Đời Ngắn Đừng Ngủ Dài - Robin Sharma - 21 -30

21. Câu hỏi đúng

Một trong những cách nhanh nhất để tìm ra giải pháp cho một vấn đề hay một thách thức đang đối mặt là hỏi đúng câu hỏi. Câu hỏi đúng chắc chắn sẽ hướng đến câu trả lời chính xác. Câu hỏi là yếu tố quan trọng. Trong công việc, những người nổi bật thường rất giỏi đưa ra các câu hỏi đúng. Chúng giúp họ tăng tốc đến nơi cần đến, cho họ thông tin họ cần tìm. Trong cuộc đời, tự hỏi những câu đúng đắn sẽ cho phép bạn tiếp cận nhiều triển vọng hoàn toàn mới mà bạn từng bỏ lỡ khi bị khóa nhốt trong lối mòn cũ của quá trình tư duy. Nó giống như một bài học rút ra từ những thất bại. Hoặc giống như một cơ hội ẩn náu trong những bước đi thụt lùi.

Sau đây là sáu câu hỏi tôi muốn chia sẻ với những người đang tìm kiếm vai trò lãnh đạo. Bạn nên viết ra giấy và dành chút thời gian hôm nay để trả lời những câu hỏi này vào nhật ký.

– Điều gì – nếu thực hiện – sẽ ảnh hưởng sâu xa đến cách tôi làm việc (và cách tôi sống)?

– Điều gì cần xảy ra trong khoảng thời gian bây giờ và cuối ngày thứ 90 để tôi cảm thấy ba tháng đó là tốt nhất cho công việc và cuộc sống cá nhân? (Xin nhớ rằng sự rõ ràng sẽ dẫn tới sự hoàn thiện.)

– Tôi cần biểu lộ lòng trân trọng với những ai? (Hãy lập một danh sách dài.)

– Tôi muốn phát huy điều gì trong sự nghiệp và trong đời sống cá nhân?

– Tôi sẽ cảm thấy biết ơn điều gì mà hiện nay tôi chưa cảm thấy?

– Tôi muốn người ta sẽ nhớ đến tôi về điều gì khi tôi nghỉ hưu?

Và trong khi bạn sống một ngày phi thường hôm nay, tôi dành cho bạn câu nói của Mark Twain: “Nếu ai cũng thỏa mãn với chính mình, sẽ chẳng còn anh hùng nào cả.”

22. Khiêm nhường

Bây giờ là 4 giờ 15 sáng (thời gian tốt nhất trong ngày). Tôi nhấm nháp một ly cà phê ngon, nghe bài nhạc ưa thích. Suy nghĩ. Về cuộc sống, sự học hỏi, sự vượt trội đích thực. Và một ý tưởng mạnh mẽ trong đầu mà tôi muốn chia sẻ với bạn: người vĩ đại nhất là người khiêm nhường nhất.

Người giàu nhất Canada, Kenneth Thomson, qua đời cách đây khá lâu. Báo The Globe and Mail viết một tư liệu về ông với tiêu đề “Bữa sáng của nhà tỷ phú” với những mô tả như sau: “… món ăn không phải là những miếng vi cá đắt tiền… mỗi cuối tuần ông tản bộ xuống một quán ăn nhỏ gần nhà và gọi bữa sáng với giá chỉ 10,95 đôla.”

Trong một cuộc phỏng vấn, chủ quán ăn kể lại về $11 khiêm nhường hết mực của Thomson và nhận xét: “Ông luôn luôn rất tử tế và rất giản dị. Ông pha trò với nhân viên hầu bàn và không bao giờ biểu lộ thân thế của mình.” Ông luôn tự đi lấy món ăn cho mình, mỉm cười khi bước vào. Giáng sinh vừa rồi ông còn dành thời gian chụp hình với tất cả nhân viên hầu bàn, rồi sau đó ông mang đi rửa và gửi lại quán ăn các bức hình chụp cho từng người. “Giờ đây mọi người đều có kỷ niệm để nhớ về ông.”

Kỷ niệm để nhớ về ông. Những từ thật khó quên. Và khiêm nhường. Một yếu tố cần thiết để tạo nên một di sản đẹp rạng ngời.

23. Nhãn hiệu nổi tiếng

Bạn là một nhãn hiệu. Dù bạn nghĩ gì đi nữa, khi người ta nghe tên bạn, họ liên tưởng ngay đến điều gì đó. Khi nhìn thấy bạn, họ nảy sinh một cảm xúc nhất định. Dù thích hay không, bạn (và danh tiếng của mình) thực sự là một nhãn hiệu. Vậy nên tôi đề nghị bạn hãy biết quản lý nhãn hiệu ấy thật tốt. Thực ra, điều tôi thực sự muốn khuyến khích bạn là hãy thực hiện những bước cần thiết để trở thành một trong những nhãn hiệu được ưa chuộng. Một nhãn hiệu liên tưởng đến sự “mới mẻ”, “gắn bó”, “độc đáo”, “cách mạng”.

Có những nhãn hiệu nổi tiếng xuất hiện ngay trong tâm trí bạn như Apple, Virgin, Prada. Chúng rất tân thời, tươi mới, thời trang. Chúng đứng vững trong một thế giới yêu thích những tư tưởng cách tân. Chúng khiến ta phải kinh ngạc. Bạn cũng nên làm thế – cho chính mình.

Bạn cần gì để trở thành một nhãn hiệu nổi tiếng? Để mỗi khi nghĩ về bạn, người ta hình dung trong đầu những từ như đổi mới, tầm cao hoặc duy nhất? Bạn cần gì để trở thành một Steve Jobs trong nhóm làm việc của mình, một Salvador Dali hay một Rusell Simmons trong công ty của mình? Làm thế nào để vượt trội trong việc bạn làm, với con người của bạn, để mọi người đều thích bạn? Hãy suy ngẫm về nó. Hãy hành động dựa trên nó.

24. Yêu quý xung đột

Mọi người đều tránh xa xung đột. Nó khiến ta cảm thấy tồi tệ nên ta tránh né, và hy vọng bằng cách nào đó xung đột tự hóa giải. Nhưng điều đó không bao giờ xảy ra. Thay vì vậy nó cứ mưng mủ như một vết thương nhiễm trùng (điều ta né tránh thường lại dai dẳng).

Quan điểm của tôi về nó: xung đột không gì khác hơn là một cơ hội để trưởng thành và kết nối sâu xa hơn với người khác. Mọi xung đột đều ẩn chứa cơ hội học hỏi một bài học quí giá, và cơ hội phát triển bản thân (về hiểu biết, nhận thức và quan điểm). Mỗi xung đột, dù với người thân hay với khách hàng, là cả một cơ hội lớn để trui rèn mối liên lạc gần gũi hơn với người đó. Bằng cách biến đổi sự bất mãn thành thời khắc thú vị cho cả hai bên.

Vậy đừng trốn chạy xung đột. Đừng chỉ gửi email khi biết mình cần mặt đối mặt để nói rõ sự thật. Vai trò lãnh đạo cũng bao hàm cả sự quân bình giữa lòng trắc ẩn với sự can đảm. Mặc dù bạn có thể cảm thấy xung đột thật rắc rối, nhưng nó thực sự là một món quà. Hãy đón nhận nó. Hãy thưởng thức những tiềm năng mà nó mang theo. Xung đột sẽ phục vụ đắc lực cho bạn.

25. Đồng hồ đo trách nhiệm

Hãy hình dung về một bảng điều khiển với đồng hồ đo trên ấy. Bên trái đề chữ Tự do. Bên phải đề chữ Trách nhiệm. Đối với tôi, để trở thành nhà lãnh đạo và sống một cuộc đời vượt trội nghĩa là đấu tranh để giữ sự quân bình mong manh giữa hai điều trên. Nói một cách khác, cây kim trên đồng hồ đo trách nhiệm nên ở chính giữa.

Cuộc sống nói chung là sự quân bình. Và một trong những sự quân bình mang tính sống còn chính là giữa tự do và trách nhiệm. Vâng, cứ việc tự do. Tận hưởng giây phút này. Sống đầy dam mê. Thư giãn thoải mái. Sống cho hiện tại. Tuy nhiên, cũng phải có trách nhiệm. Phải đề ra mục tiêu. Giữ lời hứa. Hoàn thành những công việc quan trọng. Làm tròn bổn phận.

Cuộc sống của bạn – giây phút này đây – ở vị trí nào trên đồng hồ đo trách nhiệm? Quá nhiều thời gian cho sự tự do và không đủ thời gian thực hiện các đòi hỏi để xây dựng sự nghiệp và bổn phận hàng ngày? Hoặc ngược lại? Ở thái cực nào cũng đều mất quân bình. Vậy đây là ý tưởng lớn: bạn hãy suy nghĩ xem trạng thái đứng giữa sẽ như thế nào. Ý thức tốt sẽ dẫn đến lựa chọn đúng. Và lựa chọn đúng sẽ dẫn đến kết quả khả quan.

26. Thèm khát sự phát triển

Tôi vừa đọc được một câu thật sâu sắc: “Phát triển là bằng chứng duy nhất của sự sống.” Những lời khôn ngoan đó là của John Henry Newman. Tôi rất tôn sùng quan niệm về sự phát triển, và tôi tin đó là lý do chúng ta hiện diện ở đây. Để phát triển thông qua công việc mình làm, hành động mình thực hiện, cuộc đời mình dẫn dắt (xin nhớ: đừng chỉ sống, mà hãy dẫn dắt cuộc đời). Phát triển đóng vai trò then chốt. Nó khiến ta cảm thấy đủ đầy tận thâm sâu (ta hạnh phúc nhất khi phát triển và nhận ra tiềm năng của mình). Phát triển sẽ tiếp thêm sinh lực (thậm chí khi nó không hề dễ chịu – và phần lớn sự phát triển đều như vậy). Nó khiến chúng ta là con người thật của mình.

Điều gì xuất hiện khi bạn nhớ đến người thầy giỏi nhất, hay vị lãnh đạo hoặc một nhà tư tưởng tài ba? Những ý nghĩ tốt đẹp, đúng không? Bạn biết ơn những bài học, những sự phát triển mà con người ấy thúc đẩy trong bạn. Vậy tại sao bạn cảm thấy khác đi khi nhớ đến những thử thách, thất bại, cố gắng trong đời? Đó phải chăng là những sự kiện uốn nắn con người bạn nhiều nhất? Thúc đẩy phẩm chất cao nhất của bạn? Dạy bạn điều cần thiết để đạt tới nơi mình ước mong? Chính chúng cũng là những người thầy của bạn. Cũng khơi nguồn cảm hứng để bạn phát triển. Vậy hãy tôn vinh chúng. Bởi vì chúng giúp bạn nhiều hơn bạn tưởng đấy.

27. Lời ngợi khen không là gì

“Bạn sẽ hoàn tất bất cứ điều gì trong đời, nếu bạn không màng ai sẽ ngợi khen.” Harry Truman đã nói như thế. Một tư tưởng tuyệt vời. Hôm nay hãy để lại cái tôi nơi cửa trước khi đi làm và thực hiện tốt công việc. Điều kỳ điệu sẽ xảy ra. Cho bạn.

Là con người, ai cũng thèm khát sự khen ngợi, công nhận và tán dương. Tất cả chúng ta đều muốn đồng nghiệp biết ơn, cộng đồng tôn vinh mình. Nhưng vai trò lãnh đạo không chỉ là cố gắng trở nên tốt đẹp dưới con mắt người khác. Nó còn là phấn đấu cho một Đại nghiệp (như Pablo Picasso nói thêm: “Chính kiệt tác Cuộc đời mới là sự hấp dẫn cao nhất”). Vai trò lãnh đạo nghĩa là thực hiện công việc theo cách tốt nhất, là khiến cho người khác tốt đẹp hơn so với trước khi họ gặp bạn, là không cần quan tâm có ai ngợi khen công việc hoàn hảo của mình hay không.

Người nổi bật luôn được người khác phát hiện. Dù đã thành sáo ngữ, nhưng câu này vẫn đúng: Hữu xạ tự nhiên hương. Điều tốt đẹp sẽ luôn được chiếu sáng. Người vượt trội trong chúng ta sẽ không bao giờ bị níu lai.

28. Chấp nhận là khôn ngoan

Tôi đang đọc một cuốn sách của người bạn thân Richard Carlson, người vừa mất cách đây không lâu. Cuốn sách có tựa là Don’t Get Scrooged (Đừng bần tiện) và tôi đọc xong chương “Chấp nhận: giải pháp tối thượng”. Nó khiến tôi dừng lại và suy nghĩ.

Richard viết: “Chấp nhận nghe có vẻ thụ động, nhưng khi bạn cố gắng chấp nhận, bạn nhận ra nó hoàn toàn không có nghĩa là không làm gì hết. Đôi khi chấp nhận còn đòi hỏi nhiều nỗ lực hơn cả than phiền, đối đầu, hoặc ngồi im bất động như bạn vẫn thường làm. Một khi bạn trải nghiệm sự tự do mà việc chấp nhận mang lại – nó trở thành bản chất thứ hai của bạn.”

Chấp nhận. Tìm kiếm phúc lành đang giấu mình giữa những nghịch cảnh. Thoải mái trong bất cứ hoàn cảnh nào bạn đang lâm vào. Bám vào câu châm ngôn ngàn xưa rằng cuộc đời không cho bạn những gì bạn muốn nhưng sẽ gửi đến bạn những gì bạn cần. Tất cả chúng ta đều có những ngày vất vả, những giai đoạn khắc nghiệt, lúc này hay lúc khác. Đó là vì bạn và tôi đều đang học trường đời. Thử thách, xung đột, mâu thuẫn, bất an, tất cả đều là phương tiện để ta trưởng thành. Ngày sẽ sáng lên, và mùa sẽ luôn thay đổi. Khi chấp nhận “điều phải đến” thì lúc cay đắng sẽ qua nhanh và ngày tươi sáng sẽ dài hơn. Và đó luôn là lời chúc dành cho bạn.

29. Nhà tư tưởng thanh cao

Tôi ngồi đây trong một khách sạn ở Karachi. Một thành phố tuyệt vời. Âm thanh. Văn hóa. Con người. Tất cả dạy tôi nhiều điều. Tôi rất vui khi ở đây.

Tôi đang đọc cuốn The Namesake (Người cùng tên) của Jhumpa Lahiri. Sách cổ vũ một ý tưởng: Hãy trở thành nhà tư tưởng thanh cao. Cam kết có những suy nghĩ cao đẹp. Hết lòng tìm kiếm sự thấu hiểu, hồi tưởng, ý nghĩ tuyệt vời nhất. Bạn từng nghe hàng trăm lần qua nhiều cách khác nhau rằng: Bạn suy nghĩ sao thì sẽ trở thành như vậy. Tư tưởng của bạn sẽ là lời tiên tri cho bản thân. Hãy mong đợi điều phi thường mở ra với mình, và nó sẽ đến. Người thầy nói thế. Nhà thông thái nói thế. Có bao giờ bạn tự hỏi tại sao?

Tôi nghĩ mình hiểu được tại sao ý tưởng này chính xác. Nó không mang tính triết lý. Nó chỉ là logic giản đơn như sau: Những hành động bạn thực hiện mỗi ngày hình thành kết quả cuộc đời. Vì mỗi hành động bạn thực hiện đều do một suy nghĩ dẫn dắt (tư tưởng thực sự là cội nguồn của mọi biểu hiện), nên điều bạn tập trung vào chắc chắn dẫn dắt thực tại. Thủ tướng Anh Benjamin Disraeli hiểu rõ điều này khi viết: “Bạn không bao giờ đi xa hơn tư tưởng của mình.” Là con người, bạn không bao giờ hành động lớn lao hơn suy nghĩ. Cứ ước mơ lớn lao và rồi hành vi sẽ theo sau. Cứ suy nghĩ nhỏ nhặt và hành động của bạn cũng sẽ nhỏ nhặt.

Khái niệm này tuôn chảy trong mọi chiều kích của cuộc đời. Cứ nghĩ rằng mọi người đều có bản chất tốt đẹp thì bạn sẽ sống mở lòng ra. Chính hành vi ấy sẽ tạo nên thực tại, bởi vì người ta làm điều tử tế với người tử tế. Cứ tin rằng bạn đáng hưởng điều tốt nhất thì hành động sẽ phản ánh lòng tự tin ấy. Hành động tích cực kéo theo kết quả tích cực. Hãy kỳ vọng mình sẽ vượt trội trong sự nghiệp, trong cộng đồng và rồi suy nghĩ khôn ngoan ấy sẽ hình thành cách sống và làm việc của bạn. Hành vi đặc biệt sẽ mang lại kết quả đặc biệt.

Hy vọng tôi đã diễn tả rõ ràng quan điểm này, bởi vì tôi tin rằng ý tưởng lớn này quá dễ thực hiện đến nỗi không thể thờ ơ được. Suy nghĩ hình thành thực tại. Tư tưởng của bạn chắc chắn sẽ tạo nên thế giới cho riêng bạn. Điều bạn tập trung sẽ phát triển. Điều bạn thật sự chú tâm gần như chắc chắn sẽ quyết định số mệnh của bạn.

30. Dư luận chẳng là gì

Những gì người ta nghĩ về bạn chẳng đáng kể. Điều quan trọng chính là bạn nghĩ gì về bản thân. Ta tốn quá nhiều sức lực để lo lắng về ý kiến của người khác, muốn được người khác ưa thích, cần làm người khác hài lòng. Nhưng khả năng lãnh đạo chân chính và quyền làm chủ bản thân đúng nghĩa đều quy về việc vượt lên khỏi sự phê chuẩn của xã hội – để đạt tới sự tự phê chuẩn. Hãy trân trọng bản thân. Chừng nào bạn còn sống với giá trị của mình, sống đúng với bản thân, theo đuổi con đường riêng, thực hiện ước mơ, thì tại sao phải lo lắng về những gì người ta suy nghĩ, cảm thấy, nói về bạn?

Thành công không phải một cuộc tranh tài xem ai sẽ được ưa chuộng hơn. Sau tất cả, điều đáng quan tâm nhất vẫn là bạn có thực sự là chính mình hay không.