Làm Ít Được Nhiều - Chin Ning Chu - Chương 11

Làm sao để chúng ta biết khi nào phải hành động và khi nào nên dựa vào thiền định? Câu trả lời: thiền định rèn luyện bạn ở yên trong hiện tại, giúp bạn sống và làm việc hiệu quả hơn. Sự phân tâm chỉ có thể dẫn đến cáu bẳn; khi cắt đứt những ràng buộc với các nhân tố quấy nhiễu, chúng ta sẽ đạt đến đỉnh cao của sự mãn nguyện chân thực.

NHỮNG PHƯƠNG TIỆN HIỆU QUẢ CHO THẾ KỶ HAI MƯƠI MỐT

Khi đời sống trở nên phức tạp hơn, những dữ liệu bề mặt và lý luận giản đơn không còn đóng vai trò là nguồn thông tin duy nhất giúp chúng ta thực hiện những quyết định phức tạp nữa. Chúng ta phải vượt qua những thứ hiển nhiên, băng qua tầm nhìn hạn hẹp của những quá trình hoạch định thông thường để tìm ra giải pháp mới và táo bạo. Nếu cần, chúng ta phải đến tận những biên giới mới của một thực tại nằm ngoài những cái ta nhìn thấy được.

Cả hai trường: Trường Thương mại Harvard (Harvard Business School) và trường thương mại hàng đầu của Châu Âu, INSEAD (nằm ở vùng ngoại ô Paris), qua nghiên cứu đã kết luận rằng hai phương tiện kinh doanh mới hiệu quả nhất cho những người quản lý thế kỳ hai mươi mốt là thiền định và trực giác. Kết luận này cũng đã được rút ra ở nhiều trường đại học khác.

Ông Claude Rameau, chủ nhiệm khoa của INSEAD, đã nói với tôi, “Chúng tôi không biết làm cách nào để dạy thiền định và trực giác, thế nên chúng tôi đã xây dựng một căn phòng lớn dành cho việc thiền định để cho các thầy cô, những người quản lý và những sinh viên đến đó chỉ ngồi im lặng và trầm ngâm suy tưởng.” Tuy nhiên, cái được gọi là mới đó thực chất đã xưa cũ rồi.

Thiền định, môn khoa học về con đường đi vào nội tâm, cho phép bạn khám phá sự khôn ngoan và những kiến thức mà bạn không biết rằng mình có. Đó là trạng thái hiểu biết tự nhiên, thường được gọi là trực giác. Tất cả những việc mà tôi đã làm tốt trong đời đều có được nhờ tôi đã khơi thông những nguồn hiểu biết tự nhiên, từ đó kiến thức và sự khôn ngoan phun trào một cách mầu nhiệm.

Qua việc thiền định, bạn sẽ khám phá ra một suối nguồn sáng tạo vô tận, đó là trực giác khổng lồ trú ngụ trong bạn. Qua sự thiền định, bạn sẽ kết nối được với sức mạnh vi diệu của chính mình. Mọi việc đều trở nên dễ dàng hơn – kể cả những dự án mà trước đây bạn không thể hình dung nổi sẽ thực hiện như thế nào. Một cách kỳ diệu, bạn sẽ nhận ra mình đang làm chủ chúng.

CÁC KỸ THUẬT

Sáu kỹ thuật sau đây đã được chứng minh bởi những bậc thầy từ thuở xa xưa là sẽ cho phép tâm trí hiếu động của ta được an nghỉ trong không gian tĩnh lặng của tâm hồn. Tôi đã chọn những phương pháp này vì tính thiết thực của chúng. Chúng phù hợp với cách sống vội hiện nay, dễ thực hành và sẽ tạo nên sự khác biệt hoàn toàn cho đời sống hàng ngày của bạn.

Chỉ hiểu những từ ngữ trong các kỹ thuật sau đây là điều vô ích đối với bạn. Để thu nhận được bất kỳ lợi ích nào, bạn phải thực hành đều đặn những kỹ thuật ấy, và nói thì dễ hơn làm. Giống như một chiến sĩ trong cuộc chiến tranh Cách mạng, chỉ biết cách nạp đạn vào súng thì không thể giữ nổi mạng sống. Chỉ có trải qua việc thực hành liên tục, cho đến khi hành động của bạn trở thành một phản xạ tự nhiên và một thói quen ăn sâu vào tâm trí, bạn mới có thể sẵn sàng đối mặt với những cuộc chiến cuộc đời đưa ra và chiến thắng chúng.

1 – ĐẮM MÌNH TRONG YÊN LẶNG

Đây là cách đơn giản nhất để tìm đến sự thư thái trong tấm hồn – chìm trong cô tịch và đắm mình trong niềm vui của sự yên lặng. Sự yên lặng chính là tấm khăn voan của Thượng đế. Hãy dành thời gian thật lâu cho một buổi tắm gội xa hoa và tách mình khỏi sự ồn ào hỗn loạn của thế giới. Hãy dạo bước trong rừng cây. Có vô vàn cách để bạn đắm mình trong yên lặng. Ở trung tâm của sự yên lặng ấy là chốn thư giãn nội tâm.

2 – TẬP TRUNG VÀO MỘT Ý TƯỞNG HAY ĐỐI TƯỢNG ĐỘC NHẤT

Khi tâm trí dao động, chạy từ ý nghĩ này sang ý nghĩ khác, đầu óc sẽ bị kích động. Khi tâm trí mê mải theo một ý nghĩ hay đối tượng duy nhất, đầu óc sẽ thanh thản dễ chịu. Người chơi gôn biết rất rõ điều này. Khi những tay chơi đang trong cuộc, sự tập trung của họ đặt vào trái banh trắng. Họ bị trái banh trắng ấy mê hoặc. Những người chơi gôn có thể nói với công ty hay với vợ họ rằng họ chơi gôn vì đó là cơ hội tốt cho việc thiết lập quan hệ kinh doanh, trong khi, thật ra, họ say mê niềm lạc thú mà họ được trải nghiệm khi tâm trí tập trung hoàn toàn vào một đối tượng duy nhất. Vì thế họ đi theo quả banh đến mọi loại địa hình của sân gôn.

Đối với người không chơi gôn, tắm nước nóng sẽ cho bạn một trải nghiệm tương tự. Hãy đóng cửa lại, tách mình khỏi cái ồn ào hỗn tạp của thê giới. Hãy đắm mình trong làn nước nóng tỏa hơi nghi ngút, lạp trung tâm trí vào việc buông bỏ và giũ sạch mọi ý nghĩ trong đầu. Chúng ta thường nghĩ nước nóng đem lại cảm giác sảng khoái. Thật ra, chính hành động buông bỏ mới là suối nguồn đem lại sự thoải mái cho tâm hồn. Thử tưởng tượng, khi bạn đang trong bồn tắm, năm đường dây điện thoại reo vang bắt bạn phải chú ý, liệu bạn còn cảm thấy thư thái hay không?

3 – CHIÊM NGƯỠNG KHÔNG GIAN RỘNG MỞ

Câu 85 kinh Vijnanabhairava nói: “Bạn hãy lặng ngắm không gian bao la rộng mở, như bầu trời hoặc đại dương, và xem chúng như tinh hoa của vạn vật, hây để cảm giác ấy thấm nhuần trong bạn. Qua sự mở rộng nội tâm ấy, tâm hồn bạn được lấp đầy và bạn sẽ nhìn mọi vật trong vũ trụ như ánh sáng chói lòa của thần linh.”

Điều đó giống với ý tưởng của người Tây Phương là tìm thời gian để ngừng lại và ngửi những bông hoa. Không phải vì ngửi những bông hoa có một ý nghĩa gì đặc biệt. Đúng hơn, khi bạn thực hiện hành động ngửi những bông hoa, bạn cảm nghiệm thứ tinh hoa của tạo hóa đang tỏ hiện chính mình bằng làn hương thơm ngát. Và rồi bạn có cơ hội để hương thơm ầy hòa tan trong bạn. Khi nó tác động vào bạn từ bên trong, vũ trụ bên trong bạn mở rộng ra và bạn cảm nghiệm toàn thể vũ trụ là sự sáng tạo thiêng liêng của Đấng tạo hóa. Trí tuệ nội tại của bạn sẽ mở ra để thầy rằng mọi vật thọ tạo đều đang tắm mình trong ánh sáng vĩnh cửu của Đấng tối cao.

Trải nghiệm có được từ việc ngắm nhìn không gian rộng mở sẽ vỗ về cảm giác bất an bằng suối nguồn thanh thản của con tim. Đó là một sự thiền định tự nhiên. Chẳng có gì phải ngạc nhiên khi người ta sẵn sàng trả một cái giá cao để có được bất động sản nhìn ra cảnh quang đại dương bao la và núi non hùng vĩ.

4 – BASTRIKA – BÀI TẬP HÍT THỞ

Sự hít thở liên quan mật thiết với sức khỏe tâm trí (chưa kể đến sức khỏe thể chất). Khi điều hòa hơi thở của mình, bạn nhổ bỏ những xáo động ra khỏi tâm trí. Lý do mà phần lớn những người bình thường luôn ở trong trạng thái phản ứng thay vì kiềm chế, bất kể vị trí xã hội của họ, chính là sự xáo trộn của tâm trí ngăn không cho nó nghỉ ngơi.

Cách tập hít thở nhanh này tiếng Phạn gọi là bastrika. Khi một người thực hành bastrika, người đó có thể trông như bị mắc chứng thở quá nhanh. Tuy nhiên, sự mầu nhiệm ẩn chứa trong đó nằm ngoài những gì mắt ta nhìn thấy được.

(1) Nơi nào – Bạn có thể thực hiện bài tập này ở bát kỳ nơi nào, trong sự náo nhiệt ổn ào hay yên lặng tĩnh mịch.

(2) Khi nào – Bất cứ khi nào bạn cảm thấy bị căng thẳng, mệt mỏi, hoặc sợ hãi – hoặc khi bạn chỉ muốn tập trung tâm trí và tinh thần. Bạn có thể thực hành bài tập này trước một cuộc họp quan trọng hoặc buổi trình diễn. Khi đã trở nên nhuần nhuyễn, bạn thậm chí có thể thực hành ngay giữa một buổi họp mà không ai nhận ra.

(3) Như thế nào – Ngồi trên một cái ghế có lưng dựa thẳng để bạn có thể tựa lưng thoải mái, hoặc ngồi trên sàn nhà trong tư thế xếp bằng. Khi đã nhuần nhuyễn rồi, bạn có thể thực hành ngay cả trong lúc đang đứng hoặc nằm dài. (Tôi xin cảnh báo rằng bạn không được thực hành bài tập này khi đang lái xe hoặc điều khiển máy móc, vì đôi khi kết quả tạo nên sự phấn chấn đủ để gây ra sự hoa mắt.)

– Bạn hãy hít vào thật sâu và để hơi thở đi vào tận đáy bao tử trong lúc bạn tập trung sự chú ý vào khu vực giữa rốn và xương mu.

– Thở ra hết, rồi, một cách nhanh chóng hít vào và thở ra mười hai lần qua lỗ mũi, kéo hơi thở xuống phần thấp của bao tử. Điều đó có thể làm cho bao tử bạn phình lên và xẹp xuống như ống bể thợ rèn – hít vào, thở ra, lại hít vào, rồi thở ra. Phần duy nhất của cơ thể bạn chuyển động là bao tử. Hai vai bạn giữ bất động.

– Một lượt bastrika gồm mười đến mười hai lần thở nhanh. Số lượng có thể thay đổi nhiều hơn hay ít hơn tùy theo người thực hành. Bạn có thể thực hiện nhiều lượt nếu muốn. Nhìn chung, bốn hoặc năm lượt là đủ.

– Đừng cố gắng kiểm soát hơi thở của mình. Mục đích của bài tập này là để cho hơi thở bạn tự vận hành một cách tự do. Bạn có thể thấy hơi thở ra của mình rất mạnh và dài. Bạn có thể nhận thấy rằng, không phải bạn đang hít thở, mà là hơi thở của bạn đang tự nó hít thở. Có nghĩa là sự hít thở của bạn đã trở nên vô chủ ý. Tôi không nói rằng điều đó có nghĩa là nó vượt ra khỏi sự kiểm soát; đúng hơn là, tâm trí của bạn hiện thời không điều khiển hơi thở của bạn – hơi thở của bạn tự điều khiển chính nó. Khi bạn đã cảm thấy đủ, tâm trí bạn hoàn toàn có quyền quyết định sẽ dừng lại bất cứ lúc nào.

Thực hiện bài tập thở này cũng sẽ đem lại sức sống mới tức thời cho bạn. Đây là một bài tập hiệu quả để khôi phục năng lượng cho cả một ngày. Nó cũng là một bài tập tuyệt vời làm bước chuẩn bị cho bạn để tiến đến việc thiền định cao thâm.

5 – KỸ THUẬT HAM’SA

Các bậc thánh nhân trong mọi tôn giáo đã thực hành nghệ thuật hít thở và điều hòa hơi thở và qua những kỹ thuật thiêng liêng ấy, các ngài đã chạm đến nơi sâu thẳm của linh hồn và trung tâm của trái tim mình. Thời xa xưa, bí quyết của kỹ thuật này được gìn giữ cẩn thận. Các môn đệ phải dọn chuồng heo mười tám năm để chứng tỏ mình xứng đáng nhận được sự giáo huấn thâm sâu ấy.

Trong cuốn thứ hai của sách Phúc âm Hòa bình của Essene, Giê-su nói: “Chúng ta tôn thờ Thần Khí15, thứ được đặt cao hơn mọi thứ khác. Và nhìn kìa, khoảng không gian huy hoàng, vĩnh cửu và tối thượng, nơi có vô vàn các ngôi sao ngự trị, là khí mà chúng ta thở vào và là khí mà chúng ta thở ra. Và trong cái khoảng khắc giữa nhịp thở vào và thở ra ấy ẩn chứa mọi mầu nhiệm của Khu vườn Vô tận.”

Câu 24 của kinh Vijnanabhairava cũng nói tương tự: “Hơi thở ra đi ra và hơi thở vào đi vào. Bằng sự định tâm vững vàng vào hai khoảng lặng giữa những hơi thở, người ta có thể cảm nghiệm bản chất trọn vẹn của Bhairava – Thượng đế.”

Sau đây là những bước của kỹ thuật thiền định cổ xưa ấy. Tuy nhiên, ngay cả khi bạn không theo trình tự các bước mà chỉ ngồi một lúc để quan sát hơi thở của mình, đều tốt cả.

– Hãy chọn một nơi yên tĩnh trong nhà bạn, tốt nhất là một phòng dành riêng cho việc cầu nguyện và thiền định. Nếu không có điều kiện, hãy dành một góc nhà chỉ để dùng cho việc này. Bạn phải có một nơi riêng biệt để thiền định, điều này giúp bạn mau chóng bước vào trạng thái tập thiền vì bạn sẽ liên kết nó một cách vô thức với bài tập này.

– Mặc y phục rộng rãi may bằng sợi tự nhiên – tốt nhất là lụa tơ tằm. Ở phương Đông, lụa được xem là có khả năng nâng cao năng lực tâm linh. Nếu bạn không sẵn sàng chấp nhận quan niệm này, thì ít nhất bạn sẽ thấy lụa rất dễ chịu và vì thế, đó là một lựa chọn tốt cho việc thiền định.

– Một ngọn nến hay nén hương cũng được dùng để tạo cảm giác thanh thản. Tốt nhất chỉ chọn một mùi hương cố định, như vậy bạn có thể liên kết mùi hương với việc thiền định của mình.

– Hãy ngồi im lặng trên một tấm nệm bằng len hoặc trên một cái ghế bọc nệm len, giữ lưng thẳng và thoải mái. Một lần nữa, ở phương Đông người ta cho rằng việc sử dụng len tách bạn khỏi sự quấy nhiễu tâm trí bởi năng lượng của trái đất. Đối với những người khác, nghi thức này giúp thiết lập tâm trạng thiền định.

– Hãy nhắm mắt lại. Hãy tập trung vào hơi thở của bạn.

– Hãy quan sát hơi thở đi vào và đi ra một cách tự nhiên qua cơ thể bạn .

– Hãy lắng nghe âm thanh của hơi thở. Khi bạn hít vào, hơi thở bạn tạo ra một âm thanh tự nhiên ham, và khi bạn thở ra, nó tạo ra âm thanh sa. Trong tiếng Phạn, Ham có nghĩa là “Tôi là”; Sa có nghĩa là “Điều đó” – Tinh thần vũ trụ. Con người thở 21.600 lần một ngày, và cứ mỗi lần như vậy hơi thở lặp lại Ham’sa, cố gắng gợi nhắc cho chúng ta về di sản thiêng liêng của mình. “Tôi là Điều đó”, cái tạo dựng nên tôi. Bạn có thể nhủ thầm trong lòng khi bạn thở mà không cần phải phát âm thành tiếng.

– Hãy im lặng lắng nghe hơi thở của mình khi bạn thở vào và thở ra, quan sát khoảng cách nơi mà hơi thở vào gặp hơi thở ra. Hãy nhìn ngắm những khoảng cách giữa những hơi thở vì nó là cái cổng dẫn đến mầu nhiệm của Vũ trụ này.

– Hãy ngồi như thế trong năm phút đến nửa giờ hoặc lâu hơn, tùy bạn.

6 – SỰ THIỀN ĐỊNH CỦA NGƯỜI KHÔNG TẬP THIỀN

Trải nghiệm yên nghỉ nội tâm cũng có giá trị với người không tập thiển, vì theo một nghĩa rộng, đời sống là một tiến trình thiền định không ngừng. Cảm giác hạnh phúc tột cùng ta thu nhặt được từ việc thiến định cũng có thể được tìm thấy trong đời sống hàng ngày của chúng ta. Người lính giữa trận chiến hiểu được điều này, ngay cả trong lúc hoảng sợ tột cùng, người ấy đôi khi vẫn đồng thời cảm thấy một niềm phấn khởi hân hoan – một cảm giác còn sống mãnh liệt vẫn tràn ngập trong lòng ngay trong thời khắc nằm trong tay tử thần. Khi nhìn thẳng vào nỗi sợ hãi, người lính nhìn thấy sức mạnh nguyên thủy của Thượng đế. Điều tương tự có thể xảy ra sau một cơn thịnh nộ. Tâm trí chúng ta có thể trở nên bình thản lạ thường vì ở giữa trung tâm của những cảm xúc mạnh như thế là tiềm lực nguyên sơ của vũ trụ.

Tuy nhiên, việc chủ động và kiên trì luyện tập phương thức cầu nguyện và thiền định có hướng dẫn để chu du qua vùng đất diệu kì này sẽ dễ dàng và đáng tin hơn là chỉ thỉnh thoảng bột phát tìm đến trải nghiệm tâm linh siêu việt này.

TỔNG KẾT

Vị Pháp Sư Cầu Mưa của chúng ta có cái khả năng vô song là an trú trong chính mình thâm sâu đến độ có thể đem ân huệ đến cho ngôi làng giúp nó hòa hợp với thần linh. Ông ấy là người thực hành đều đặn và kiên quyết việc thiền định. Như một câu châm ngôn của người Trung quốc nói: “Nếu bạn không kiên quyết thực hiện thiền định mỗi ngày, thì khi cần, bạn có cầu xin sự phù hộ của Phật và cố níu lấy bàn chân của Phật cũng không có tác dụng.”