Đánh Thức Năng Lực Vô Hạn - Anthony Robbins - Chương 6

“Đừng bới lông tìm vết. Tốt hơn, hãy tìm giải pháp.”

_ HerryFord

Phương pháp thay đổi của tôi, và của lí thuyết NLP rất khác biệt so với phương pháp được sử dụng trong các trường dạy trị liệu. Tại các trường lớp, tiêu chuẩn trị liệu quá giống nhau. Nhiều nhà trị liệu tin rằng: để thay đổi, bạn phải quay trở lại những trải nghiệm tiêu cực giấu kín trong tâm hồn và cảm nhận nó lần nữa. Ý tưởng này có nghĩa: ai có kỉ niệm buồn trong đời thường tích tụ trải nghiệm như dự trữ một loại chất lỏng. Nếu cứ tích tụ mãi, cuối cùng khi không còn chỗ để chứa, chúng sẽ tràn ra. Cách duy nhất (theo các nhà trị liệu) là trải nghiệm lại những sự kiện khó chịu và nỗi đau một lần nữa, sau đó xóa sổ chúng một lần cho xong.

Theo tôi, đó là một trong những cách trị liệu kém tác dụng nhất. Thứ nhất, khi yêu cầu chủ thể quay lại và trải nghiệm lại những nỗi đau khủng khiếp, ta đã đặt họ vào trạng thái đau đớn nhất họ có thể có. Nếu làm thế, ta chỉ làm giảm đi nguồn nghị lực của họ, loại bỏ cơ hội cho họ có được những hành vi mới mẻ, tràn đầy sức sống và có thành quả như mong muốn. Thực ra, phương pháp ấy thậm chí còn tăng thêm nỗi đau và trạng thái tinh thần chán nản. Bằng cách bắt người bệnh phải trải nghiệm những trạng thái tự hạn chế gây nên đau đớn cho họ (dù chỉ về mặt tinh thần), rất có khả năng trạng thái ấy sẽ quay lại với họ trong tương lai. Càng cố hồi tưởng một trải nghiệm, càng khiến ta không thể quên trải nghiệm ấy. Có thể đó chính là lí do rất nhiều các phương pháp trị liệu truyền thông làm mất không ít thời gian mới có được kết quả khả quan.

Tôi có nhiều bạn tốt là bác sĩ trị liệu. Họ quan tâm chân thành tới bệnh nhân. Họ tin rằng những gì họ làm tạo ra sự khác biệt. Đúng vậy. Trị liệu theo cách truyền thống có kết quả hẳn hoi. Tuy nhiên vấn đề là liệu kết quả đó có làm giảm nỗi đau của bệnh nhân trong một thời gian ngắn hay không? Câu trả lời là có, nếu ta học hỏi phương pháp của một bác sĩ trị liệu hiệu quả nhất trên thế giới. Đó chính là điều Bandler và Grinder làm. Nếu nắm vững nguyên lí đơn giản về hoạt động của não bộ, ai cũng có khả năng làm bác sĩ trị liệu và nhà tư vấn cho chính mình. Nếu thế, bạn còn làm được nhiều hơn trị liệu thông thường. Bạn có thể thay đổi cảm xúc tình cảm hoặc hành vi của bản thân trong một thời gian ngắn.

Để có thành quả hữu hiệu hơn, nên bắt đầu tạo một khuôn mẫu mới cho tiến trình thay đổi. Nếu bạn tin các rắc rối của bạn được lưu trữ trong tâm hồn bạn nhiều đến độ, như dòng nước chảy, chúng sẽ tràn ra ngoài thì đó chính xác là thứ bạn phải trải nghiệm. Ngược lại, tôi không coi nỗi đau khổ được tích tụ giống như chất lỏng gây chết người.

Tôi coi hoạt động của hệ thần kinh giống một máy thu thanh hơn. Con người lưu giữ kỷ niệm được ghi nhận trong não bộ tựa một máy thu thanh. Bất cứ khi nào có kích thích tương ứng từ môi trường, những hồi ức lại quay về. Cũng như những gì được lưu trữ vào băng đĩa sẽ được phát lại nếu ta nhấn nút PLAY. Tùy ta quyết định: hoặc nghe lại bài hát vui vẻ. Hoặc nhấn nghe lại những bài hát gây đau buồn. Nếu kế hoạch trị liệu là “nhấn nút” nghe mãi bài hát buồn, bạn sẽ càng tăng thêm tâm trạng tiêu cực đang muốn thay đổi.

NLP phân tích cấu trúc trải nghiệm của con người chứ không phải phân tích nội dung trải nghiệm ấy. Dù luôn thông cảm với quan điểm riêng của từng người, ta cũng không nên nguyền rủa những gì đã xảy ra. Điều đáng quan tâm nhất là tìm hiểu vai trò của trí tuệ ảnh hưởng tới tâm trạng. Đâu là sự khác biệt trong việc tạo ra tâm trạng chán nản hay tâm trạng ngây ngất mê say? Sự khác biệt chính là cách xây dựng hình ảnh trong tâm tưởng.

“Không có quyền năng nào ảnh hưởng đến tôi sâu rộng bằng quyền năng có được nhờ những suy nghĩ có ý thức của tôi”.

_ Anthony Robbins

Ta hình thành hình ảnh trong tâm tưởng thông qua năm giác quan: thị giác, thính giác, xúc giác, vị giác và khứu giác. Bất cứ kinh nghiệm nào được lưu trữ trong tâm trí đều được hình thành thông qua những giác quan này. Trong đó, ba giác quan chủ yếu: thị giác, thính giác và xúc giác đưa thông điệp đến não bộ.

Những phương thức cảm nhận ấy chính là cách ta hình thành hình ảnh trong tâm tưởng. Năm giác quan hay năm hệ thống cảm nhận là những thành phần giúp hình thành nên trải nghiệm hay kết quả. Dù kết quả có đặc biệt đến đâu cũng được tạo bởi những hoạt động thể chất và tinh thần cụ thể. Nếu bắt chước chính xác những hoạt động ấy, bạn cũng có kết quả tương tự. Để có một thành quả, bạn nhất định phải hiểu thành tố nào cần phải có để có chúng. Mọi thành tố của trải nghiệm đều đến từ năm giác quan (năm phương thức cảm nhận). Tuy nhiên, biết mình cần thành tố nào vẫn chưa đủ. Để có được chính xác thành quả như mong muốn, bạn cần biết chính xác mỗi thành tố cần bao nhiêu. Nếu bạn sử dụng quá ít hoặc quá nhiều một thành tố nhất định, bạn sẽ không có được chất lượng của thành quả như mong muốn.

Khi muốn thay đổi, người ta thường thay đổi một hoặc hai thứ sau đây: cách cảm nhận (tâm trạng) và cách hành động.

Để thay đổi hình ảnh trong tâm tưởng, ta cần hai thứ. Một là thay đổi thứ ta cảm nhận. Ví dụ, thay vì hình dung một viễn cảnh tồi tệ nhất có thể, ta thay đổi bằng cách hình dung viễn cảnh tốt đẹp nhất có thể. Hoặc ta có thể thay đổi cách ta cảm nhận. Nhiều người có được chìa khóa trí tuệ để kích hoạt não bộ đáp ứng hoàn cảnh theo cách họ muốn. Ví dụ, có người thấy rằng hình dung một điều cụ thể trong tâm trí sẽ mang lại nguồn động lực vô cùng lớn đối với họ. Người khác lại thấy rằng giọng nói họ thường sử dụng để tự nhủ về chuyện xảy ra lại mang lại sự khác biệt to lớn nhất trong việc tạo nguồn động lực cho họ.

Hầu như ai cũng có phương thức phụ có thể ngay lập tức kích hoạt phản ứng nội tâm. Một khi phát hiện một cách khác biệt để nhìn nhận sự vật hiện tượng và thay đổi tác động của chúng, ta có thể làm chủ được trí tuệ. Ta bắt đầu hình dung sự vật hiện tượng theo cách mang lại sức mạnh cho ta, chứ không phải hạn chế ta.

Nếu ai đó có được thành quả ta muốn học hỏi, ta cần biết nhiều hơn là chỉ biết người đó đã hình dung điều gì trong tâm trí và tự nhủ điều gì với bản thân. Ta cần các công cụ sắc xảo hơn để thực sự hiểu chuyện gì đang xảy ra trong tâm trí. Đó là lúc các phương thức cảm nhận đóng vai trò quan trọng. Chúng cũng như một lượng chính xác các thành tố ta cần để tạo ra một thành quả. Chúng là những viên gạch nhỏ nhất, chính xác nhất, ta cần để xây dựng nên cấu trúc của trải nghiệm con người. Để có thể hiểu và làm chủ cách hình dung thế giới bên ngoài, ta cần phải biết nhiều hơn về nó. Ta cần biết hình ảnh đó là sáng hay tối, trắng đen hay có màu sắc. Chuyển động hay tĩnh tại. Tương tự, ta cần biết một sự giao tiếp về âm thanh là lớn hay nhỏ, gần hay xa, âm thanh vang dội hay thoảng qua. Ta cũng muốn biết một trải nghiệm xúc giác là mềm mại hay cứng rắn, sắc bén hay nhẵn nhụi, mềm dẻo hay cứng nhắc.

Một nét đặc biệt quan trọng nữa là hình ảnh đó kết hợp hay tách biệt. Một hình ảnh kết hợp là hình ảnh bạn cảm nhận như thể bạn thật sự có mặt trong khung cảnh tưởng tượng. Bạn nhìn nhận nó bằng cặp mắt chính mình. Nghe hoặc cảm nhận như thể bạn thật sự có mặt tại không gian và thời gian xảy ra sự việc. Một hình ảnh tách rời là hình ảnh bạn cảm nhận như thể bạn thấy nó không thuộc về mình. Hình ảnh riêng biệt cũng giống như một cuốn phim chiếu trước mắt bạn vậy.

Bằng cách sử dụng sự khác biệt giữa thể thức hình dung như liên tưởng và tách biệt, bạn có thể thay đổi kinh nghiệm sống rất nhiều. Hãy nhớ: mọi hành vi đều là kết quả của tâm trạng. Những tâm trạng tạo ra hình ảnh tưởng tượng trong tâm trí: những điều ta hình dung tự nhủ về bản thân… Như đạo diễn có thể thay đổi hiệu ứng đặc biệt với cuốn phim trình chiếu với khán giả, bạn có thể thay đổi tác động của bất cứ trải nghiệm nào. Đạo diễn có thể thay đổi góc quay của camera, độ lớn của âm thanh, loại nhạc phim, tốc độ và lượng chuyển động của hình ảnh, màu sắc và chất lượng hình ảnh… và như vậy ông ta tạo ra bất cứ tâm trạng nào ông ta muốn khán giả có. Bạn có thể chỉ đạo cho não bộ theo cách tương tự để tạo ra thứ tâm trạng hay hành vi hỗ trợ cho những nhu cầu và mục tiêu lớn nhất của bạn.

Hãy nghĩ về một kỉ niệm vô cùng dễ chịu xảy ra hoặc cố từ lâu. Chỉ cần nhắm mắt, thư giãn và nghĩ về kí ức ấy. Tiếp đến, hãy làm cho hình ảnh tưởng tượng trong tâm trí sáng dần lên. Khi hình ảnh sáng dần lên, hãy chú ý: tâm trạng của bạn cũng thay đổi. Hãy mang bức ảnh hình dung đến gần bạn hơn. Sau đó, dừng lại, làm cho nó lớn lên. Điều gì xảy ra khi bạn tác động vào hình ảnh như vậy? Nó thay đổi cường độ của trải nghiệm đúng không? Khi khiến một kí ức dễ chịu lớn hơn, sáng hơn và gần hơn, bạn đã tạo ra một hình ảnh thậm chí có tác động mạnh mẽ hơn và làm bạn dễ chịu hơn, làm tăng tác động mạnh mẽ và sự dễ chịu của hình ảnh tưởng tượng. Việc làm này đặt bạn vào một tâm trạng vui vẻ hơn và mạnh mẽ hơn nữa.

Ai cũng có ba phương thức cảm nhận, hay hệ thống nhận thức: thị giác thính giác và xúc giác; nhưng ta dựa vào ba thể thức này ở mức độ khác nhau. Nhiều người sử dụng não bộ chủ yếu bằng hình ảnh trực quan. Họ phản ứng với những hình ảnh họ cảm nhận trong tâm trí. Người khác chủ yếu dựa vào âm thanh. Có người lại dựa vào cơ quan xúc giác; họ phản ứng mạnh mẽ nhất với những gì họ nghe thấy hoặc cảm thấy. Thế nên, sau khi bạn đã có được nhiều hình ảnh tưởng tượng, hãy làm tương tự với hệ thống cảm nhận khác như xúc giác và thính giác.

Không phải ai cũng phản ứng theo cách giống nhau. Những manh mối thông qua xúc giác đặc biệt gợi ra những phản ứng khác biệt. Ai cũng thấy rằng: bằng cách làm cho hình ảnh lớn hơn, sáng hơn, họ đã tăng thêm sự cảm nhận của mình về kỉ niệm ấy. Nó làm cho hình ảnh trong tâm tưởng thêm ấn tượng lôi cuốn. Và quan trọng nhất là nó đưa bạn vào một tâm trạng tích cực, vui vẻ và tràn đầy sức sống hơn trước. Khi thực hiện các bài tập này tại các buổi tư vấn tâm lí, tôi có thể thấy chính xác cái gì xảy ra trong tâm trí của một người bằng cách chỉ quan sát cơ chế sinh học của ngưới ấy: Hơi thở sâu hơn, vai ngang ra, khuôn mặt thư giãn và toàn cơ thể linh hoạt hẳn lên.

Làm tương tự với hình ảnh gây tác dụng tiêu cực. Hãy nghĩ về việc làm bạn bực bội, khiến bạn đau đớn. Khiến hình ảnh ấy sáng hơn. Mang nó đến gần bạn hơn. Làm nó lớn hơn. Điều gì đang xảy ra trong não bộ của bạn? Hầu hết những người đã thực hiện trước đây thấy hình ảnh tiêu cực kia có tác động mạnh mẽ hơn. Những cảm giác gây tác động xấu trước đây trở nên mạnh mẽ hơn bao giờ. Bây giờ đặt hình ảnh ấy về chỗ cũ của nó. Chuyện gì sẽ xảy ra nếu như bạn làm cho nó nhỏ đi mờ dần và ngày càng xa mãi? Hãy thử nghiệm và ghi nhận sự khác biệt trong cảm xúc: những cảm xúc tiêu cực sẽ không còn có được ảnh hưởng của chúng như trước.

Tìm một hình ảnh gây tác động tiêu cực. Hãy thu nhỏ hình ảnh ấy. Để ý tới chuyện gì xảy ra khi hình ảnh ấy nhỏ dần lại. Bây giờ hãy làm cho nó mờ đi, tối đi, khó nhìn nhận hơn. Hãy chuyển dịch nó đi thật xa, để nó vào một góc càng tối càng tót, để bạn không nhìn thấy nó nữa. Cuối cùng, ghi nhận điều gì bạn nghe – nhìn thấy và cảm nhận khi hình ảnh ấy biến mất.

Về cơ bản, ta sống theo hai cách: để mặc não bộ thao túng ta theo cách nó đã từng làm trong quá khứ. Dù nó đưa ra thứ hình ảnh, tiếng động hoặc cảm xúc nào, ta cũng phản ứng ngay bằng cách hình thành một tâm trạng tương ứng. Hệt như thử nghiệm kích thích – phản hồi của Pavlov. Ngược lại, ta có thể chọn cách điều khiển não bộ một cách có ý thức để có tâm trạng như ý muốn. Chọn những trải nghiệm khó chịu, những hình ảnh buồn bã và tổn thương, sau đó phá hủy chúng. Đồng thời phá hủy sức mạnh và ảnh hưởng của chúng với bạn. Bạn có thể nhớ lại chúng theo cách chúng không còn tác động tiêu cực đến bạn. Bạn giữ chúng ở mức bạn có thể bình tĩnh suy xét và sử dụng chúng có hiệu quả.

Có bao giờ bạn trải qua trường hợp có một công việc hoặc nhiệm vụ quá to tát đến độ bạn cảm giác không bao giờ bạn làm được, thế nên bạn chẳng buồn bắt tay làm việc ấy? Nếu hình dung nhiệm vụ ấy chỉ là một bức tranh nhỏ bé, bạn sẽ cảm thấy mình có thể làm được. Bạn sẽ có những hành động thích hợp thay vì lảng tránh vì quá sợ hãi. Tôi biết nói như vậy nghe có vẻ đơn giản hóa vấn đề, nhưng khi bạn làm như vậy bạn sẽ phát hiện ra rằng: thay đổi hình ảnh tưởng tượng có thể thay đổi cảm nhận về công việc, và như vậy có thể thay đổi hành động của bạn.

Tất nhiên, giờ bạn đã biết bạn có thể chọn những kỷ niệm tốt đẹp và làm cho chúng mạnh mẽ hơn. Bạn có thể chọn niềm vui nho nhỏ trong cuộc sống làm cho chúng lớn hơn, thêm tươi sáng hơn, mang lại viễn cảnh làm việc tốt đẹp cho mọi người. Đồng thời làm bạn thấy vui và nhẹ nhõm hơn. Đó là cách tạo ra một cuộc sống sôi nổi, vui vẻ và tràn đầy nhựa sống.

“Không có gì lầ tốt hay xấu.

Chỉ có cách nhìn nhận về sự việc là quan trọng”.

_ William Shakespeare

Có một bài thực hành đơn giản đã giúp được rất nhiều người. Có bao giờ bạn bị một cuộc đối thoại nội tâm dai dẳng quấy rầy hay chưa? Có bao giờ bạn cảm giác não bộ chuẩn bị kích động hay chưa? Rất nhiều khi não bộ chúng ta lặp lại lặp lại một cuộc đối thoại mãi không thôi. Ta cố giành phần thắng những cuộc tranh luận trong quá khứ, hay cố ghi điểm trong những cuộc bàn cãi xảy ra đã lâu. Nếu chuyện xảy ra với bạn, hãy giảm bớt âm thanh xuống. Rất nhiều giọng nói trong bạn sẽ nhỏ đi lùi xa dần và yếu dần. Biện pháp này đã giải quyết rắc rối cho rất nhiều người.

Có bao giờ bạn có những cuộc đối thoại nội tâm khiến năng lực của bạn bị hạn chế? Hãy cứ nghe những lời đối thoại ấy, chỉ có điều bằng một giọng gợi cảm hơn, với cường độ nhẹ nhàng hơn: “Ngươi không thể làm được việc đó”. Bây giờ bạn cảm nhận thế nào? Có lẽ bạn sẽ thấy mình có động cơ để hành động hơn khi giọng nói kia không ngừng bảo bạn đừng làm. Hãy thử ngay và trải nghiệm sự khác biệt.

Hãy nhớ: hình ảnh biểu đạt trong tâm tưởng giống nhau cũng sẽ tạo ra tâm trạng và cảm xúc giống nhau. Cảm xúc và tâm trạng giống nhau sẽ tác động và dẫn đến những hành động giống nhau. Như vậy, nếu tìm được một trải nghiệm cụ thể khiến cảm xúc của mình sôi nổi hơn, mang lại động lực làm việc, bạn sẽ biết chính xác mình cần xử lý mọi trải nghiệm, khiến chúng mang cho bạn nguồn động lực. Từ tâm trạng muốn hành động, bạn sẽ hành động hiệu quả.

Quan trọng là ghi nhận những hình thức cảm nhận quan trọng nhất định ảnh hưởng đến ta hơn những hình thức cảm nhận khác. Ví dụ, tôi có lần cùng làm việc với một cậu bé. Cậu không muốn đến trường. Hầu như cảm nhận bằng trực giác tác động đến cậu nhiều nhất. Tuy nhiên, nếu tự nhủ một số từ nhất định, bằng một âm vực nhất định, cậu sẽ lập tức thấy muốn đi học ngay. Thêm vào đó, khi có nguồn động lực như vậy, cậu bé thấy cơ của bắp tay căng thẳng. Ngược lại, khi không có động lực hoặc đang tức tối, cơ hàm của cậu bé căng ra. Giọng nói khác hẳn bình thường. Chỉ bằng cách thay đổi hai hình thức cảm nhận này, tôi đã gần như lập tức thay đổi trạng thái tinh thần của cậu bé: từ trạng thái tức tối và chán nản sang trạng thái sôi nổi, sẵn sàng đi học.

Muốn học hỏi nhờ bắt chước, bạn hãy luôn tò mò về cách người khác giành được thành quả như họ mong muốn, cả về mặt thể chất lẫn tinh thần. Ví dụ, khi người ta đến với tôi, nhờ tư vấn và bảo: “Tôi buồn nản quá”. Tôi không hỏi: “Anh/chị buồn nản ra sao?”, rồi yêu cầu họ trình bày với tôi tại sao họ có tâm trạng như vậy. Làm thế chỉ đẩy họ vào tâm trạng buồn nản hơn. Tôi không muốn biết tại sao họ lại buồn và nản chí. Tôi không cần biết họ nản chí như thế nào. Vì thế tôi sẽ hỏi: “Làm thế nào chị có tâm trạng đó?”. Tôi hay gặp ánh nhìn sửng sốt vì họ không nhận ra rằng mình đã có một số hoạt động nhất định (cả về thể chất lẫn tinh thần) để có cảm giác buồn nản. Nên tôi sẽ hỏi: “Nếu tôi là chị, tôi phải làm sao để có được cảm giác buồn nản? Tôi hình dung cái gì? Tôi tự nhủ mình ra sao? Tôi nói về tâm trạng buồn nản như thế nào? Tôi sử dụng giọng nói của mình theo cách nào?”. Những tiến trình này tạo ra những hành động cụ thể cả về mặt thể chất lẫn tinh thần và như vậy tạo ra những kết quả cụ thể về cảm xúc. Nếu bạn thay đổi cấu trúc của một tiến trình, nó sẽ đổi khác. Tâm trạng của bạn sẽ không còn là tâm trạng buồn nản nữa.

Khi biết phải làm gì với một ý thức hoàn toàn mới mẻ, bạn có thể bắt đầu điều khiển não bộ của mình và tạo ra những tâm trạng hỗ trợ cho bạn, giúp tăng thêm chất lượng cuộc sống như bạn mong muốn và xứng đáng được hưởng. Ví dụ: làm thế nào bạn có thể nổi giận hoặc ủ rũ? Bạn hình dung một hình ảnh đẹp đẽ nhất về một sự vật hay hiện tượng không? Hay bạn tự nhủ bằng giọng nói nội tâm buồn bã? Cách tạo cảm giác vui vẻ cho mình là gì? Bạn có hình dung những bức tranh tươi sáng hay không? Những bức ảnh trong tâm trí bạn chuyển động nhanh hay chậm? Giọng nói nào bạn sử dụng để nói chuyện trong tâm tưởng? Giả sử một người yêu thích công việc còn bạn thì không. Nhưng bạn cũng muốn yêu thích làm việc như họ, hãy tìm xem người ấy làm thế nào để tạo ra cảm giác yêu thích công việc như vậy? Bạn sẽ ngạc nhiên khi thấy bản thân thay đổi thật nhanh chóng. Tôi từng gặp nhiều người phải chữa trị tâm lí trong nhiều năm trời nhưng sau đó lại có thể thay đổi rắc rối tâm trạng hành vi của mình chỉ trong vài phút. Suy cho cùng, cảm giác giận dữ, buồn bã và cảm giác mê li đều không phải là sự vật hiện tượng thực. Chúng là các tiến trình được tạo ra bởi những hình ảnh, âm thanh tưởng tượng và hành động của cơ thể được kiểm soát một cách có ý thức hoặc vô thức.

Cuộc sống sẽ tuyệt diệu biết bao khi ta coi mọi việc ta từng ghét cay ghét đắng thành công việc ta thích thú và gắn chúng với những hình thức cảm nhận dễ chịu. Hãy nhớ, trong cảm xúc cố vài vấn đề liên quan đến nhau. Bạn đã biết điều gì là dễ chịu, điều gì là thoải mái. Bạn chỉ đơn giản đặt lại tên cho cảm nhận và lập tức tạo ra một cảm xúc mới về chúng. Cuộc sống sẽ dễ chịu hơn nhiều nếu bạn đối mặt với những rắc rối, thu nhỏ chúng và để chúng ra xa càng tốt. Khi ấy, với bạn, cơ hội và khả năng sẽ là vô tận. Và quyền chọn lựa cơ hội nằm gọn trong tay bạn!

Điều quan trọng phải nhớ là kĩ năng tạo nên điều này đòi hỏi phải lặp đi lặp lại nhiều lần và thực hành cho tới khi lão luyện. Càng thường xuyên thực hành chuyển đổi các nhận thức đơn giản như vậy, bạn càng nhanh chóng tạo kết quả như bạn mong muốn; thay đổi mức độ sáng tôi của một hình ảnh mang lại hiệu quả to lớn hơn thay đổi kích cỡ và vị trí của chúng. Biết được điều này, bạn sẽ biết rằng phải điều chỉnh độ sáng trước tiên khi muốn thay đổi một trải nghiệm.

Có người nói thay đổi hình thức cảm nhận rất tuyệt. Nhưng điều gì khiến chúng không thay đổi ngược trở lại như trước? Ta hoàn toàn có thể thay đổi cảm xúc của mình trong khoảng khắc. Nhưng sẽ càng tuyệt vời hơn nếu tôi có phương pháp thay đổi nó một cách tự động và thường xuyên hơn.

Phương pháp là: tiến trình “khuôn mẫu thể hiện”. Khuôn mẫu này có thể được sử dụng để giải quyết những rắc rối dai dẳng và những thói quen xấu. Khuôn mẫu thể hiện xử 11 những hình ảnh trong tâm tưởng thường tạo tâm trạng chán nản và buộc chúng tự động tạo ra những hình ảnh mới, đưa chủ thể vào trạng thái phấn khởi như mong muốn. Ví dụ, nếu biết hình ảnh nào gây cảm giác thèm ăn, với khuôn mẫu thể hiện, bạn có thể tạo một hình ảnh mới về một thứ khác có tác động mạnh mẽ hơn đối với bạn và khiến bạn (mỗi khi nhìn hoặc nghe thấy nó) là từ chối đồ ăn một cách cương quyết. Nếu bạn liên kết hai hình ảnh đó, mỗi khi bạn ăn quá nhiều, hình ảnh đầu tiên sẽ ngay lập tức tạo ra hình ảnh thứ hai. Bạn sẽ không thèm ăn nữa. Khuôn mẫu thể hiện có tác dụng ở chỗ: khi đã lão luyện, sử dụng nhuần nhuyễn khuôn mẫu này, bạn không phải nghĩ về nó nữa. Tiến trình này sẽ diễn ra một cách tự động, không cần cố để ý đến nó. Dưới đây là tiến trình hoạt động của khuôn mẫu thể hiện.

Bước một: nhận biết hành vi muốn thay đổi. Hãy tạo một hình ảnh tưởng tượng về hành vi ấy như thể tận mắt chứng kiến. Nếu muốn chữa tật cắn móng tay, hãy hình dung bạn đang đưa tay lên miệng. Các ngón tay đang ở giữa hai làn môi và bạn cắn móng tay như vẫn thường làm.

Bước thứ hai: khi có hình ảnh rõ ràng về hành vi muốn thay đổi, cần có một hình ảnh khác đó là: bạn sẽ ra sao nếu thay đổi được và thay đổi đó có ý nghĩa gì. Hãy hình dung những ngón tay xa dần miệng. Tạo ra một chút áp lực lên các ngón tay khi bạn chuẩn bị cắn móng tay. Nhìn các móng tay đã được giũa cẩn thận, sơn thật đẹp. Hình dung mình đang mặc bộ quần áo đẹp nhất và thấy chưa bao giờ mình chỉnh tề và tự tin như vậy. Hình ảnh bạn đang trong tâm trạng như mong muốn phải là hình ảnh tách biệt. Lí do: ta phải tạo một hình ảnh lí tưởng, để tiếp tục cảm nhận và khai thác nó, khiến nó mang lại tâm trạng tốt chứ không phải hình ảnh đang có.

Bước ba: hình dung thật nhanh cả hai hình ảnh. Để hình ảnh mang lại tâm trạng chán nản tự động gợi nên hình ảnh mang lại tâm trạng thỏai mái và tràn đầy sinh lực. Khi đã có cơ chế gợi nhớ này, bất cứ thứ gì trước đây thường khiến cho bạn cắn móng tay bây giờ đều gợi nên hình ảnh bạn đang ở trong tâm trạng muốn tiến đến hình ảnh lí tưởng bạn đã tạo ra cho mình. Như vậy bạn đã tạo ra một phương pháp hoàn toàn mới, một con đường mới cho não bộ giải quyết những rắc rối trong quá khứ đã từng gây bực bội cho bạn.

Dưới đây là cách làm: để bắt đầu, hãy hình dung một hình ảnh tươi sáng về hành vi muốn thay đổi. Tiếp theo, ở góc bên phải của hình ảnh ấy, hãy hình dung một bức tranh nhỏ tối về thói quen mong muốn. Bây giờ, hãy phóng to bức hình nhỏ (trong vòng chưa đầy một giây) lớn lên về kích cỡ và độ sáng. Đến độ che phủ bức tranh về hành vi không mong muốn. Đồng thời, nhủ thầm từ “Tuyệt quá!” với sự phấn khích và nồng nhiệt nhất có thể. Tôi biết nghe như vậy có vẻ trẻ con. Tuy nhiên, khi nói “Tuyệt quá!” thật phấn khích, bạn đã gửi một chuỗi tín hiệu tích cực đến não bộ. Khi có những bức tranh như vậy trong tâm tưởng, toàn bộ tiến trình thay đổi sẽ diễn ra ngay khi bạn nói từ “Tuyệt quá!”. Lúc này, trước mặt bạn sẽ là bức tranh đầy màu sắc, rõ nét, vô cùng tươi sáng và to lớn về hành vi muốn có. Bức tranh về hành vi cũ trước đây đã bị xé ra từng mảnh nhỏ.

Chìa khóa của khuôn mẫu này là tốc độ và sự tái diễn. Bạn nhất định phải hình dung và cảm nhận rằng bức tranh tối và nhỏ sẽ lớn lên, sáng ra và bùng phát xuyên qua bức tranh lớn, phá hủy nó, thay thế nó bằng hình ảnh thậm chí có phần tươi sáng hơn, to lớn hơn; có nội dung là những gì bạn muốn thay đổi. Bây giờ bạn chỉ việc cảm nhận cảm xúc tuyệt vời khi có sự vật, hiện tượng đang ở trạng thái như bạn muốn. Sau đó, mở bừng mắt trong vòng chưa tới một giây để xóa đi tâm trạng cũ. Khi nhắm mắt lại, hãy lặp lại tiến trình ấy một lần nữa. Bắt đầu bằng cách nhìn thấy thứ bạn muốn thay đổi trong một bức tranh lớn. Sau đó hình dung một bức tranh nhỏ dần lớn lên về kích cỡ, độ sáng rồi bùng phát xuyên qua hình ảnh cũ. Nói “Tuyệt quá!”, rồi dừng để cảm nhận cảm xúc này. Mở mắt. Nhắm mắt. Nhìn thấy thứ muốn thay đổi. Nhìn bức tranh đầu tiên và cảm nhận bạn muốn thay đổi nó. Lặp lại tiến trình lần nữa. Làm như vậy từ năm đến sáu lần càng nhanh càng tốt. Hãy nhớ chìa khóa là tốc độ. Bạn sẽ thấy vui thích với tiến trình này. Hãy lặp lại cho tới khi bức tranh cũ tự động gợi nhớ đến bức tranh mới, cảm xúc mới, tâm trạng mới và hành vi hoàn toàn tươi mới.

Tiến trình sẽ không hiệu quả nếu hình ảnh của thói quen tiến bộ được hình dung không hấp dẫn và gợi nên khao khát ở bạn. Điều quan trọng là hình ảnh ấy phải cực kì hấp dẫn, đặt bạn vào tâm trạng mong muốn và có động lực hành động: một thứ bạn thực sự muốn hoặc một thứ quan trọng hơn cả hành vi cũ trong quá khứ. Nếu có thêm trợ giúp của các hình thức cảm nhận khác như khứu giác hoặc vị giác sẽ rất tốt. Tiến trình thể hiện tạo ra những kết quả đáng ngạc nhiên thật nhanh chóng nhờ có những thiên hướng nhất định của não bộ. Não bộ hay tránh xa những gì tạo cảm giác không thoải mái và hướng tới những sự vật hiện tượng tạo cảm giác thoải mái.

Tiến trình cũng hữu hiệu khi bạn muốn loại bỏ nỗi sợ hãi hoặc tức giận. Hãy chọn một thứ bạn sợ phải làm. Hình dung nó theo cách bạn muốn thay đổi. Hãy hình dung hình ảnh ấy thực sự hấp dẫn. Bây giờ hãy lặp lại tiến trình thể hiện bảy lần. Kế đến hãy nghĩ về thứ bạn sợ hãi. Bây giờ bạn cảm nhận thế nào? Nếu khuôn mẫu thể hiện diễn ra hiệu quả, ngay khi nghĩ về điều khiến bạn sợ hãi, tự động bạn sẽ nhớ tới hình ảnh mong muốn.

Một hình thức khác của khuôn mẫu thể hiện là hình dung bạn đang có một súng cao su trong tay. Cách đó không xa là hình ảnh tưởng tượng về hành vi bạn muốn thay đổi. Đặt bức tranh nhỏ về hành vi lí tưởng vào dây cao su. Sau đó hãy dõi theo trong tâm tưởng hình ảnh nhỏ kia được kéo càng xa về phía sau cho tới khi sợi dây cao su căng ra rồi buông tay. Hãy nhìn hình ảnh nhỏ đó phá vỡ hình ảnh cũ ở phía xa. Điều quan trọng là khi làm như vậy trong tâm tưởng bạn phải kéo dây cao su càng xa về phía sau càng tốt khi buông tay. Bạn vẫn phải nói từ “Tuyệt quá!”, khi bạn buông tay và để bức tranh cũ từng hạn chế bạn vỡ tan. Nếu làm đúng cách, khi buông tay khỏi dây, bức tranh về hình ảnh lí tưởng sẽ bắn đi thật nhanh. Dừng ngay tại đó, giành một khoảng khắc để nghĩ ra ý tưởng hoặc hành vi hạn chế muốn thay đổi. Sau đó, sử dụng hình thức súng cao su để thay đổi hình ảnh bạn không còn mong muốn.

Hãy nhớ: trí tuệ bất chấp quy luật tự nhiên. Nó có thể đi ngược thời gian. Trong cuộc sống thực, các sự kiện trong quá khứ không thể lặp lại. Thực tế vòng xoay thời gian chỉ tiến lên phía trước. Nhưng tâm trí bạn có thể lặp lại các sự kiện cũng như quay ngược bánh xe thời gian. Ví dụ, khi mới đến văn phòng, thứ đầu tiên đập vào mắt là bản báo cáo quan trọng bạn đang rất cần chưa hoàn thành. Rất có thể bạn sẽ có tâm trạng chán nản. Bạn tức phát điên. Bạn nổi cơn thịnh nộ. Bạn muốn đi nhanh ra ngoài hét vào mặt cô thư kí. Nhưng la hét như vậy chẳng mang lại kết quả như bạn muốn. Nó thậm chí còn làm cho tình huống xấu thêm. Chìa khóa là thay đổi tâm trạng, trở về trạng thái cho phép bạn giải quyết mọi việc hiệu quả.

Tôi không khuyên bạn lảng tránh rắc rối. Có nhiều thứ cần phải chỉ rõ. Ai cũng biết rằng dù có một ngày với 99% mọi chuyện tốt đẹp, ta vẫn về nhà với vẻ ủ rũ. Tại sao vậy? Bởi vì vẫn còn 1% vấn đề đang đi theo hướng không mong muốn. 1% sự việc nhỏ nhoi đó hiển hiện trong tâm trí như một hình ảnh chói lòa dữ dội, choáng ngợp và biến tất cả những thứ khác thành nhỏ nhoi, âm u, lặng lẽ và mờ nhạt.

Chẳng có ai luôn ủ rũ từ khi mới sinh ra cho tới khi nhắm mắt. Buồn nản không phải là điều kiện sống vĩnh cửu. Tâm trạng buồn nản không giống tình trạng mất chân, liệt tay. Nó chỉ là trạng thái con người có thể lâm vào, cũng có thể thoát ra. Thực tế, nhiều người mang tâm trạng buồn não có rất nhiều kỉ niệm vui. Có khi còn nhiều hơn cả những người bình thường. Họ chỉ không hình dung những trải nghiệm vui vẻ đó theo cách nhập tâm, coi đó là những bức tranh tươi sáng và rộng lớn. Rất có thể họ hình dung những kỉ niệm hạnh phúc xa xôi chứ không gần gũi.

Hãy dành một phút nhớ về một sự kiện của tuần trước và đẩy nó thật xa. Nó có còn là một trải nghiệm mới đây nữa hay không? Điều gì sẽ xảy ra nếu bạn kéo nó lại gần hơn? Khi kéo cảm xúc và trải nghiệm lại gần hơn, phải chăng nó tươi mới hơn? Có người chỉ trải nghiệm niềm vui và hạnh phúc trong khoảnh khắc, sau đó lại đẩy chúng ra xa như thể chúng đã xảy ra cả trăm năm rồi. Ngược lại, họ lưu trữ kinh nghiệm buồn và rắc rối ở một nơi thật gần gũi. Có bao giờ bạn nghe ai đó bảo: “Tôi cần tránh xa rắc rối”?. Bạn không cần phải đi thật xa mới lảng tránh được chúng. Cứ đẩy chúng ra xa trong tâm tưởng và nhận biết sự khác biệt. Những ai từng cảm thấy chán nản, thông thường đều thấy đầu óc trĩu nặng, với những hình ảnh dai dẳng nặng nề, choáng ngợp; đầy những âm thanh chói tai. Còn những kỉ niệm vui lại mờ nhạt và xa xôi. Cách thay đổi không phải nhận chìm những kỉ niệm buồn. Phải thay đổi hình thức cảm nhận thay đổi, chính cấu trúc của kỉ niệm. Kế đến kết hợp những gì bạn luôn cảm giác là tồi tệ với những hình ảnh mới, khiến cho bạn thấy cuộc đời hấp dẫn; mang lại cho bạn sức mạnh, óc hài hước, kiên nhẫn và sức sống.

Sẽ có người nói: “Đâu có dễ thế. Sao có thể thay đổi nhanh đến vậy”. Tại sao không chứ? Hiểu thấu một vấn đề nhanh sẽ tốt hơn là phải mất một khoảng thời gian dài mới lĩnh hội được nó. Đó chính là cách não bộ ta học hỏi. Hãy nhớ khi xem một cuốn phim. Bạn xem hàng ngàn bức hình trôi qua và kết nối chúng lại thành một chuỗi vận động. Điều gì xảy ra nếu như bạn xem một tấm hình này rồi sau đó một giờ sau xem một tấm hình khác và đến ngày thứ hai hoặc thứ ba mới xem tấm hình thứ ba? Bạn sẽ không hiểu chúng nói lên điều gì.

Thay đổi tính cách cũng tương tự như vậy. Phương pháp này hữu hiệu nếu muốn thay đổi lối suy nghĩ, thay đổi tâm trạng và hành vi. Thay đổi nhanh bất ngờ sẽ tốt hơn nhiều cả tháng vật vã với một suy nghĩ đau khổ. Vật lí lượng tử chỉ ra rằng sự vật hiện tượng không thay đổi chậm chạp trong một khoảng thời gian dài. Chúng có những quãng nhảy. Con người cũng tiến bộ nhanh với các mức độ trải nghiệm. Nếu không thích cảm giác đang có, hãy thay đổi hình ảnh nhận thức trong tâm trí. Đơn giản chỉ có thế.

Ví dụ khác về tình yêu thương. Ai cũng thấy yêu thương thật tuyệt vời, thanh tao, gần như một trải nghiệm thần bí. Nó cũng quan trọng dù cách nhìn nhận vấn đề theo hướng noi gương, nhưng nó cũng thể hiện rằng yêu thương cũng là một tâm trạng. Cũng giống như tất cả các tâm trạng khác, nó cũng được tạo ra bởi một chuỗi các hành động hoặc kích thích khi những kích thích và hành động ấy được nhận thức hoặc hình dung theo một cách nhất định. Làm thế nào để yêu một người? Một trong những thành phần nhận thức quan trọng nhất trong việc yêu một ai đó là nhập tâm với những gì bạn yêu thích về người ấy và xa lánh những gì bạn không yêu thích về người đó. Yêu một người có thể là một cảm xúc không định hướng và bất đồng vì nó không phải là một cảm xúc cân bằng. Ta không thể thống kê những phẩm chất tốt và những mặt xấu của một con người rồi lập trình trên máy tính để xem kết quả bù trừ là bao nhiêu. Bạn hoàn toàn liên tưởng tới một vài yếu tố từ một người làm cho bạn thấy thích thú say mê. Bạn thậm chí không ý thức (trong lúc say mê như vậy) về những khiếm khuyết của người mình yêu.

Vậy điều gì hủy hoại các mối quan hệ? Tất nhiên có nhiều thành tố. Một người sẽ không tìm thấy say mê với những gì trước đây đã từng hấp dẫn mình. Thực tế thậm chí còn đi xa hơn: chỉ nhớ tới những kỷ niệm khó chịu có liên quan với người trước đây mình yêu quý và tách biệt với những kỉ niệm “cùng chia ngọt sẻ bùi”. Chuyện đó xảy ra như thế nào? Chủ thể hình dung những bức tranh to lớn về thói quen bừa bãi hoặc dùng kem đánh răng xong không bao giờ đậy nắp của người yêu mình. Hoặc luôn day dứt vì đối phương không còn viết thư tình nữa. Hoặc ghi nhớ lời người yêu nói khi nóng giận, cãi cọ. Sau đó nghe những đoạn hội thoại ấy lặp đi lặp lại trong tâm trí nhiều lần, trải nghiệm những cảm xúc nó mang lại cho mình. Thế nên cô không còn nhớ được những tình cảm dịu dàng hoặc những kỷ niệm đặc biệt giữa hai người, hoặc những gì anh ta làm cho cô trong ngày lễ kỉ niệm của cả hai. Ta có rất nhiều những ví dụ tương tự. Chỉ hình dung như vậy không có gì xấu. Chỉ nên hiểu rõ rằng: kiểu suy nghĩ hình dung như vậy sẽ không mang lại sức sống cho quan hệ của hai người. Nếu ngay trong lúc cãi cọ nảy lửa, cô nhớ lại lần đầu nắm tay nhau; hoặc khi người yêu làm gì đó đặc biệt cho mình, hình dung hình ảnh ấy lớn lên gần gũi hơn và sáng rực lên. Chuyện gì xảy ra? Với tâm trạng như vậy, cô gái sẽ đối xử với người mình yêu như thế nào?

Điều quan trọng là khi phân tích mẫu giao tiếp hãy thường xuyên thầm hỏi: “Nếu tiếp tục hình dung mọi việc theo cách này, cuối cùng điều gì sẽ đến với cuộc đời tôi? Khuôn mẫu hành vi hiện tại sẽ đưa tôi đi theo hướng nào và liệu đó có phải là hướng tôi muốn tiến tới hay không? Bây giờ là lúc phân tích hoạt động thể chất và tinh thần của bản thân”. Chẳng ai muốn sau này nhận ra rằng: có một thứ thay đổi được rất đơn giản và dễ dàng, nhưng cuối cùng lại dẫn ta đi trên con đường tới một nơi ta không hề mong muốn.

Nhận biết bản thân có một khuôn mẫu đặc biệt khi sử dụng hình ảnh kết hợp và tách biệt là rất quan trọng. Nhiều người dành nhiều thời gian xóa đi hình ảnh tưởng tượng. Họ hiếm khi để bất cứ thứ gì tác động mình về mặt cảm xúc. Việc xóa bỏ như vậy cũng có cái lợi. Nó giúp bạn không có những tình cảm quá sâu đậm về bất cứ điều gì, đồng thời có khả năng điều khiển cảm xúc hơn. Tuy nhiên, nếu gắn bó với khuôn mẫu này, xua đuổi gần hết những hình ảnh hình dung về các trải nghiệm cuộc sống, bạn thực sự đang mất đi thứ mà tôi gọi là dòng nhựa sống, một niềm vui lớn và gần như bất tận. Tôi thường tư vấn những người mang óc bảo thủ, người hạn chế biểu đạt cảm xúc về cuộc sống, giúp họ có được những khuôn mẫu nhận thức mới cho mình. Bằng cách tăng sự liên tưởng và kết hợp bản thân họ với những hình ảnh trong tâm tưởng, họ đã sống vui vẻ hơn và thấy cuộc sống là một trải nghiệm hoàn toàn mới mẻ.

Mặc khác nhiều người lại hoàn toàn nhập tâm với những hình ảnh tưởng tượng trong tâm trí. Điều này mang lại một trạng thái về cảm xúc không cân bằng. Bạn sẽ thấy vô cùng khó khăn khi đối mặt với cuộc sống bởi vì quá nhạy cảm với từng sự việc nhỏ nhặt. Mà cuộc sống không phải lúc nào cũng đầy ắp niềm vui, sự dễ dãi hoặc niềm phấn kích. Người quá nhạy cảm sẽ cực kỳ yếu ớt và thường vơ sầu chuốc não về mình.

Chìa khóa của cuộc sống là sự cân bằng trong mọi thứ bao gồm cả những bộ lọc về nhận thức. Làm thế nào để hòa hợp với nhận thức này và xa lánh nhận thức kia. Chìa khóa là: hãy liên tưởng một cách có ý thức. Điều này rất hữu dụng. Chủ động điều khiển bất cứ hình ảnh nào có trong tâm trí. Hãy nhớ năng lực của niềm tin. Niềm tin không phải là đặc tính bẩm sinh. Chúng có thể thay đổi. Có những lúc ta tin vào một thứ để rồi sau này phải bật cười khi nghĩ về nó. Hãy nhớ câu hỏi chìa khóa của chương nói về niềm tin: Làm thế nào để có niềm tin cho ta khả năng và sức mạnh, đồng thời xóa bỏ những niềm tin tiêu cực? Bước thứ nhất, phải ý thức về tác động mạnh mẽ của niềm tin đến cuộc sống. Bước thứ hai bạn vừa đi qua trong chương này: Thay đổi cách hình dung về niềm tin. Vì nếu thay đổi cấu trúc của quá trình hình dung một điều gì đó, bạn sẽ thay đổi cả cảm nhận về nó và như vậy thay đổi trải nghiệm thực sự trong cuộc đời. Bạn có thể hình dung mọi chuyện theo cách mang lại sức sống cho bạn. Ngay bây giờ!

Hãy nhớ một niềm tin là một tâm trạng cảm xúc mạnh mẽ khiến bạn tin chắc vào một điều gì đó ở con người, sự vật, ý tưởng, trải nghiệm. Làm thế nào bạn có được sự quả quyết ấy? Bằng những cơ quan nhận biết. Bạn có nghĩ mình chắc chắn tin vào một thứ xa xôi, nhỏ bé, mờ nhạt, tối tăm trong tâm trí hay không?

Não bộ có hệ thống lưu trữ. Có người lưu trữ những gì mình tin tưởng vào bán cầu não trái. Thứ không tin tưởng ở bán cầu não phải. Tôi biết điều này nghe có vẻ kỳ cục. Nhưng ta có thể thay đổi hệ thống mã hóa ấy chỉ bằng cách: bảo người đó nhớ về một thứ anh ta không chắc chắn từ bán cầu não phải sang bán cầu não trái, nơi hệ thần kinh lưu trữ những niềm tin. Ngay khi làm như vậy anh ta bắt đầu cảm giác chắc chắn hơn. Người ấy bắt đầu tin về một ý tưởng hoặc khái niệm mà chỉ một giây trước đó anh ta không hề chắc chắn về nó!

Hãy vận dụng những phương thức vận dụng như đã làm trước đây khi giải quyết vấn đề về động lực. Vận dụng cơ quan thị giác, thính giác và xúc giác để suy nghĩ về thứ bạn hoàn toàn tin tưởng. Sau đó làm tương tự với thứ bạn không tin tưởng. Chú ý về sự khác biệt giữa hai thứ. Phải chăng có những thứ bạn tin ở thời điểm này sẽ không còn chắc chắn ở thời điểm khác. Phải chăng những thứ bạn tin gần hơn, rộng lớn hơn những thứ bạn không chắc chắn. Phải chăng một thứ trong khung cảnh tĩnh khác đang chuyển động? Phải chăng có thứ này chuyển động nhanh hơn thứ kia?

Bây giờ hãy làm những gì bạn đã làm với việc hình thành động lực. Tái lập trình cho thể thức cảm nhận: gắn những thứ bạn không chắc chắn với những thứ bạn tin bằng cách thay đổi màu sắc và vị trí. Thay đổi âm thanh, giọng nói, ngữ điệu, nhịp điệu và âm sắc. Thay đổi cấu trúc, trọng lượng, nhiệt độ. Khi làm như vậy bạn cảm nhận ra sao. Nếu như bạn thay đổi thật chính xác hình ảnh thường gây ra sự không chắc chắn nơi bạn, bạn sẽ cảm giác tin chắc vào chính thứ mà chỉ trước đây vài phút bạn không tin chắc lắm.

Khó khăn duy nhất nhiều người gặp phải chính là niềm tin của họ: họ tin rằng sự việc không thể thay đổi nhanh đến như vậy. Đó cũng chính là một niềm tin cần thay đổi.

Tất nhiên, hình dung mọi thứ đến gần hơn hoặc khiến cho những hình ảnh đó sáng hơn không làm tăng ấn tượng về trải nghiệm. Điều ngược lại mới đúng. Nhiều người cảm giác những trải nghiệm sẽ dữ dội hơn khi hình ảnh về chúng tối đi hoặc mờ dần. Quan trọng là phải tìm ra thể thức cảm nhận nào là chủ chốt đối với bạn, hoặc đối với người mà bạn muốn giúp đỡ. Và như vậy ta đã có đủ năng lực cá nhân để đi suốt tiến trình và sử dụng những lợi thế của thể thức cảm nhận ấy.

Điều ta thực sự tác động đến các thể thức cảm nhận là đặt lại tên cho hệ thống kích thích đã chỉ dẫn cho não bộ cách cảm nhận một trải nghiệm. Não bộ đáp ứng lại bất cứ dấu hiệu nào (thể thức cảm nhận) của bạn. Nếu có dấu hiệu thuộc một thể loại nhất định, não bộ sẽ cảm nhận nỗi đau. Nếu có hình thức cảm nhận khác, bạn sẽ cảm giác bình thường và dễ chịu trong khoảnh khắc. Ví dụ, trong buổi khai mạc chương trình huấn luyện cho các nhà chuyên môn về ngôn ngữ của hệ thần kinh tại Phoenix, Arizona, tôi thấy nhiều người trong phòng có cơ mặt căng thẳng. Họ có biểu hiện cho thấy họ đang trải nghiệm nỗi đau. Tôi nhớ lại những gì tôi đã nói và thấy không hề có điều gì có thể gợi lên một phản ứng như vậy ở quá nhiều người trong trường hợp đó. Cuối cùng tôi hỏi một người: “Cảm giác của anh hiện ra sao?”. Anh ta bảo: “Tôi đau đầu quá”. Anh ta vừa dừng lời, mọi người nhao nhao và nói họ cũng vậy. Hơn 60% học viên trong phòng thấy đau đầu. Họ giải thích trong phòng có ánh sáng chói của máy video làm mắt họ khó chịu, thậm chí gây đau đớn. Thêm vào đó, chúng tôi đang trong căn phòng không có cửa sổ. Quạt thông gió hỏng trước đó 3 tiếng đồng hồ. Thế nên không khí ngột ngạt. Những điều kiện ấy đã tạo ra sự chuyển đổi cơ cấu sinh lý học ở học viên. Vậy tôi phải làm sao?

Não bộ cho dấu hiệu đau đớn chỉ khi nó nhận được tác động được hiểu theo cách: tác động buộc não bộ phải có cảm giác đau. Thế nên, tôi yêu cầu mọi người mô tả thể thức cảm nhận nỗi đau. Người này nói đau đầu nặng, thái dương giật mạnh. Người khác lại không như vậy. Có người thấy đau ở những khoảng rộng trên đầu. Người khác đau ít hơn. Sau đó, tôi yêu cầu họ thay đổi thể thức cảm nhận nỗi đau. Trước tiên, họ tự tách bản thân khỏi nỗi đau và gạt nó ra ngoài. Tiếp đến, tôi yêu cầu họ hình dung và định ra nội dung kích thước cho hình thể nỗi đau và đặt nó ra xa cách họ mười bước chân. Tôi yêu cầu họ hình dung hình ảnh trong tâm tưởng lớn hơn hoặc nhỏ hơn khiến cho nó bùng phát cho tới tận trần nhà và sau đó thu nhỏ lại. Xong, tôi yêu cầu họ đặt nỗi đau về hướng mặt trời quan sát nó tan chảy thành không khí rồi quay lại với trái đất dưới hình thức ánh mặt trời chiếu sáng cho cây cỏ. Cuối cùng, tôi hỏi họ cảm nhận thế nào. Trong vòng chưa đầy năm phút, 95% người được tập huấn không còn đau đầu nữa. Họ đã thay đổi hình ảnh tưởng tượng, thay đổi cách đưa tín hiệu đến não bộ. Não bộ bây giờ có được những tín hiệu giúp tạo ra phản ứng mới. 5% học viên còn lại phải mất thêm năm phút để thay đổi rõ ràng hơn. Một người thậm chí đã cảm giác mình bị chứng đau nửa đầu. Nhưng sau đó, anh ta bình thường trở lại.

Một dấu hiệu báo trước cuối cùng: một hệ thống lớn những bộ lọc các trải nghiệm của con người có thể chỉ đạo (hoặc ảnh hưởng) đến khả năng lưu giữ hình ảnh tưởng tượng mới. Hoặc thậm chí tạo sự thay đổi ngay từ đầu. Những bộ lọc này tập trung tới những thứ ta coi trọng nhất và tới những lợi ích vô thức chúng ta nhận được từ hành vi của mình. Vấn đề này và tầm quan trọng của giá trị sẽ được bàn trong một chương khác. Chúng ta cũng sẽ bàn về những lợi ích phụ ở chương 16. Nếu nỗi đau gửi những thông điệp quan trọng về một điều bạn cần phải thay đổi trong cơ thể, sau đó nếu không làm rõ nhu cầu này nỗi đau sẽ quay lại vì nó từng tồn tại và phát đi những tín hiệu quan trọng.

Những kiến thức bạn đã biết sẽ giúp tăng cường chất lượng cuộc sống rất nhiều. Chúng cũng giúp cuộc sống của những người xung quanh trở nên dễ chịu hơn. Hãy quan sát một khía cạnh khác của phương pháp chúng ta xây dựng nên trải nghiệm cho mình, một thành tố quan trọng có thể mang lại sức mạnh cho ta, giúp ta bắt chước, noi gương bất cứ ai một cách hiệu quả.