yêu.

Tư tưởng lớn: Những trải nghiệm đau đớn nhất trong đời lại chính là những lúc cho ta thấy điều tốt đẹp nhất của bản thân. Những khi dễ dàng, ta thường bị giam hãm trong những niềm vui và mối bận tâm nông cạn. Thời khắc khó khăn mới khiến ta đến những nơi thâm sâu. Mọi thứ vô nghĩa sẽ rơi rớt sang một bên và ta mở mắt trước những điều quan trọng. Trong số đó có nhiều yếu tố như gia đình, bạn bè, mối quan hệ, thể hiện trọn vẹn khả năng của mình, thưởng thức những món quà tặng mỗi ngày, biến đổi thế giới tốt đẹp hơn ngày hôm qua.

Cuộc đời nào rồi cũng kết thúc. Dù sống bao lâu đi nữa, tất cả đều sẽ phải hướng về cùng một đích đến. Khi nhớ rằng tất cả đều trở về cát bụi thì những điều đang giam hãm bạn (như sự lo sợ, lòng kiêu hãnh, những thất vọng trong quá khứ) sẽ rơi rụng. Và bạn chợt khám phá ra rằng thời điểm cần tỏa sáng – và vượt trội – chính là lúc này đây.

Xin cảm ơn Michael J. Fox. Vì đã chứng tỏ lòng can đảm và vai trò lãnh đạo của mình. Vì nói rất chân thật. Vì đã là ánh sáng trong một thế giới còn quá nhiều tối tăm.

92. Hành trình và đích đến

Tôi vừa đọc một bài trong tạp chí GQ. Bài báo trích dẫn lời của diễn viên Andy Garcia nói rằng: “Điều quan trọng khi bạn theo đuổi một mục tiêu là không bao giờ quên tính toàn vẹn của hành trình ấy.” Tôi rất thích cách diễn tả này. Và Garcia đã đúng. Hành trình đến bất cứ kết quả nào – dù là một kỹ năng tuyệt vời hay một cách sống tốt đẹp – cũng quan trọng ngang bằng với đích đến của nó (nếu không nói là quan trọng hơn). Có một điều tôi mong bạn hãy suy ngẫm: hành trình leo núi ban tặng nhiều giá trị và phần thưởng hơn việc đến được đỉnh núi. Tại sao? Bởi vì chính cuộc hành trình sẽ hình thành cá tính, tạo cơ hội để bạn nhận ra tiềm năng của mình và kiểm tra xem bạn thực sự muốn chiến thắng tới đâu. Chính hành trình mới dạy bạn, biến đổi bạn, và kêu gọi tài năng ẩn náu trong con người. Bạn phải phát huy những phẩm chất của một người xuất sắc, như sự kiên định, can đảm, dẻo dai, trắc ẩn, hiểu biết. Tất nhiên, đạt tới ước mơ sẽ mang lại cảm giác tuyệt vời. Tôi luôn đồng ý như vậy. Nhưng nó không mang lại những quà tặng tương tự như những gì bạn nhận được qua cuộc hành trình. Trong thử thách, ta học hỏi được nhiều hơn lúc thành công.

Vậy mỗi khi bạn cảm thấy nôn nóng, tuyệt vọng hay chán nản trên đường tiến tới một cuộc đời mình mong muốn, hãy nhớ rằng chính nơi bạn dừng chân có thể là nơi tốt nhất dành cho bạn. Và có lẽ hành trình còn tốt hơn cả đích đến.

93. Thành công là gì?

Đối với tôi, thành công nghĩa là một quá trình đầy vui thú tạo nên một cuộc sống phản ánh giá trị cao nhất, lòng tin sâu xa nhất, và ước mơ vĩ đại nhất của mình. Có nhiều yếu tố trong câu nói này và bạn hãy suy ngẫm từng phần nhỏ ấy. Phần “quá trình” để tạo nên một cuộc sống theo ý bạn (hành trình thực sự quan trọng hơn kết quả). Phần “vui thú” trên hành trình suốt cuộc đời vì ý nghĩa cuộc đời chính là niềm vui. Phần sống với giá trị và niềm tin của mình, nghĩa là sống thật với con người mình. Phần theo đuổi ước mơ, vì đó là thứ bắt ta dậy sớm mỗi ngày và đong đầy tâm hồn bằng nguồn hy vọng.

Tôi nhớ đến câu nói của Mark Twain: “Hai mươi năm sau bạn sẽ hối tiếc về những gì đã không làm hơn là những gì đã làm. Vậy hãy quẳng dây neo đi. Dong buồm xa khỏi bến đỗ an lành. Xuôi theo chiều gió. Thám hiểm, ước mơ. Khám phá.” Đó mới là thành công đích thực.

94. Tự do tuyệt đối

Một trong những cuốn sách tôi rất thích là Man’s Search for Meaning (Đi tìm lẽ sống) của Viktor Frankl, một bác sĩ tâm lý trị liệu người Áo, từng sống sót trong các trại tập trung của Đức quốc xã. Rất nhiều người chung quanh ông đã chết. Họ mất niềm hy vọng. Họ rơi vào tuyệt vọng, rồi chết. Còn ông vượt qua được thử thách bằng cách áp dụng điều mà tôi tin là sự tự do tuyệt đối của con người: khả năng lựa chọn cách đáp trả và giải quyết bất cứ sự việc nào xảy đến với ta. Chúng ta có thể tìm kiếm điều tốt đẹp hoặc để bị ám ảnh bởi những điều tồi tệ. Frankl đã viết: “Người ta có thể lấy đi tất cả trừ một thứ, một quyền tự do cuối cùng của con người: lựa chọn thái độ trước những hoàn cảnh ập đến, lựa chọn một lối đi.” Một tư tưởng tuyệt vời.

95. Bắt chước Hollywood

Một tối nọ tội ngồi xem chương trình The Big Idea của Donny Deutsch trên truyền hình. Tôi không hay xem tivi lắm, nhưng tôi thích chương trình này. Khách mời nổi tiếng. Những câu chuyện sâu sắc. Rất nhiều nguồn cảm hứng. Chương trình hôm nay mời nhà sáng lập loạt phim CSI (Đội điều tra hiện trường). Ông từng là nhân viên lái xe điện ở Las Vegas với tiền lương chỉ 8,50 đôla một giờ. Còn ý tưởng lớn của ông? Viết kịch bản cho một loạt phim truyền hình kết hợp chương trình truyền thống về cảnh sát với các nhà điều tra hiện trường. Ý tưởng độc đáo này khiến ông trở nên giàu có. Nó cũng gợi một tư tưởng, về kịch bản và người viết kịch bản. Họ phải có câu chuyện của riêng mình. Rồi lên danh sách các nhân vật. Xác định toàn bộ câu chuyện sẽ kết thúc ra sao. Bạn cũng thế. Tất nhiên ta không thể tiên đoán cuộc đời sẽ vén lên những màn gì. Theo nhiều phương diện, điều duy nhất ta có thể mong đợi chính là những điều không mong đợi. Nhưng bằng cách viết ra câu chuyện của mình, làm hết sức để diễn xuất mỗi ngày, ta sẽ đến rất gần những kết quả mình mong muốn hơn là những ai không viết kịch bản cuộc đời. Nhiều hoài bão trong đời cũng như trong nghề nghiệp thực sự có thể thành hiện thực – nếu ta viết một kịch bản. Điều đó quả là tốt đẹp.

96. Gánh nặng của sự vĩ đại

Tôi vừa xem lại bộ phim Freedome Writers (Những cây bút tự do) cùng các con. Câu chuyện nhắc tôi về điều gì là quan trọng nhất. Vào cuối đời, điều duy nhất trường tồn chính là mình trở thành ai, tạo được sự khác biệt gì, và cho đi tình yêu thương nào. Trong một cảnh phim, người cha tự hào về công việc của cô con gái – giáo dục những học sinh hư hỏng trong thành phố bị các giáo viên khác hắt hủi – và nói: “Con được chúc phúc bằng những gánh nặng thế này.” Tôi tin rằng sự thật cũng tương tự cho mỗi người chúng ta. Nhà đồng sáng lập Google, Larry Page, từng nói rằng lãnh đạo nghĩa là “bất chấp một cách hợp lý những điều bất khả”.

Tất cả chúng ta đều có tài năng, nguồn lực để trở nên đặc biệt. Những món quà đó đều kèm theo trách nhiệm. Phải sử dụng chúng. Nâng cao chúng. Đánh bóng và làm chúng sáng lên để tạo ra nhiều giá trị hơn và nâng tầm thế giới quanh mình. Bỏ quên những gánh nặng sẽ khiến mình trở nên xuất sắc nghĩa là chúng ta đã thờ ơ trước trách nhiệm của cuộc đời mình. Và chẳng có thất bại nào lớn hơn thất bại này nữa.

97. Sống mãnh liệt

Tôi thích nghe nhạc lớn tiếng, cà phê mạnh và ước mơ vĩ đại. Tôi thích một ngày tràn đầy màu sắc, những con người đầy đam mê, và những buổi trò chuyện gợi lên điều tốt đẹp nhất trong tôi. Tôi muốn sống như thể không có ngày mai, đạt tới điều tốt nhất, yêu thương những người trong đời tôi bằng một tình yêu thực sự. Tôi muốn làm tròn phần việc của mình để cải tạo thế giới. Tôi muốn sống thật mãnh liệt.

Đó là một từ đẹp: Mãnh liệt. Hãy sống một cuộc đời phong phú. Chơi hết mình. Nhận rủi ro. Vươn thật cao. Đừng tiếc nuối. Đáng tin cậy. Vượt trội. Như tiểu thuyết gia Albert Camus đã nói: “Sống nỗ lực đến nỗi trào nước mắt.” Tôi thích lời này.

Tất nhiên ta cần hưởng thụ cuộc hành trình, bước đi nhẹ nhàng và cân bằng lòng can trường với lòng tử tế. Nhưng hãy hành động với lòng say mê, sự can đảm và ánh mắt ngời sáng. Hành động đầy mãnh liệt. Tất cả những người vĩ đại đều như thế.

98. Dấu ấn của bạn

Trong một tờ tạp chí Best Life tôi đọc được một câu của George Clooney: “Bạn chỉ có một thời ngắn ngủi trong đời để ghi dấu ấn của mình.” Hiển nhiên chứ? Có thể. Nhưng rất đúng.

Chúng ta rất dễ bị mắc kẹt trong những công việc hàng ngày mà quên lãng chuyện xây dựng di sản cho mình. Rất dễ tập trung vào các vấn đề mà quên đi chuyện theo đuổi lý tưởng. Rất dễ bị lôi kéo vào những mục tiêu tầm thường hàng ngày mà mất dấu những mục tiêu lớn lao. Tuy nhiên, cuộc đời xoay quanh với tốc độ cực nhanh. Nếu không dùng mỗi ngày để thực hiện dù chỉ một điều nào đó để ghi dấu, để đẩy xa tầm nhìn, để tỏa sáng, bạn có thể bỏ lỡ cơ hội. Tôi nhớ đến lời của nhà tư vấn Richard Leider từng nhận xét: “Những người trên 65 tuổi khi được hỏi ‘nếu sống lại cuộc đời, bạn sẽ sống khác ra sao?’ và họ nói ba điều: Tôi sẽ dành thời gian để dừng lại và hỏi những câu hỏi quan trọng. Tôi sẽ can đảm hơn và chấp nhận nhiều rủi ro hơn trong công việc và tình yêu. Tôi sẽ sống có mục đích – để tạo nên sự khác biệt.” Đó là tất cả ý nghĩa.

99. Để lại di sản

Sáng sớm nay tôi ngồi viết trong thư viện, lắng nghe nhạc của Luciano Ligabue, ngôi sao nhạc rock người Ý đang làm rúng động nền tảng âm nhạc quê nhà trong mấy tuần qua. Và tôi suy ngẫm đến vai trò lãnh đạo với cuộc đời.

Tôi vừa đọc xong tác phẩm Hội chợ phù hoa của nhà văn Art Buchwald, nay đã 80 tuổi và đang chiến đấu với căn bệnh suy thận[1]. Khi đến gần cái chết người ta dường như gần hơn với những gì quan trọng nhất trong đời. Nó mang đến sự rõ ràng vô cùng. Nó loại bỏ mọi thứ phụ tùng mà ta tưởng rằng rất cần thiết khi ta còn trẻ. Nó giúp ta liên kết với sự thật (và sự thật khiến ta được tự do).

[1] Ông qua đời hai năm sau đó.

Họ hỏi ông: “Hạnh phúc hoàn hảo theo ông là gì?” Ông trả lời: “Mạnh khỏe.” Họ hỏi ông: “Khả năng nào ông muốn có nhất?” Ông trả lời: “Sống.” Rồi họ hỏi ông: “Tài sản quí giá nhất của ông là gì?” “Tất cả tác phẩm của tôi – ba mươi hai cuốn sách và mọi bài viết trên báo.” Bạn và tôi có thể rút ra điều thông tuệ nào từ đó? Sự vĩ đại nghĩa là khi bạn tạo nên một điều trong đời không những lớn lao hơn bạn mà còn tồn tại lâu hơn bạn. Sự công nhận, uy tín, vật chất, tất cả những thứ đó là những mục tiêu rất con người và rất tốt. Nhưng còn một thứ quan trọng hơn nhiều: di sản. Nghĩa là tạo sự khác biệt, những điều rất đặc biệt và ý nghĩa.

Di sản nào bạn tạo nên trong đời để thế hệ mai sau sẽ biết bạn từng tồn tại? Bạn sẽ thực hiện hành động cao quý nào, thái độ can trường nào ngay tại Giây Phút Này để giải phóng cho sự vĩ đại đang ngủ say trong bạn, giúp nó ra trước ánh sáng của Ngày Hôm Nay? Tài sản quí giá nhất của bạn sẽ trông như thế nào? Và cuối cùng, bạn đã làm gì với những tài năng mình được ban tặng? Hãy tự vấn lương tâm.

100. Như Mandela

Tôi đang đọc một cuốn sách hay về Nelson Mandela, người mà tôi rất ngưỡng mộ. Một người nhìn xa trông rộng. Một nhà đấu tranh vì tự do. Một hình mẫu tuyệt vời về tầm cao mà con người có thể vươn tới.

Ồng đã mời ba người cai ngục đến dự lễ nhậm chức tổng tống nước Nam Phi của mình – một hành động đầy vị tha.

Tôi muốn chia sẻ ở đây một phần trong lời giới thiệu của Bill Clinton, vì nó nói lên con đường mà bạn và tôi – những người dám ước mơ, những nhà lãnh đạo không cần danh phận, những con người muốn cống hiến hết mình – đang bước lên: “Mỗi lần Nelson Mandela vào phòng, tất cả chúng tôi đều cảm thấy mình to lớn hơn một chút, tất cả chúng tôi đều muốn đứng dậy, đều muốn reo hò, vì chúng tôi muốn là một Mandela trong ngày tươi đẹp nhất của mình.”

101. Hôm nay bạn sẽ xuất sắc chứ?

Có người đọc xong cuốn sách này hôm nay và bước ra thế giới để thực hiện một điều nào đó giúp họ lên một tầm cao mới của sự xuất sắc. Có người sẽ đưa ra quyết định trong những giờ tới để nâng cao chuẩn mực và thể hiện tiềm năng cao nhất. Có người sẽ bắt đầu một công việc nào đó – thậm chí chỉ là một cử chỉ nhỏ – mà theo thời gian sẽ tạo nên bước phát triển và kết quả không ngờ trên đường đời, trong mọi chiều kích. Tại sao người đó không phải là bạn?

Hãy quên đi những gì người ta từng nói. Đừng nghe những tư tưởng nhỏ mọn. Hãy bịt tai trước những lời chỉ trích. Hãy tin vào sự thật: Bạn sinh ra để làm những điều lớn lao trong đời mình. Để ra ngoài thế giới và nổi bật lên. Mỗi lần bạn từ chối lời mời gọi ấy, bạn đã phản bội chính bản thân.

Hãy tôn vinh mình. Hãy khiến hôm nay – và cuộc đời – trở nên đặc biệt không thể nào quên. Một bước nhỏ bé chắc chắn sẽ tạo nên kết quả khổng lồ theo thời gian. Hãy nhớ con người thật của mình mà bạn được tạo nên để trở thành: một lãnh đạo không cần danh phận, một con người duy nhất, một người khiến cuộc đời trở nên tốt đẹp hơn. Tôi muốn tạm biệt bạn bằng lời nói của triết gia Marcus Aurelius: “Để sống như thể đây là ngày cuối cùng, đừng bao giờ hoang mang, đừng bao giờ hờ hững, đừng bao giờ kiểu cách – đó là một tính cách hoàn hảo.” Một câu nói tuyệt vời. Tôi chúc bạn thật xuất sắc.