Thiên Tài Bên Trái, Kẻ Điên Bên Phải - Cao Minh - Trong chớp mắt

Anh: “… Đúng, vì vậy tôi thường ngồi xổm trước kệ đồ thủy tinh trong siêu thị hàng giờ đồng hồ để lựa chọn các sản phẩm thuỷ tinh. Không còn cách nào khác, không thể khống chế sự yêu thích được. Tuy ở nhà đã có nhiều loại cốc, dĩa, bát, bình thuỷ tinh, nhưng mỗi lần vào siêu thị nhìn thấy các sản phẩm thuỷ tinh, tôi vẫn không kiềm chế được mà chọn mua mấy thứ.”

Tôi: “Ở nhà anh đã trữ bao nhiêu sản phẩm thuỷ tinh rồi?”

Anh: “Chắc chắn hơn trăm cái rồi. Nhưng tôi không cố ý đi tìm những sản phẩm thuần thủ công hay có giá trị nghệ thuật đâu. Với tôi, những thứ đó ngược lại không có bất cứ giá trị gì, bởi tôi muốn tìm những vật tinh xảo được sản xuất từ các lô đại trà, kiểu ngẫu nhiên như vậy mới có giá trị đích thực. Anh biết làm thế nào để phân biệt sản phẩm thủy tinh tốt không?

Tôi: “Không biết, soi dưới ánh sáng mặt trời à?”

Anh ta lắc đầu: “Không, phương pháp kiểm định cuối cùng là để sản phẩm thủy tinh rơi tự do ở độ cao khoảng một mét”

Tôi: “Vậy không phải sẽ vỡ à?”

Anh ta gật đầu: “Đúng, đó chính là cách kiểm định. Nếu vỡ thành những mảnh vụn chứng tỏ sản phẩm thuỷ tinh này không tốt, không được chế tác thuận theo đường vân. Sản phẩm thuỷ tinh tốt khi rơi xuống đất sẽ vỡ thành các mảnh to, không phải một đống mảnh vụn. Một số cốc thuỷ tinh hoặc bát thuỷ tinh rơi xuống sẽ vỡ thành hai nửa, chỉ hai nửa, không có bất cứ mảnh vỡ dư thừa nào?

Tôi: “Những kiểu kiểm định như vậy chẳng có ý nghĩa gì cả, bởi sản phẩm sẽ không thể sử dụng được nữa.”

Anh: “Đương nhiên có tác dụng! Thông qua phương pháp chứng thực đó, khả năng phân biệt của tôi càng ngày càng được nâng cao, anh hiểu không? Tôi sẽ không cần ném vỡ nó nữa mà vẫn biết được sản phẩm thuỷ tinh nào tốt. Niềm vui của tôi chính là tìm ra cực phẩm từ những sản phẩm sản xuất đại trà không ai để ý đến.”

Tôi gật đầu: “Hiểu rồi, hoá ra vậy. Nhưng tôi muốn biết sở thích này có ý nghĩa thực tế nào không?”

Anh ta sững ra một lúc, sắc mặt đột nhiên trầm xuống: “Nó có thể khiến tôi quên đi rất nhiều việc khác”

“Việc gì khác? Ví dụ?” Tôi dò hỏi.

Tôi mất khoảng nửa tiếng nghe anh ta giảng giải làm sao để kiểm định sản phẩm thuỷ tinh tốt hay xấu, từ quan sát hình dáng bên ngoài đến nhìn qua ánh sáng, từ cảm giác đến xúc giác. Chỉ khi nào nói đến lĩnh vực này, anh ta mới rơi vào trạng thái thao thao bất tuyệt, còn không anh ta giống như biến thành một người hoàn toàn khác, trầm lặng ít nói, tâm sự nặng nề.

Anh ta ủ rũ cúi đầu nhìn chằm chằm vào mặt bàn, ánh mắt ảm đạm, mơ hồ ánh lên một tia hoảng hốt.

Tôi: “Chuyện không tốt ạ?”

Anh: “Anh… đã từng trải qua cảm giác như đã từng quen, hay còn gọi là déjà vu chưa?

Tôi: “Như đã từng quen? Cái gì như đã từng quen?”

Anh: “Tức là một cảnh tượng dường như đã trải qua, rất quen thuộc, nhưng anh có thể xác định chắc chắn đó là lần đầu tiên anh nhìn thấy”

Tôi: “Ồ, tôi cũng từng có cảm giác như vậy.”

Anh: “Anh biết tại sao không?”

Trước đó không lâu tôi tình cờ đọc được một cách giải thích, nói hiện tượng đó xảy ra do sự giả tưởng của khu vực ký ức trong đại não (hoặc một khu vực nào đó khác) tạo thành. Có điều quan điểm này chưa được chứng thực, chỉ là một suy đoán chứ không phải kết luận, vì vậy sau khi cân nhắc một lúc, tôi quyết định không nói ra.

Tôi: “Không biết.”

Anh ta hít sâu một hơi như hạ quyết tâm: “Có loại cảm giác như từng quen thuộc đó vì chúng ta đích thực đã trải qua.”

Tôi: “Hả?”

Anh: “Tôi nói là thật sự đã trải qua nên cảm giác đó mới xuất hiện”

Tôi: “Hiểu rồi, nhưng anh nói thật sự đã trải qua nghĩa là…”

Anh: “Đích thực đã trải qua”

Tôi: “Ồ… Anh muốn nói trên thực tế đó chỉ là những cảnh tượng bị chúng ta lãng quên sao? Nhưng tôi nhớ có lần xem một bộ phim mới, trước đó chắc chắn tôi chưa từng xem, cũng chưa từng xem bất cứ đoạn quảng cáo hay giới thiệu nào về bộ phim, vậy mà có một cảnh tôi lại có cảm giác như đã từng xem ở đâu rồi, theo cách nói của anh đó là cảm giác như đã từng quen, hơn nữa tôi còn biết giây tiếp theo tình tiết sẽ như thế nào. Nhưng tiếp theo nữa thì tôi không biết, nghĩa là chỉ trong chớp mắt. Còn nữa, không chỉ tình tiết hay một cảnh nào đó trong phim, chớp mắt đó bao gồm cả ấn tượng của tôi đối với hoàn cảnh trong rạp chiếu phim lúc ấy, tôi đều cảm thấy quen thuộc như đã từng trải qua rồi.”

Anh ta gật gật đầu: “Tôi hiểu, nhưng cái tôi nói không phải ký ức bị lãng quên, mà là điều khác”

Tôi: “Ừm… ví dụ?”.

Anh: “Trước khi con người chết sẽ nhớ lại tất cả những gì mình từng trải qua, đúng chứ?”

Tôi: “Có nghe nói như vậy.”

Anh: “Nếu giờ chính là lúc đó thì sao?”

Tôi: “Ừm? Anh muốn nói là…”

Anh: “Vì vậy vừa rồi tôi mới hỏi anh, anh đã từng trải qua cảm giác đó chưa?”

Tôi sững người.

Anh: “Đúng vậy, bây giờ chính là lúc đó!”

Tôi bị dọa sợ phát khiếp: “Nhưng… không phải chứ… nhìn từ góc độ thời gian cũng không đúng… mà”

Anh: “Nếu đặt mình vào hoàn cảnh đó, anh sẽ không thể nhận thức được dòng thời gian, nhưng anh vẫn cảm thấy sự bất ổn của thời gian”

Tôi: “Tôi không hiểu lắm, ý tôi là cách nói tính bất ổn định của thời gian.”

Anh: “Anh có cảm giác thời gian càng trôi qua càng nhanh không?”

Tôi cẩn thận hồi tưởng lại, hình như có.

Anh: “Anh chắc sẽ có cảm giác đó phải không, lúc nhỏ thời gian dường như trôi rất chậm, vô cùng chậm, càng lớn thời gian trôi qua càng nhanh, phải vậy không?”

Tôi: “Đúng, nhưng mà, tôi vẫn cảm thấy không ổn lắm… Anh nói là sự hồi tưởng trước khi chết…ừm… cho dù chỉ là trong phút chốc, sao có thể ngay lập tức cảm nhận hiện tại được?”

Anh ta tuyệt vọng lắc đầu: “Sự hồi tưởng trong tiềm thức, thời gian không quan trọng. Quan trọng là nhận thức đối với cả cuộc đời mình, vào lúc kết thúc hồi tưởng, anh sẽ trở về với hiện thực – cái chết.”

Tôi: “Nhưng …”

Anh: “Không có nhưng, thực tế là như vậy. Thứ nhất, anh cảm thấy cảm giác đó là chân thực, chứ không phải ảo giác, vì bản thân anh lúc nãy cũng thừa nhận rồi, không những quen thuộc, mà còn có thể biết một giây sau sẽ xảy ra chuyện gì, tức là anh thật sự đã trải qua chứ không phải một phút hỗn loạn. Thứ hai, tính bất ổn định của dòng thời gian, thời gian chỉ là một khái niệm tương đối, chứ không phải không bao giờ thay đổi, quá khứ chỉ là chốc lát, nhưng vì anh đã từng trải qua nên chỉ có chốc lát kia là thời gian dài nhất mà thôi. Vậy mới nói rất có thể chúng ta hiện tại đều ở trong hồi tưởng lúc chết – trong một chớp mắt.

Tôi: “Nói vậy thì… có một nghịch lý tồn tại”

Anh: “Nghịch lý gì?”

Tôi: “Rất nhiều người từng có cảm giác quen thuộc này, cũng có rất nhiều người trải qua cảm giác dòng thời gian bất ổn định, vậy bản thân họ đều ở trong sự hồi tưởng lúc chết sao? Hồi tưởng lúc chết của mỗi người cũng có thể giao nhau à?”

Anh: “Mỗi người chỉ hồi tưởng những gì bản thân đã trải qua, hồi ức giao nhau chỉ là những ký ức đã từng cùng nhau trải qua mà thôi, đương nhiên hồi ức ấy cũng được nhìn từ góc độ của bản thân. Chúng ta đều là chân thực, nhưng hiện tại, không có cách nào xác định đây là ký ức của anh hay của tôi, sự việc này không có cách nào chứng thực, trừ phi chúng ta có một người kết thúc hồi tưởng, rời xa hồi ức, đối diện cái chết. Có thể còn phải rất lâu nữa, có thể ngay trong giây tiếp theo”

Tổi đột nhiên cảm thấy áp lực.

Một lúc sau, anh ta nhìn chằm chằm vào mắt tôi nói từng chữ: “Trước khi hiện thực đến, anh không cách nào chứng minh được bản thân đang ở trong hư ảo hay không?”

Lần nói chuyện đó kết thúc tại đây. Về sau tôi liên hệ bác sĩ vài lần để thử nói chuyện lại với anh ta, nhưng đều bị từ chối.

Khoảng nửa năm sau, tôi nghe tin anh ta đã mất tích.

Từ người nhà anh ta, tôi được xem bức ảnh cuối cùng của anh ta. Ở một thắng cảnh du lịch, tất cả những người chụp chung đều đang cười, chỉ có gương mặt anh ta không chút cảm xúc, nét mặt không buồn không vui.