Ngàn Mặt Trời Rực Rỡ - Khaled Hosseini - Chương 3.3

Mariam

Kể từ sau đêm hôm ấy, Laila và Mariam cùng nhau chia sẻ việc nhà. Họ ngồi trong bếp cùng nhào bột, thái hành, bóc tỏi và đưa những mẩu dua chuột nhỏ cho Aziza, vốn thường ở gần đấy, gõ thìa ầm ĩ và chơi với đống cà rốt. Khi ra ngoài sân, Aziza nằm trong một cái nôi làm bằng cây liễu gai, được quấn bằng nhiều lớp vải và Laila quàng một chiếc khăn mùa đông quanh cổ con bé. Mariam và Laila cùng trông chừng nó khi họ giặt đồ. Khuỷu tay hai người chạm vào nhau khi họ giặt quần áo và tã lót.

Dần dần, Mariam tập quen với tình bạn còn e dè nhưng rất thú vị này. Cô trở nên hào hứng với những chén chai mà cô cùng Laila chia sẻ trong sân, giờ đây dường như đã trở thành một thứ nghi lễ vào mỗi buổi tối. Buổi sáng, Mariam thấy mình mong ngóng tiếng dép của Laila khi cô xuống ăn sáng và tiếng cười lanh lảnh của Aziza, mong nhìn thấy tám cái răng bé xíu mới mọc cùng làn da thơm mùi sữa của con bé. Nếu Laila và Aziza ngủ dậy muộn, Mariam cảm thấy lo lắng, chờ đợi. Cô rửa những cái đĩa lẽ ra không cần rửa và sắp xếp lại đệm trong phòng khách. Cô đứng lau các bậu cửa sổ vẫn còn sạch sẽ. Cô cứ làm cho mình bận rộn cho đến khi Laila vào trong bếp với Aziza đang chễm chệ bên hông.

Khi Aziza mới nhìn thấy Mariam vào buổi sáng, mắt con bé mở to và bắt đầu quấy khóc trong vòng tay mẹ. Con bé nhoài người về phía Mariam, đòi được bế. Hai bàn tay bé xíu mở ra nắm vào gấp gáp, trên khuôn mặt con bé là cái nhìn vừa yêu thương vừa lo lắng.

“Nhìn con làm gì kìa,” Laila vừa nói vừa để con bé bò về phía Mariam. “Nhìn con kìa, ngoan nào. Khala* Mariam không đi đâu hết. Bác con vẫn ở đó. Con thấy không? Ra với bác đi nào.”

Ngay khi Aziza ở trong vòng tay của Mariam, ngón tay cái của nó đặt vào miệng cô và nó dụi đầu vào cổ cô.

Mariam nhấc bổng con bé lên, trên môi cô nở một nụ cười nửa như ngượng nghịu, nửa như biết ơn. Trước đây Mariam chưa từng được yêu quý như thế này. Tình yêu chưa bao giờ đến với cô một cách chân thật và cởi mở đến vậy.

Aziza khiến Mariam muốn khóc.

“Tại sao con lại trao trái tim bé nhỏ của con cho một người đàn bà vừa già vừa xấu như ta?” Mariam thì thầm vào mái tóc của Aziza. “Hử? Con không thấy sao, ta chẳng là gì cả. Một dehati. Ta có thể cho con cái gì đây?”

Nhưng Aziza chỉ lẩm bẩm một cách mãn nguyện và dụi đầu sâu hơn vào lòng Mariam. Và khi con bé làm như vậy, cô thực sự xúc động. Nước mắt cô trào dâng. Trái tim cô đập mạnh. Sau chừng ấy năm sống trong đau khổ, cô thấy thật kỳ diệu khi tìm thấy ở sinh linh bé bỏng này một mối liên kết thực thụ trong cuộc đời đầy rẫy những mối quan hệ sai lầm và thất bại của cô.

—★—

Đầu năm sau, vào tháng Một năm 1994, Dostum đã chuyển sang phe khác. Hắn bắt tay với Gulbuddin Hekmatyar và chiếm một vị trí gần Bala Hissar, một bức tường thành cổ bao quanh thành phố từ dãy núi Kho-e-Shirdawa. Bọn họ phối hợp cùng nhau bắn phá vào lực lượng Massoud và Rabbani ở trụ sở Bộ Quốc phòng và Dinh Tổng thống. Từ hai bên bờ sông Kabul, cả hai phe nã pháo vào nhau. Các khu phố rải rác xác người, thủy tinh và những mảnh kim loại nhăn nhúm. Cướp bóc, chém giết và ngày càng nhiều vụ hiếp dâm được dùng để thị uy dân thường và ban thưởng cho các chiến binh. Mariam nghe nói nhiều phụ nữ đã tự sát vì sợ bị cưỡng hiếp còn nhiều đàn ông vì danh dự mà sẵn sàng giết cả vợ và con gái mình nếu họ bị binh lính làm nhục.

Aziza la hét khi nghe thấy tiếng súng. Để làm con bé đỡ sợ, Mariam rải hạt gạo ra nền nhà theo hình ngôi nhà, con gà trống hoặc hình ngôi sao và để Aziza rắc theo. Cô còn vẽ hình con voi cho Aziza theo cách mà Jalil đã dạy, chỉ bằng một nét bút.

Rasheed nói mỗi ngày có rất nhiều dân thường bị giết chết. Bệnh viện và nhà thuốc cũng bắt đầu trở thành mục tiêu. Các phương tiện chuyên chở thực phẩm cứu trợ vào thành phố cũng bị chặn lại hoặc bị tấn công. Mariam băn khoăn không biết liệu cuộc chiến như thế này có xảy ra ở Herat không, và nếu có thì Giáo sĩ Faizullah sẽ đối phó thế nào, nếu ông cụ còn sống, và cả Bibi jo nữa, cùng những người con trai, con dâu và cháu chắt của bà. Và tất nhiên, cả Jalil nữa. Mariam tự hỏi không biết ông có trốn đi không, có sống chui rúc như xưa cô đã từng sống không? Hay là ông mang cả vợ con cùng rời khỏi đất nước rồi. Cô hy vọng Jalil đang ở một nơi an toàn, hy vọng ông tìm ra cách tránh xa những thứ giết chóc này.

Trong suốt một tuần, cuộc giao chiến buộc cả Rasheed cũng phải ở nhà. Ông ta khóa cửa ra sân, cài những cái bẫy, khóa cả cửa trước và dùng đi văng chặn lại. Ông ta đi lại trong nhà, hút thuốc, nhìn ra ngoài cửa sổ, lau súng và lên đạn hết lần này đến lần khác. Hai lần ông ta nổ súng ra đường, cho rằng có kẻ nào đó đang cố trèo lên tường.

“Chúng đang bắt thanh niên nhập ngũ,” ông ta nói. “Bọn Chiến binh Hồi giáo ấy. Chĩa súng công khai giữa ban ngày. Chúng bắt bọn con trai ngay trên đường phố. Và khi quân lính ở phe bên kia bắt được những cậu thanh niên này, chúng bắt đầu tra tấn họ. Tôi nghe nói chúng gí điện vào họ, và tôi còn nghe rằng chúng dùng kìm để kẹp cái ấy của họ. Chúng bắt những thanh niên này dẫn họ về nhà. Rồi chúng xông vào nhà giết chết bố của họ, cưỡng hiếp chị em gái và mẹ của họ.”

Ông ta khua khua khẩu súng ở trên đầu. “Để xem tôi sẽ làm gì nếu bọn chúng đột nhập vào nhà tôi. Tôi sẽ kẹp chặt cái ấy của bọn chúng! Tôi sẽ bắn vỡ sọ chúng. Các cô có biết các cô may mắn như thế nào khi có một người đàn ông không hề sợ cả quỷ Satan như tôi không?”

Ông ta nhìn xuống sàn nhà, thấy Aziza đang ở dưới chân. “Tránh ra!” Ông ta quát con bé, tay khua khẩu súng. “Đừng có theo tao! Đừng có nhoài người ra đây. Tao không bế mày đâu. Tránh ra! Tránh ra ngay trước khi tao giẫm bẹp mày.”

Aziza chùn lại. Con bé bò về phía Mariam, khuôn mặt tím tái vì sợ. Ngồi trong lòng Mariam, con bé mút ngón tay cái và im lặng ủ rũ nhìn Rasheed. Thỉnh thoảng con bé lại nhìn lên và Mariam nghĩ, đó là cái nhìn muốn được vỗ về an ủi.

Nhưng khi con bé nhìn bố nó thì Mariam tin chắc con bé sẽ chẳng nhận được sự vỗ về an ủi nào cả.

—★—

Mariam cảm thấy dễ chịu hơn khi chiến sự lại lắng xuống, chủ yếu là bởi họ không còn bị giam chân cùng với Rasheed và thái độ cáu gắt suốt ngày của ông ta. Cô sợ phát run lên mỗi khi ông ta khua khẩu súng đã lên đạn bên cạnh Aziza.

Một ngày mùa đông năm đó, Laila ngỏ ý muốn giúp Mariam tết tóc.

Mariam ngồi yên nhìn vào trong gương, quan sát những ngón tay thon thả của Laila tết những bím tóc, khuôn mặt của Laila nhăn lại trong lúc tập trung. Aziza đang cuộn tròn người lại ngủ trên sàn nhà. Tay nó ôm chặt con búp bê tự tay Mariam khâu cho. Mariam nhồi con búp bê bằng hạt đậu, may cho nó một cái váy bằng vải nhuộm trà và làm một cái vòng cổ bằng những cuộn chỉ nhỏ rỗng.

Rồi Aziza đánh rắm trong khi ngủ. Laila bật cười, Mariam cũng cười theo. Họ nhìn vào nhau trong gương và cười chảy nước mắt, cái khoảnh khắc đó thật tự nhiên, không một chút gượng ép đến mức Mariam bỗng nhiên bắt đầu kể cho Laila nghe về Jalil, về Nana và jinn của bà. Laila đứng với bàn tay bất động đặt trên vai Mariam, đôi mắt cô cứ nhìn mãi vào khuôn mặt của Mariam trong gương. Từng lời Mariam kể như dòng máu tuôn ra từ động mạch. Mariam kể về Bibi jo, Giáo sĩ Faizullah, về chuyến đi đầy tủi nhục đến nhà Jalil và việc Nana tự vẫn. Cô kể về những người vợ của Jalil, về cái lễ nikka vội vã cùng Rasheed, chuyến đi tới Kabul, những lần cô mang thai và cái vòng tuần hoàn vô hạn của những hy vọng rồi lại thất vọng mà Rasheed đã dành cho cô.

Sau đó, Laila ngồi xuống chân ghế của Mariam. Cô lơ đãng gỡ một sợi vải dính trên tóc Aziza. Sự im lặng bao trùm lấy hai người.

“Em cũng có nhiều chuyện để kể cho chị nghe,” Laila nói.

—★—

Đêm đó Mariam không ngủ. Cô ngồi trên giường, ngắm những bông tuyết đang lặng lẽ rơi.

Mùa này tiếp nối mùa khác, các tổng thống ở Kabul liên tiếp bị hạ bệ và bị sát hại; các đế chế quyền lực liên tiếp bị đánh bại; những cuộc chiến cũ kết thúc và những cuộc chiến mới lại nổ ra. Nhưng Mariam hầu như không để ý hay quan tâm đến điều này. Ở một miền xa thẳm trong ký ức, cô đang hồi tưởng về những năm tháng trong quá khứ. Đó là một cánh đồng cằn cỗi, chỉ có đau khổ, than khóc và những ảo tưởng nối tiếp nhau. Đó là một cuộc sống không có tương lai. Quá khứ chỉ mang một thông điệp duy nhất: tình yêu là một sai lầm nguy hại, và đồng phạm của nó, hy vọng, là một ảo ảnh lừa dối. Và mỗi khi hai cây hoa độc sinh đôi đó bắt đầu đâm chồi trên mảnh đất khô cằn của cánh đồng kia, Mariam lại lập tức nhổ chúng đi. Cô nhổ bỏ chúng trước khi chúng kịp bén rễ.

Nhưng không hiểu sao trong những tháng qua, Laila và Aziza – hóa ra con bé lại là một harami giống cô – đã trở thành những cánh tay nối dài của cô và giờ đây nếu thiếu họ, cuộc sống mà Mariam đã chịu đựng trong từng ấy năm bỗng như không thể chịu đựng được nữa.

Bọn em sẽ trốn khỏi đây vào mùa xuân, Aziza và em. Hãy đi cùng bọn em, chị Mariam.

Cuộc sống vốn không mấy dễ chịu đối với Mariam. Nhưng cô nghĩ, có lẽ những năm tháng tươi sáng hơn vẫn đang chờ đợi cô. Một cuộc sống mới, cuộc sống mà mẹ Nana đã từng nói một harami như cô sẽ không bao giờ có được. Hai bông hoa mới đã bất ngờ hé nở trong cuộc đời cô, và khi Mariam ngắm nhìn tuyết rơi bên cửa sổ, cô tưởng tượng ra cảnh Giáo sĩ Faizullah tay vân vê chuỗi hạt isabeh, cúi xuống và thì thầm với cô bằng giọng nhẹ nhàng và xúc động, Chính Thượng Đế đã sắp đặt họ cho con, Mariam ạ. Và chính Người sắp đặt con phải ở bên cạnh họ. Đó là sự sắp đặt của Người, con gái ạ.

—

Laila

Khi ánh nắng dần đẩy lùi bóng tối trên bầu trời vào mùa xuân năm 1994, Laila cảm thấy chắc chắn rằng Rasheed đã biết chuyện cô sẽ chạy trốn. Rằng bất cứ lúc nào ông ta cũng có thể lôi cô ra khỏi giường và hỏi liệu cô có biến ông ta thành một khar, một con lừa, mà ông ta không hề hay biết hay không. Nhưng khi lời gọi cầu kinh azan vang lên, ánh mặt trời buổi sáng bắt đầu chiếu lên mái nhà và những chú gà trống bắt đầu cất tiếng gáy thì vẫn không có chuyện gì bất thường xảy ra.

Bây giờ cô có thể nghe thấy tiếng ông ta trong nhà tắm, tiếng gõ dao cạo râu xuống mép bồn rửa mặt. Sau đó là ở dưới nhà, đi loăng quăng và hâm nóng trà. Tiếng chìa khóa leng keng. Lúc này ông ta đang dắt chiếc xe đạp băng qua sân.

Laila quan sát qua khe hở trên tấm rèm ở phòng khách. Cô thấy ông ta đạp xe đi, một người đàn ông to lớn trên chiếc xe đạp bé tẹo, ánh mặt trời phản chiếu trên ghi đông xe đạp.

“Laila?”

Mariam đang đứng ở trước cửa. Laila biết chắc rằng đêm qua Mariam cũng không hề chợp mắt. Cô tự hỏi liệu có phải Mariam cũng trằn trọc cả đêm bởi cảm giác hạnh phúc xen lẫn với lo lắng hay không.

“Nửa tiếng nữa chúng ta sẽ rời khỏi đây,” Laila nói.

—★—

Ở ghế sau của chiếc taxi, họ không hề nói chuyện. Aziza ngồi trong lòng Mariam, tay ôm con búp bê, đôi mắt con bé mở to đầy tò mò nhìn cảnh thành phố lướt qua cửa sổ.

“Ona!” con bé hét, tay chỉ vào một đám con gái đang chơi nhảy dây. “Mayam! Ona.”

Nhìn vào bất kỳ chỗ nào Laila cũng thấy Rasheed. Cô thấy ông ta bước ra khỏi tiệm cắt tóc có những cửa sổ màu bụi than, từ những quán nhỏ bán thịt gà ven đường hay từ những cửa hàng xiêu vẹo được xếp băng những lốp xe cũ chất từ dưới đất lên tới trần nhà.

Cô ngồi thấp xuống.

Bên cạnh cô, Mariam đang thì thầm cầu nguyện. Laila ước có thể nhìn thấy mặt cô, nhưng Mariam đang dùng mạng che mặt – và cả Laila cũng thế, nên những gì cô có thể thấy là đôi mắt sáng long lanh của Mariam qua lớp mạng che.

Đây là lần đầu tiên Laila ra khỏi nhà trong nhiều tuần, trừ việc phải đi tới tiệm cầm đồ hôm trước – nơi cô đã đặt chiếc nhẫn cưới lên mặt quầy, cũng là nơi cô bước ra trong nỗi sợ hãi vì biết rằng cô chẳng còn đường lùi nữa.

Xung quanh Laila bây giờ là hậu quả của cuộc giao tranh gần đây mà âm thanh của nó cô đã nghe thấy ở nhà. Những ngôi nhà bị mất mái, gạch đá lởm chởm, những tòa nhà ngổn ngang rầm bê tông đổ gãy, những chiếc xe bị phá hỏng và cháy xém, bị lật ngược, thỉnh thoảng còn có chiếc chồng lên nhau, những bức tường thủng lỗ chỗ do súng đạn và đâu đâu cũng đầy những mảnh vỡ thủy tinh. Cô trông thấy một đoàn người đưa tang đang đi về phía một nhà thờ Hồi giáo và một người phụ nữ lớn tuổi mặc đồ đen đi đằng sau đang cào cấu mái tóc mình. Họ vượt qua một nghĩa trang với những ngôi mộ được xây bằng đá, xung quanh là những lá cờ shaheed rách nát đang tung bay trong gió.

Laila với tay qua chiếc va li, nắm lấy cánh tay mềm mại của đứa con gái nhỏ.

—★—

Tại trạm xe bus cổng Lahore, gần Pol Mahmood Khan, phía Đông Kabul, một hàng dài xe bus đứng đợi bên vỉa hè. Những người đàn ông quấn khăn đang bận rộn nâng đồ lên nóc xe bus và dùng dây thừng buộc chặt những chiếc va li. Trong sân ga, đàn ông xếp hàng dài trước quầy bán vé. Những người phụ nữ mặc áo trùm dài đứng thành từng nhóm nói chuyện với nhau, hành lý của họ để ở dưới chân. Những đứa bé được tung nựng còn đám trẻ con thì bị mắng vì chạy đi quá xa.

Binh lính của lực lượng Chiến binh Hồi giáo đi tuần quanh sân ga và lề đường, họ thét ra những mệnh lệnh cộc lốc ở chỗ này chỗ kia. Họ đi giày, đội pakol và mặc những bộ rằn ri màu xanh bám đầy bụi. Họ đều mang súng AK.

Laila cảm thấy bị theo dõi. Cô không nhìn vào mặt ai nhưng cô cảm thấy như thể tất cả mọi người ở đây đều biết và họ đều nhìn với con mắt không đồng tình trước việc cô và Mariam đang làm.

“Chị có trông thấy ai không?” Laila hỏi.

Mariam chuyển Aziza sang tay kia. “Tôi đang tìm.”

Laila biết đây sẽ là phần việc mạo hiểm đầu tiên, họ cần tìm một người đàn ông thích hợp để đóng giả thành một gia đình. Sự tự do và các cơ hội dành cho phụ nữ trong thời kỳ từ năm 1978 đến năm 1992 nay đã kết thúc – Laila vẫn còn nhớ Babi nói đó là thời kỳ của chế độ cộng sản, Đây là một thời kỳ tốt đẹp cho phụ nữ ở Afghanistan, Laila ạ. Kể từ khi phe phái của lực lượng Chiến binh Hồi giáo lên nắm quyền vào tháng Tư năm 1992, Afghanistan được đổi tên thành Nhà nước Hồi giáo Afghanistan. Tòa án tối cao dưới thời Rabbani giờ đây gồm toàn những giáo sĩ Hồi giáo bảo thủ, những người đã bãi bỏ hoàn toàn các sắc lệnh bảo vệ quyền lợi của phụ nữ từ thời cộng sản và thay vào đó là những đạo luật được ban ra dựa trên Shari’a, một thứ luật Hồi giáo hà khắc bắt buộc phụ nữ phải mặc áo trùm kín, cấm không cho đi lại tự do mà không có đàn ông ở bên cạnh và trừng phạt những người phụ nữ ngoại tình bằng cách ném đá vào họ. Mặc dù việc thực thi những đạo luật này vẫn chưa chính thức. Nhưng họ sẽ áp đặt những luật này lên chúng ta nhiều hơn, Laila thì thầm với Mariam, nếu họ không mải bắn giết nhau. Và bắn giết cả chúng ta nữa.

Phần việc mạo hiểm thứ hai của chuyến đi này sẽ đến khi họ đặt chân tới Pakistan. Do phải chịu gánh nặng của gần hai triệu người tị nạn Afghanistan, Pakistan đã đóng cửa biên giới đối với người Afghanistan vào tháng Một năm đó. Laila nghe đồn rằng chỉ những người có thị thực mới được nhập cảnh vào Pakistan. Nhưng thực tế việc quản lý tại khu vực biên giới khá lỏng lẻo – luôn luôn là vậy – và Laila biết rằng vẫn có hàng nghìn người Afghanistan vượt qua biên giới Pakistan bằng con đường hối lộ hoặc vì những lý do nhân đạo – và bọn buôn lậu thì lúc nào thuê cũng có. Chúng ta sẽ tìm được cách khi nào đến đó, Laila bảo với Mariam.

“Cô nghĩ người kia thế nào?” Mariam hất cằm nói.

“Trông anh ta có vẻ không đáng tin lắm.”

“Thế còn ông kia thì sao?”

“Già quá. Vả lại ông ta còn đi cùng hai người đàn ông nữa.”

Cuối cùng, Laila thấy một người đàn ông đang ngồi trên một ghế băng ở ngoài cạnh một người phụ nữ quấn khăn che mặt, ngồi trên đầu gối anh ta là một thằng bé đội mũ chỏm, trạc tuổi Aziza. Anh ta cao, gầy và có râu, mặc áo sơ mi hở cổ và áo khoác màu ghi nhạt thiếu khuy.

“Chị đợi em một lát,” cô nói với Mariam. Lúc bước đi, cô lại nghe thấy tiếng Mariam thì thầm cầu nguyện.

Khi Laila đến gần, anh ta nhìn lên, lấy tay che ánh nắng đang chiếu vào mắt.

“Xin thứ lỗi cho tôi, thưa ông, có phải ông cũng đang tới Peshawar phải không?”

“Vầng,” anh ta nói, hơi quay đầu lại.

“Tôi không biết ông có thể giúp đỡ chúng tôi không? Ông có thể giúp chúng tôi một việc được không?”

Anh ta đẩy thằng bé cho vợ và cùng Laila đi ra chỗ khác.

“Là việc gì vậy, hamshira?”

Cô nhìn thấy anh ta có ánh mắt dịu dàng và khuôn mặt hiền từ.

Cô kể cho anh ta nghe về câu chuyện mà cô và Mariam đã thống nhất. Laila nói cô là một biwa, góa phụ. Cô cùng mẹ và con gái không còn ai thân thích ở Kabul. Họ đi đến Peshawar để ở cùng người chú.

“Cô muốn đi cùng gia đình tôi phải không?” người đàn ông trẻ hỏi.

“Tôi biết như thế là rất phiền đến anh. Nhưng anh giống như một người anh trai tốt bụng và tôi…”

“Đừng lo, hamshira. Tôi hiểu. Không phiền gì đâu. Để tôi đi mua vé cho cô.”

“Cám ơn người anh trai. Đây là một nghĩa cử cao đẹp, một sawab. Thượng đế sẽ ghi nhớ việc làm này của anh.”

Cô rút ra một phong bì dưới áo choàng và đưa cho người đàn ông đó. Trong chiếc phong bì là một nghìn một trăm đồng, khoảng một nửa số tiền cô đã tích góp được trong suốt năm qua, cộng với tiền cô bán chiếc nhẫn cưới. Anh ta đút chiếc phong bì vào túi quần.

“Cô chờ ở đây.”

Cô nhìn anh ta đi vào bến xe. Nửa tiếng sau anh ta quay lại.

“Tốt nhất là để tôi giữ vé cho,” anh ta nói. “Một giờ nữa xe bus sẽ đi, lúc mười một giờ. Chúng ta sẽ cùng đi. Tên tôi là Wakil. Nếu họ có hỏi, mà chắc là họ sẽ không hỏi đâu, thì tôi sẽ bảo cô là em họ tôi.”

Laila nói tên của họ cho anh ta và anh ta bảo sẽ ghi nhớ.

“Hãy ra chỗ chúng tôi,” anh ta nói.

Họ ngồi trên một chiếc ghế dài cạnh chiếc ghế Wakil và gia đình anh ta đang ngồi. Đó là một buổi sáng ấm áp ngập nắng, bầu trời rất trong, chỉ có vài gợn mây trôi phía những dãy núi xa xa. Mariam bắt đầu cho Aziza ăn mấy chiếc bánh quy mà cô đã nhớ mang theo trong lúc vội vã xếp đồ. Cô đưa một chiếc cho Laila.

“Em không thể ăn được,” Laila cười. “Em quá háo hức.”

“Tôi cũng thế.”

“Cám ơn, Mariam.”

“Vì điều gì?”

“Vì điều này. Vì chị đã đi cùng chúng em,” Laila nói. “Em không nghĩ là em có thể làm điều này một mình.”

“Cô sẽ không phải đi một mình đâu.”

“Chúng ta sẽ ổn thôi, phải không Mariam, chúng ta sẽ đi đâu đây?”

Mariam nắm chặt tay Laila. “Kinh Koran nói Đức Allah ở khắp nơi, vì vậy, cho dù cô đi bất cứ nơi đâu thì đó cũng là sự sắp đặt của Người.”

“Bou!” Aziza kêu lên, chỉ vào chiếc xe bus. “Mayam, bou!”

“Bác thấy rồi, Aziza yêu quý,” Mariam nói. “Đúng rồi đấy, bou. Chúng ta sẽ cùng đi trên chiếc bou đó. Và con sẽ được nhìn thấy rất nhiều thứ.”

Laila mỉm cười. Cô nhìn một người thợ mộc trong một cửa hàng ở bên kia đường đang cưa gỗ, mạt cưa bay lên. Cô nhìn những chiếc xe lao qua, cửa kính bám đầy bồ hóng và bụi bẩn. Cô nhìn những chiếc xe bus đứng im lìm bên lề đường với những hình con công, sư tử, mặt trời mọc và những thanh gươm lấp lánh được sơn ở bên hông xe.

Dưới cái nắng ấm áp của mặt trời buổi sáng, Laila cảm thấy ngây ngất và đầy dũng khí. Cô có thêm một chút cảm giác hồi hộp, và khi một con chó lạc với đôi mắt màu vàng tập tễnh bước qua, Laila cúi xuống vuốt ve nó.

Vài phút trước mười một giờ, một người đàn ông cầm loa gọi tất cả hành khách đi Peshawar chuẩn bị lên xe. Cửa xe bus mở ra với tiếng động cơ xì rất mạnh. Hành khách lao về phía chiếc xe, nhốn nháo đẩy nhau để chen lên.

Wakil ra hiệu cho Laila khi anh ta bế đứa con trai lên.

“Chúng ta đi thôi,” Laila nói.

Wakil dẫn đường. Khi họ tới xe, Laila trông thấy những khuôn mặt xuất hiện ở cửa sổ xe, mũi và tay tì vào kính. Xung quanh họ, người người hét chào tạm biệt.

Một tay lính trẻ đang soát vé ở cửa xe.

“Bou!” Aziza hét.

Wakil đưa vé cho anh lính, anh ta xé vé làm đôi và trả lại. Wakil nhường vợ anh ta lên xe trước. Laila trông thấy một cái nhìn giữa Wakil và người lính đó. Wakil, bước lên xe, cúi xuống và thì thầm điều gì đó vào tai người lính. Anh ta gật gật đầu.

Tim Laila đập mạnh.

“Hai cô, cùng đứa trẻ, đứng sang bên kia,” người lính nói.

Laila giả vờ không nghe thấy. Cô vẫn bước lên xe nhưng anh ta chộp lấy vai cô kéo mạnh ra khỏi hàng. “Cả cô nữa,” anh ta nói với Mariam. “Nhanh lên, các vị đang làm tắc nghẽn đấy.”

“Có chuyện gì xảy ra vậy, thưa ông?” Laila nói với đôi môi run run. “Chúng tôi có vé, anh họ của tôi chưa đưa cho ông sao?

Anh ta ra hiệu cho Laila im lặng và nói nhỏ gì đó với một người lính khác. Người lính thứ hai, một gã to béo với vết sẹo dưới má phải gật đầu.

“Đi theo tôi,” người này nói với Laila.

“Chúng tôi phải đi chuyến xe này,” Laila hét, nhận ra giọng cô đang run rẩy. “Chúng tôi có vé. Sao ông lại làm thế?”

“Cô không được phép lên xe. Cô phải tuân lệnh. Cô sẽ đi theo tôi. Nếu cô không muốn cô con gái nhỏ của cô thấy cô bị lôi đi.”

Khi họ bị dẫn ra một chiếc xe tải, Laila ngoái lại và nhìn thấy cậu con trai của Wakil phía sau xe. Thằng bé cũng nhìn cô và vui vẻ vẫy tay.

—★—

Tại đồn cảnh sát ở Torabaz Khan, họ phải ngồi tách riêng nhau ở hai đầu một hành lang dài đông đúc, giữa họ là một cái bàn, ngồi đằng sau cái bàn đó là một người đàn ông hút hết điếu thuốc này đến điếu thuốc khác và thỉnh thoảng gõ lách cách vào chiếc máy chữ. Ba giờ đồng hồ trôi qua như thế. Aziza bước đi chập chững từ phía Laila đến phía Mariam và quay trở lại. Con bé chơi với một cái kẹp giấy mà người đàn ông ngồi ở chiếc bàn kia đã đưa cho nó. Nó ăn hết đống bánh quy. Cuối cùng, con bé ngủ thiếp đi trong lòng Mariam.

Khoảng ba giờ chiều, Laila được đưa vào phòng tra hỏi. Mariam phải ở ngoài hành lang đợi cùng Aziza.

Người đàn ông ngồi ở đầu kia cái bàn trong phòng tra hỏi khoảng ba mươi tuổi và anh ta mặc thường phục – một bộ vest màu đen, cà vạt và đôi giày màu đen. Anh ta có bộ râu được cắt tỉa gọn gàng, mái tóc ngắn và hai hàng lông mày chụm vào nhau. Anh ta nhìn Laila chằm chằm, tay tung tung một cái bút chì có tẩy ở trên bàn.

“Chúng tôi biết,” anh ta hắng giọng và đưa tay lên che miệng một cách lịch sự, “cô đã nói dối một lần trong ngày hôm nay, hamshira. Người đàn ông trẻ ở ga không phải là anh họ cô. Tự anh ta đã nói cho chúng tôi biết. Câu hỏi đặt ra là liệu cô có tiếp tục nói dối chúng tôi không. Theo tôi thì tốt nhất là cô nên thành khẩn.”

“Chúng tôi sẽ đến ở với chú của tôi,” Laila nói. “Đó là sự thật.”

Viên cảnh sát gật đầu. “Người đàn bà ở trong hành lang có phải mẹ cô không?”

“Đúng vậy.”

“Bà ta có giọng vùng Herat. Còn cô thì không.”

“Bà ấy lớn lên ở Herat, tôi thì được sinh ra tại Kabul.”

“Tất nhiên. Và cô là một góa phụ phải không? Cô đã nói như thế. Tôi thành thật chia buồn với cô. Còn ông chú của cô, kaka của cô, ông ta sống ở đâu thế?”

“Ông ấy ở Peshawar.”

“Phải, cô đã nói vậy.” Anh ta liếm đầu bút chì và giơ nó lơ lửng trên một tờ giấy trắng. “Nhưng ông ta sống ở đâu tại Peshawar? Ở vùng nào? Cho tôi tên phố và số nhà.”

Laila cố gắng kìm nén sự sợ hãi đang dồn lên lồng ngực. Cô nói với viên cảnh sát tên con phố duy nhất mà cô biết ở Peshawar – cô đã được nghe thấy tên phố này một lần, Mammy đã nói tại buổi tiệc khi lực lượng Chiến binh Hồi giáo lần đầu tiên tiến vào Kabul – “Đường Jamrud.”

“Ồ đúng rồi. Con phố có khách sạn Continental. Ông chú cô hẳn phải nhắc tới nó.”

Laila chớp ngay lấy cơ hội này. “Đúng thế, đúng là khu phố đó.”

“Ngoại trừ việc cái khách sạn đó lại nằm trên đường Khyber.”

Laila nghe thấy tiếng Aziza đang khóc ngoài hành lang. “Con gái tôi đang sợ hãi. Tôi có thể bế nó chứ, ông anh?”

“Hãy gọi tôi là ‘ngài cảnh sát’. Cô sẽ được ra với con cô sớm thôi. Cô có số điện thoại của ông chú cô chứ?”

“Tôi có. Tôi đã có ở đây. Tôi…” Ngay cả khi đang đeo mạng trùm kín mặt, Laila vẫn không thể thoát khỏi cái nhìn dò xét của viên cảnh sát. “Thật đáng tiếc. Tôi đã quên số điện thoại đó rồi.”

Viên cảnh sát thở dài. Anh ta hỏi tên ông chú Laila, tên vợ ông ta. Ông ta có bao nhiêu con? Tên của chúng là gì? Ông ta làm việc ở đâu? Ông ta bao nhiêu tuổi? Những câu hỏi đó khiến Laila rối tung.

Anh ta đặt chiếc bút chì xuống, đan những ngón tay vào nhau và nghiêng người về phía trước theo cái cách mà các ông bố bà mẹ thường làm khi muốn chỉ bảo con cái.

“Cô biết rằng phụ nữ chạy trốn là tội lỗi. Chúng tôi đã gặp nhiều trường hợp thế này. Những người phụ nữ đi một mình và nói rằng chồng họ đã chết. Thỉnh thoảng cũng có người nói thật, nhưng đa số là không. Cô có thể bị tống giam vì tội chạy trốn. Tôi nghĩ là cô biết điều đó chứ?”

“Hãy để chúng tôi đi, thưa ngài cảnh sát…” Cô nhìn thấy tên của viên cảnh sát trên tấm thẻ anh ta đeo trước ngực. “Cảnh sát Rahman, xin ngài hãy rủ lòng thương. Điều gì sẽ xảy ra với ngài khi ngài để cho hai người phụ nữ đi? Thả chúng tôi ra thì có hại gì đến ngài chứ. Chúng tôi không phải tội phạm.”

“Tôi không thể thả các vị.”

“Tôi cầu xin ngài.”

“Đây là vấn đề qanoon, hamshira, vấn đề luật pháp.” Rahman nói, giọng trở nên nghiêm trọng. “Đây là trách nhiệm của tôi, cô thấy đấy, tôi phải thi hành luật pháp.”

Cho dù đầu óc đang rối bời, Laila cũng suýt bật cười. Cô sửng sốt khi anh ta nói những thứ đó trước tất cả những việc mà các phe phái Chiến binh Hồi giáo đã làm – giết người, cướp của, cưỡng hiếp, tra tấn, hành hình, ném bom và hàng nghìn quả đạn pháo mà chúng đã bắn vào nhau, bất chấp tính mạng của bao nhiêu dân thường vô tội sẽ gặp phải nguy hiểm trước tên bay đạn lạc. Luật pháp! Cô cảm thấy ghê tởm.

“Nếu ngài bắt chúng tôi về nhà,” cô chậm rãi nói, “thì không biết ông ta sẽ làm gì chúng tôi nữa.”

Cô có thể thấy viên cảnh sát đang cố hết sức để không dời ánh mắt sang chỗ khác. “Một người đàn ông làm gì ở nhà là việc của ông ta.”

“Thế còn luật pháp thì sao, thưa cảnh sát Rahman?” Những giọt nước mắt giận dữ bắt đầu rơi trên khuôn mặt Laila. “Ngài sẽ có ở đó để duy trì luật pháp chứ?”

“Thưa hamshira, theo luật thì chúng tôi không can thiệp vào những vấn đề riêng tư trong gia đình.”

“Tất nhiên là các ngài sẽ không can thiệp rồi. Nếu điều đó có lợi cho người chồng. Và đây có phải cái được gọi là ‘những vấn đề riêng tư trong gia đình’ mà ngài nhắc tới không, thưa ngài?”

Viên cảnh sát đẩy chiếc ghế ra và đứng dậy, chỉnh lại chiếc áo khoác. “Tôi nghĩ cuộc hỏi cung đã kết thúc. Tôi phải nói rằng, thưa hamshira, cô đã cung cấp quá ít thông tin cho chúng tôi. Đúng là quá ít. Bây giờ, mời cô ra ngoài kia đợi, tôi có vài lời muốn nói với người đàn bà là gì đó của cô.”

Laila bắt đầu phản đối rồi la hét và anh ta phải gọi thêm hai viên cảnh sát nữa đến để kéo cô ra ngoài.

Cuộc hỏi cung dành cho Mariam chỉ kéo dài mấy phút. Khi bước ra ngoài, trông cô có vẻ không đứng vững nữa.

“Ông ta đặt quá nhiều câu hỏi,” cô nói. “Tôi xin lỗi, Laila. Tôi không thông minh như cô. Ông ta hỏi rất nhiều, tôi không biết phải trả lời thế nào. Tôi xin lỗi.”

“Đó không phải lỗi của chị, Mariam,” giọng Laila yếu ớt. “Đó là lỗi của em. Tất cả là lỗi của em. Mọi chuyện là do em gây ra.”

—★—

Hơn sáu giờ chiều, chiếc xe cảnh sát dừng trước cửa ngôi nhà. Laila và Mariam phải ngồi đợi ở ghế sau dưới sự canh giữ của hai viên cảnh sát Chiến binh Hồi giáo. Chỉ có người lái xe bước ra ngoài, gõ cửa và nói chuyện với Rasheed. Anh ta cũng là người ra hiệu cho họ bước ra.

“Chào mừng các vị đã trở về nhà,” người đàn ông ngồi ở ghế trước vừa châm điếu thuốc vừa nói.

—★—

“Cô,” ông ta nói với Mariam. “Cô đợi ở đây.”

Mariam lặng lẽ ngồi xuống đi văng.

“Còn cô và con bé, lên gác.”

Rasheed túm lấy khuỷu tay Laila và đẩy cô lên lầu. Ông ta vẫn đang đi đôi giày đi làm, chưa kịp thay đôi dép xỏ ngón, chưa kịp tháo đồng hồ, thậm chí chưa cởi áo khoác. Laila tưởng tượng ra cảnh mấy giờ, hoặc có lẽ chỉ mới mấy phút trước thôi, ông ta đã chạy từ phòng này sang phòng khác, đóng sầm cửa lại, hơi thở đầy giận dữ và liên tục nguyền rủa.

Trên đầu cầu thang, Laila quay lại nhìn ông ta.

“Chị ấy không muốn làm thế,” cô nói. “Tôi đã ép chị ấy. Chị ấy không muốn bỏ đi…”

Laila không nhận thấy cú đấm đang lao tới. Chỉ một phút trước đó cô vẫn còn đang nói, còn giờ đây cô nằm sõng soài trên sàn với đôi mắt mở to, khuôn mặt đỏ bừng và hơi thở hổn hển. Cô cảm thấy cứ như thể một chiếc xe chạy với tốc độ tối đa vừa đâm vào mình, đúng ở khoảng thân mềm giữa xương ức và rốn. Cô nhận ra mình vừa làm rơi Aziza và Aziza đang khóc. Cô cố gắng thở nhưng chỉ có thể phát ra những tiếng kêu khàn khàn. Nước dãi cô nhễu ra khỏi miệng.

Rồi Rasheed nắm tóc cô lôi đi. Cô nhìn thấy Aziza được nhấc lên, thấy đôi dép con bé rơi ra và đôi bàn chân nhỏ của nó đang đạp loạn xạ. Từng mảng tóc bị rứt khỏi da đầu của Laila và cô khóc vì đau đớn. Cô thấy ông ta đạp cửa phòng Mariam và thấy Aziza bị ném lên giường. Ông ta buông tóc Laila ra và cô cảm thấy mũi giày của ông ta đá vào mông bên trái cô. Laila thét lên vì đau đớn khi ông ta đóng sầm cửa lại. Tiếng chìa khóa lách cách trong ổ khóa.

Aziza vẫn la hét. Laila nằm co quắp trên sàn nhà thở hổn hển. Cô chống tay lên và bò lại chỗ Aziza đang nằm trên giường. Cô với tay về phía con bé.

Dưới nhà, tiếng đánh đập vang lên. Với Laila, những âm thanh mà cô nghe thấy chỉ là những âm thanh của một quá trình quen thuộc. Không tiếng chửi rủa, không sự la hét, không lời van xin, không tiếng kêu ngạc nhiên, chỉ là những âm thanh của sự đánh đập và bị đánh đập, những tiếng thụp, thụp khi một vật cứng đánh túi bụi vào da thịt, là tiếng huỵch của một vật gì, hay một người nào đó bị ngã đập vào tường và tiếng vải bị xé. Thỉnh thoảng, Laila nghe thấy tiếng chân chạy, một cuộc rượt đuổi câm lặng, tiếng đồ đạc bị hất đổ và tiếng vỡ của thủy tinh, lại có tiếng đấm đá.

Laila ôm chặt lấy Aziza. Một cảm giác ấm nóng lan trên thân áo trước của cô khi con bé tè dầm.

Dưới nhà, tiếng rượt đuổi cuối cùng cũng kết thúc. Bây giờ lại vang lên những âm thanh như thể tiếng gậy gỗ đều đặn nện xuống miếng thịt bò.

Laila ôm chặt Aziza cho đến khi những âm thanh đó kết thúc, và khi nghe thấy tiếng cửa mở, rồi tiếng đóng sầm lại, cô đặt Aziza xuống đất và nhìn qua cửa sổ. Cô trông thấy Rasheed đang túm gáy Mariam lôi đi. Mariam đi chân đất và gập người lại. Máu chảy trên tay ông ta, máu chảy trên mặt của Mariam, trên tóc, dưới cổ và lưng. Áo của cô bị xé rách.

“Em xin lỗi, Mariam,” Laila hét vào tấm kính cửa sổ.

Cô trông thấy ông ta đẩy Mariam vào nhà kho. Ông ta đi vào, rồi đi ra, trên tay là một cái búa và mấy tấm ván dài. Ông ta đóng hai cánh cửa của nhà kho, lấy từ trong túi ra một chiếc khóa móc khóa cửa lại. Ông ta thử lại cửa rồi vòng ra phía sau nhà kho và lấy một cái thang.

Mấy phút sau, khuôn mặt ông ta hiện ra ở cửa sổ phòng Laila, miệng ngậm mấy cái đinh. Tóc ông ta rối bời. Có một vệt máu ở trên trán ông ta. Khi nhìn thấy ông ta, Aziza ré lên và giấu mặt vào dưới cánh tay của Laila.

Rasheed bắt đầu đóng những tấm ván chặn cửa sổ.

—★—

Bóng tối phủ chụp hoàn toàn, không hề thay đổi, không gì xuyên thủng được, kín đặc thành một khối. Rasheed đã bịt kín những khe hở giữa các tấm ván và dùng những vật nặng che kín khe hở dưới chân cửa để không có ánh sáng nào lọt được vào phòng, ổ khóa cũng bị bịt chặt.

Mắt Laila không thể xác định được thời gian, vì vậy cô cảm nhận thời gian bằng bên tai còn nghe được. Tiếng azan và tiếng gà gáy là những âm thanh báo hiệu buổi sáng đến. Tiếng lách cách của bát đĩa ở dưới bếp, tiếng radio là dấu hiệu của buổi tối.

Ngày đầu tiên, họ phải dò dẫm và lần mò nhau trong bóng tối. Laila không thể nhìn thấy Aziza khi con bé khóc hay khi con bé bò.

“Aishee,” Aziza rên rỉ. “Aishee.”

“Sớm thôi,” Laila hôn con bé, định hôn vào trán nhưng hóa ra đó lại là đỉnh đầu. “Con sẽ sớm được uống sữa thôi. Hãy kiên nhẫn. Hãy là cô con gái ngoan của Mammy, rồi Mammy sẽ lấy aishee cho con.”

Laila hát cho con bé nghe.

Tiếng azan vang lên lần thứ hai và Rasheed vẫn không đưa cho họ chút thức ăn nào và tồi tệ hơn là không một chút nước uống. Ngày hôm đó, một cơn nóng đến nghẹt thở bao trùm lên họ. Căn phòng giống như một cái bếp lò. Laila đưa cái lưỡi khô cong liếm môi, nghĩ đến cái giếng ở bên ngoài với dòng nước trong mát. Aziza vẫn khóc, và Laila hốt hoảng khi nhận ra rằng mỗi khi cô đưa tay lên lau má con bé thì tay cô vẫn khô khốc. Cô cởi bớt quần áo cho Aziza, cố gắng tìm cái gì đó để quạt cho con bé, quạt cho đến khi cô cảm thấy choáng váng. Chẳng mấy chốc, con bé thôi không bò nữa. Nó cứ chập chờn hết ngủ rồi lại tỉnh.

Một vài lần ngày hôm đó, Laila đấm tay vào tường, sử dụng hết sức lực để kêu gọi sự giúp đỡ, hy vọng hàng xóm sẽ nghe thấy. Nhưng không có ai đến, và tiếng la hét của cô chỉ càng làm cho Aziza sợ hãi thêm, khiến con bé lại bắt đầu khóc và phát ra những tiếng rên rỉ, yếu ớt. Laila gục xuống sàn. Cô lo lắng cho Mariam, bị đánh, bị chảy máu và bị nhót trong nhà kho dưới cái nóng thiêu đốt này.

Laila ngủ được một chút, người nóng như rang. Cô mơ thấy cô và Aziza tình cờ gặp Tariq. Anh đứng đối diện với họ ở phía bên kia một khu phố đông đúc, dưới mái hiên một tiệm may. Anh đang ngồi xổm và chọn một số mẫu quần áo. Đó là bố của con, Laila nói. Người đàn ông đó, con thấy chứ? Ổng ấy mới là bố đẻ của con. Cô gọi tên anh, nhung tiếng gọi của cô bị tiếng ồn ào của đường phố át mất và Tariq không nghe thấy.

Tiếng nổ của đạn pháo đánh thức Laila. Ở một nơi nào đó, bầu trời mà Laila không thể nhìn thấy được đang bị che phủ bởi khói súng và những trận nã súng liên thanh điên cuồng. Laila nhắm mắt lại. Một lần nữa cô lại bị đánh thức bởi tiếng bước chân thình thịch của Rasheed trong hành lang. Cô lết ra phía cửa và bắt đầu đập cửa.

“Chỉ một cốc nước thôi, Rasheed. Không phải cho tôi. Cho con bé. Anh không muốn con bé chết dưới tay anh chứ?”

Ông ta đi qua cửa phòng.

Cô bắt đầu van xin ông ta. Cô cầu xin sự tha thứ và hứa hẹn. Cô nguyền rủa ông ta.

Cửa phòng ông ta đóng lại và tiếng radio lại vang lên.

Người muezzin* đã gọi azan lần thứ ba. Không khí ngày càng nóng. Aziza trở nên bơ phờ hơn. Nó không khóc và cũng không cử động nữa.

Laila ghé tai vào gần miệng con bé, trong cô trào lên nỗi sợ hãi mỗi khi cô không nghe tiếng con bé thở. Ngay cả việc nhấc người lên cũng khiến Laila choáng váng. Cô ngủ thiếp đi và mơ những giấc mơ cô không thể nhớ được. Khi tỉnh dậy, cô lại xem Aziza, cảm nhận đôi môi nứt nẻ của con bé, cảm nhận mạch đập yếu ớt ở cổ của con bé, rồi lại nằm xuống. Họ sẽ chết ở đây, Laila chắc chắn như vậy, nhưng điều khiến Laila thực sự sợ hãi là Aziza sẽ chết trước cô, đứa trề mong manh ấy. Aziza sẽ chịu đựng được đến khi nào? Aziza sẽ chết vì cái nóng này và Laila sẽ phải nằm bên thi thể lạnh cóng của con bé và chờ đợi cái chết của chính mình. Cô thiếp đi. Tỉnh dậy. Thiếp đi. Cô dần không ý thức được mình đang mơ hay tỉnh nữa.

Cô lại bị đánh thức, lần này không phải bởi tiếng azan hay tiếng gà gáy mà bởi một tiếng kêu rất to. Cô nghe thấy tiếng lạch cạch. Đột nhiên, căn phòng tràn ngập ánh sáng. Mắt cô nhức buốt vì chưa kịp thích ứng. Laila ngẩng đầu dậy, cau mày và che mắt lại. Qua kẽ tay, cô lờ mờ thấy một hình bóng cao lớn. Cái bóng di chuyển. Bây giờ nó cúi xuống bên cạnh cô, hiện ra lờ mờ trước mắt cô, rồi có một giọng nói bên tai cô.

“Cô cứ thử bỏ trốn như thế này lần nữa đi, thế nào tôi sẽ tìm ra cô. Tôi thề trước Đấng Tối Cao là tôi sẽ tìm ra cô. Và khi tôi tìm ra cô thì không một tòa án nào ở cái đất nước khốn nạn này có thể ngăn cản tôi trừng phạt cô. Tôi sẽ xử lý Mariam trước, rồi đến con bé, và cuối cùng là cô. Tôi sẽ bắt cô phải chứng kiến. Cô hiểu tôi chứ? Tôi sẽ bắt cô phải chứng kiến.”

Nói xong những lời đó, ông ta bỏ đi. Nhưng ông ta vẫn kịp đá vào cạnh sườn Laila khiến cô bị đi tiểu ra máu suốt mấy ngày.

—

Mariam

THÁNG NĂM, 1996

Hai năm rưỡi sau đó, vào buổi sáng ngày hai mươi bảy tháng Chín, Mariam bị đánh thức bởi tiếng la hét, tiếng huýt sáo, tiếng pháo và tiếng nhạc. Cô chạy ra phòng khách, thấy Laila đã đứng bên cửa sổ, Aziza ở trên vai cô. Laila quay lại và mỉm cười.

“Quân Taliban đã đến đây,” cô nói.

—★—

Lần đầu tiên Mariam nghe nói về Taliban là từ hai năm trước, vào tháng Mười năm 1994, khi Rasheed thông báo với cả nhà rằng quân Taliban đã lật đổ các thủ lĩnh địa phương ở Kandahar và chiếm giữ thành phố. Ông ta nói họ là một lực lượng du kích, gồm những thanh niên Pashtun mà gia đình chạy tới Pakistan trong cuộc chiến tranh chống lại Liên Xô. Hầu hết bọn họ được nuôi dưỡng – một số thậm chí được sinh ra – trong những trại tị nạn dọc biên giới Pakistan và các trường Hồi giáo, nơi họ được các giáo sĩ dạy luật Hồi giáo. Thủ lĩnh của họ là một người ẩn dật bí ẩn, độc nhãn và mù chữ tên là Mullah Omar, người mà theo như cách nói hài hước của Rasheed thì luôn tự gọi mình là Ameer-ul-Mumineen, Thủ lĩnh của Lòng trung thành.

“Thật ra những thanh niên này không có risha, không có gốc.” Rasheed nói, chẳng hướng tới Mariam hay Laila. Từ sau cuộc chạy trốn thất bại cách đây hai năm rưỡi, Mariam hiểu rằng cô và Laila đã trở thành một đối với ông ta, đều xấu xa, đều xứng đáng với sự ngờ vực, sự khinh bỉ và coi thường của ông ta. Khi ông ta nói, Mariam có cảm giác rằng ông ta đang độc thoại, hoặc đang nói với người vô hình trong phòng, người nào đó không giống như cô và Laila, người nào đó xứng đáng nghe các ý kiến của ông ta.

“Họ có thể không có quá khứ,” ông ta nói, vừa hút thuốc vừa nhìn lên trần nhà. “Họ có thể chẳng biết gì về thế giới cũng như lịch sử của đất nước này. Đúng vậy. Và nếu đem so với họ, Mariam đây có lẽ còn là một giáo sư đại học. Ha ha! Đúng thế đấy. Nhưng hãy nhìn xung quanh các cô xem? Các cô nhìn thấy cái gì? Những tay chỉ huy lực lượng Chiến binh Hồi giáo tham lam, nhũng nhiễu, được trang bị vũ khí đến tận răng, giàu có nhờ ma túy, tuyên bố thánh chiến với nhau và giết sạch những ai ở giữa – thế đấy! ít nhất thì Taliban cũng trong sạch và không có tham nhũng. ít nhất họ cũng là những thanh niên Hồi giáo tử tế. Wallah, khi họ đến, họ sẽ làm cho nơi này trở nên sạch sẽ. Họ sẽ mang lại hòa bình và trật tự. Người ta sẽ không còn bị bắn khi đi ra ngoài mua sữa nữa. Sẽ không còn những loạt rocket nữa! Hãy nghĩ về điều đó đi.”

Hai năm nay, Taliban đã tiến gần về phía Kabul, giành lại các thành phố từ lực lượng Chiến binh Hồi giáo, kết thúc chiến tranh bè phái ở bất kể nơi nào mà họ chiếm giữ. Họ đã bắt được thủ lĩnh cánh Hazara, Abdul Ali Mazari, và xử tử ông ta. Trong vài tháng, họ đã chiếm được vùng ngoại ô phía Nam Kabul, bắn vào thành phố, đấu rocket với Ahmad Shah Massoud. Đầu tháng Chín năm 1996, họ đã chiếm được các thành phố Jalalabad và Sarobi.

Rasheed nói rằng quân Taliban có một thứ mà Chiến binh Hồi giáo không có. Họ là một thể thống nhất.

“Hãy để họ đến,” ông ta nói. “Tôi sẽ tung hoa hồng chào đón họ.”

—★—

Ngày hôm đó bốn người bọn họ cùng đi ra ngoài, Rasheed dẫn họ đi từ chặng xe bus này đến chặng xe bus khác để chào mừng thế giới mới của họ, các thủ lĩnh mới của họ. Tại các khu dân cư bị đạn pháo tàn phá, Mariam nhìn thấy người ta đang chui ra từ những đống đổ nát và ào ra đường phố. Cô nhìn thấy một bà lão tung từng nắm gạo vào khách qua đường với nụ cười móm mém ủ rũ trên gương mặt. Có hai người đàn ông đang bị quây giữa những phần còn sót lại của một tòa nhà đổ nát, bầu trời phía trên họ có tiếng rít và tiếng nổ bộp bộp của pháo hoa được những cậu bé đốt trên mái nhà. Bài quốc ca được phát qua đài cát xét đang đọ giọng với tiếng còi ô tô.

Aziza chỉ vào một lũ con trai đang chạy trên đường Jadeh Maywand: “Nhìn kìa, Mayam!” Chúng đang vừa giơ nắm tay vào không trung vừa kéo lê những cái lon đã han gỉ được buộc vào những sợi dây. Chúng hét lên rằng Massoud và Rabbani đã rút khỏi Kabul.

Ở khắp nơi đều có tiếng hô vang: Allah-u-akbar!

Mariam nhìn thấy một tấm ga giường treo trên cửa sổ một ngôi nhà trên đường Jadeh Maywand. Trên đó, có người đã sơn ba chữ cỡ lớn, màu đen.- ZENDA BAAD TALIBAN! Taliban bất diệt!

Khi họ đi bộ trên đường, Mariam nhìn thấy thêm nhiều bảng hiệu – được sơn trên cửa sổ, được đóng đinh trên cửa hoặc được treo trên ăng ten ô tô – cũng viết đúng ba chữ đó.

—★—

Chiều hôm đó, Mariam cùng với Rasheed, Laila và Aziza đã nhìn thấy những toán lính Taliban đầu tiên ở quảng trường Pashtunistan. Rất nhiều người đã tụ tập ở đó. Mariam nhìn thấy người thì rướn cổ lên, người thì tụ tập xung quanh đài phun nước màu xanh ở trung tâm quảng trường, người lại ngồi trên bờ khô ráo. Họ đang cố gắng phóng tầm mắt về phía cuối quảng trường, gần quán Khyber cổ.

Rasheed dùng thân hình to lớn của mình để xô đẩy những người đứng xem và dẫn ba người đến chỗ có một người đang nói qua loa phóng thanh.

Khi Aziza nhìn thấy, cô bé kêu lên và giấu mặt vào sau chiếc burqa của Mariam.

Loa phóng thanh phát ra giọng nói của một người đàn ông trẻ, có râu, người mảnh khảnh và đầu đội một cái khăn xếp màu đen. Anh ta đang đứng trên một cái giàn giáo dựng tạm. Bên tay không giữ loa, anh ta cầm một ống phóng rocket. Bên cạnh anh ta, hai người đàn ông máu me bê bết bị treo trên những sợi dây thừng được cột chặt vào cột đèn giao thông. Quần áo của họ bị xé tả tơi. Khuôn mặt sưng vù của họ đã chuyển sang tím tái.

“Tôi biết ông ta,” Mariam nói, “người ở bên trái ấy.”

Người phụ nữ trẻ đứng trước mặt Mariam quay đầu lại và nói đó là Najibullah. Người đàn ông kia là anh trai của ông ấy. Mariam nhớ khuôn mặt để râu phương phi của Najibullah tươi cười rạng rỡ trên các tấm áp phích và những cửa sổ kính của các cửa hàng dưới thời Liên Xô.

Sau đó cô nghe kể rằng quân Taliban đã kéo lê Najibullah từ nơi ẩn náu của ông ta tại trụ sở chính của Liên Hợp Quốc, gần cung điện Darulaman. Rằng họ đã tra khảo ông ta hằng giờ liền rồi sau đó buộc chân ông ta vào một cái xe tải và kéo lê xác của ông ta qua khắp các phố.

“Hắn đã giết rất nhiều, rất nhiều người Hồi giáo!” người lính Taliban trẻ hét to qua loa phóng thanh. Anh ta nói tiếng Farsi với giọng Pashto, sau đó chuyển hẳn sang tiếng Pashto. Anh ta nhấn mạnh câu nói bằng cách chĩa khẩu súng vào hai cái xác. “Tất cả chúng ta đều biết tội ác của hắn. Hắn là một tên cộng sản và là một kafir*. Đây là điều mà chúng ta làm với một kẻ vô đạo đã phạm phải những tội ác chống lại đạo Hồi!”

Rasheed cười tự mãn.

Trong vòng tay của Mariam, Aziza bắt đầu khóc.

—★—

Ngày hôm sau, khắp Kabul đông nghịt những chiếc xe tải. Những chiếc xe Toyota màu đỏ len lỏi qua các con phố ở Khair Khana, Shar-e-Nau, Karteh-Parwan, Wazir Akbar Khan và Taimani. Những người đàn ông có râu, được vũ trang, đầu đội turban màu đen ngồi trong thùng xe. Từ trên mỗi chiếc xe tải, một loa phóng thanh phát ra thông báo, lúc đầu là bằng tiếng Farsi, sau đó bằng tiếng Pashto. Thông điệp này cũng được phát đi từ các loa phòng thanh đặt trên nóc các thánh đường, và cả trên đài, giờ đây được gọi là Đài Tiếng nói Shari’a. Thông điệp này cũng được viết trên các tờ rơi rải khắp đường phố. Mariam nhặt được một tờ ở trong sân.

Watan của chúng ta giờ đây là Tiểu Vương Quốc Đạo Hồi Afghanistan. Dưới đây là những luật lệ mà chúng tôi yêu cầu mọi người phải chấp hành:

Tất cả công dân phải cầu nguyện năm lần một ngày. Nếu như trong thời gian cầu nguyện bị phát hiện ra đang làm một việc gì khác thì sẽ bị đánh đòn.

Tất cả đàn ông phải để râu. Độ dài chuẩn phải ít nhất bằng một nắm tay tính từ phía dưới cằm. Ai chống đối sẽ bị đánh đòn.

Tất cả nam học sinh phải đội khăn xếp. Những học sinh từ lớp một đến lớp sáu phải đội khăn màu đen, lớp lớn hơn thì đội khăn màu trắng. Tất cả đều phải mặc quần áo đạo Hồi. Cổ sơ mi phải cài cúc.

Nghiêm cấm hát.

Nghiêm cấm nhảy.

Nghiêm cấm chơi bài, chơi cờ, đánh bạc và thả diều.

Nghiêm cấm viết sách, xem phim và vẽ tranh. Ai nuôi vẹt sẽ bị đánh đòn. Chim sẻ bị giết.

Nếu ai ăn cắp sẽ bị chặt bàn tay. Nếu ăn cắp lần nữa, sẽ bị chặt chân.

Nếu không phải là người đạo Hồi, không được thờ cúng ở những nơi mà người đạo Hồi có thể trông thấy. Nếu bị trông thấy sẽ bị đánh đòn và tống giam. Nếu ai cố dụ dỗ một người đạo Hồi đi theo tín ngưỡng của mình thì sẽ bị hành hình.

Phụ nữ cần phải chú ý:

Luôn luôn ở trong nhà. Không được đi lang thang không có mục đích ở trên đường. Nếu đi ra ngoài, phải đi cùng một mahram – một nam giới có quan hệ họ hàng. Nếu bị bắt gặp đi một mình trên phố sẽ bị đánh đòn và bắt đưa về nhà.

Trong bất kỳ trường hợp nào phụ nữ đều không được để lộ khuôn mặt của mình. Phải mặc burqa khi đi ra ngoài. Nếu không sẽ bị đánh thật nặng.

Không được trang điểm.

Không được đeo nữ trang.

Không được mặc quần áo diêm dúa.

Không được nói nếu người khác chưa nói với mình.

Không được nhìn vào mắt đàn ông.

Không được cười ở nơi công cộng. Nếu không sẽ bị đánh đòn.

Không được sơn móng tay. Nếu không sẽ bị chặt ngón tay.

Nghiêm cấm trẻ em gái đến trường. Tất cả trường học dành cho con gái sẽ bị đóng cửa ngay lập tức.

Nghiêm cấm phụ nữ đi làm.

Nếu bị bắt gặp ngoại tình sẽ bị ném đá cho đến chết.

Hãy nghe. Hãy nghe thật kỹ. Và tuân theo. Allah-u-akbar.

Rasheed tắt đài. Họ đang ngồi trên sàn phòng khách, ăn bữa tối, hôm đó chưa đầy một tuần kể từ khi họ nhìn thấy xác của Najibullah bị treo trên dây thừng.

“Họ không thể bắt một nửa dân số ở nhà ăn không ngồi rồi,” Laila nói.

“Tại sao không?” Rasheed đáp. Riêng lần này thì Mariam đồng ý với ông ta. Thực tế thì chẳng phải ông ta đã áp dụng điều đó với cả cô và Laila đấy sao? Hiển nhiên Laila cũng thừa hiểu.

“Nhưng đây không phải là một cái làng nào đó. Đây là Kabul. Ở đây phụ nữ đã từng hành nghề luật và nghề y; họ đã từng nắm các vị trí trong chính phủ.”

Rasheed nhăn nhở, “Nói mới giống cô con gái ngạo mạn của một tay cử nhân yêu văn chương làm sao. Cô mới tinh tế làm sao, mới Tajik làm sao. Cô nghĩ đây là tư tưởng cực đoan mới mà Taliban đem đến phải không? Cô đã bao giờ sống xa cái vỏ bọc nhỏ bé, quý giá của cô ở Kabul chưa, cô gái ngờ nghệch của tôi? Cô đã bao giờ có ý định đi thăm một đất nước Afghanistan đích thực chưa, đến miền Nam, miền Đông, dọc theo đường biên giới với Pakistan? Chưa phải không? Còn tôi, tôi đã từng tới những nơi đó rồi. Và tôi có thể nói với cô rằng có rất nhiều nơi ở đất nước này vẫn luôn sống như thế, hoặc cũng gần như thế. Chỉ có điều cô không biết đấy thôi.”

“Tôi không tin những chuyện này,” Laila nói. “Chúng không đúng.”

“Tôi thấy chuyện Taliban làm với Najibullah có vẻ là thật đấy,” Rasheed nói. “Cô không đồng ý sao?”

“Ông ta là một người cộng sản! Ông ta là người đứng đầu Sở Mật vụ.”

Rasheed bật cười.

Mariam nghe thấy câu trả lời trong tiếng cười của Rasheed: rằng trong con mắt của Taliban, là một người cộng sản và là thủ lĩnh của KHAD khét tiếng chỉ khiến cho Najibullah đáng khinh hơn chỉ một chút so với phụ nữ thôi.

—

Laila

Khi chế độ Taliban bắt đầu vận hành, Laila mừng vì Babi không ở đây để chứng kiến. Điều này sẽ làm ông suy sụp mất.

Người ta cầm cuốc chim trèo lên Bảo tàng Kabul xiêu vẹo và đập tan thành mảnh vụn những bức tượng thời tiền Hồi giáo mà lực lượng Chiến binh Hồi giáo chưa kịp cướp đi. Trường đại học bị đóng cửa và sinh viên bị đuổi về nhà. Những bức tranh được gỡ xuống, rồi bị đâm toạc bằng dao. Màn hình ti vi bị đập nát. Sách, trừ kinh Koran, đều bị thiêu rụi từng đống, các hiệu sách bị đóng cửa. Những bài thơ của Khalili, Pajwak, Ansari, Haji Dehqan, Ashraqi, Beytaab, Hafez, Jami, Nizami, Rumi, Khayyām, Beydel và nhiều người khác đều tan theo khói bụi.

Laila nghe kể về những người đàn ông bị kéo lê trên đường vì tội chểnh mảng cầu nguyện và bị đẩy vào các thánh đường. Cô được biết quán Marco Polo, gần phố Gà, đã bị biến thành trung tâm tra khảo. Thỉnh thoảng người ta nghe thấy tiếng la hét vọng ra từ các ô cửa sổ sơn đen. Đội tuần tra Beard Patrol lái những chiếc xe tải Toyota lùng sục khắp các phố để tìm kiếm những khuôn mặt đã được cạo sạch sẽ và trừng trị họ thật đẫm máu.

Taliban cũng đóng cửa các rạp chiếu phim. Rạp chiếu phim Công viên. Ariana. Aryub. Phòng chiếu phim bị lục soát rất kỹ và các cuộn phim đều bị đốt. Laila nhớ những lần cô và Tariq ngồi trong những rạp chiếu phim này xem phim Hindu, nhớ lại tất cả những bộ phim thống thiết về những người yêu nhau bị chia rẽ bởi định mệnh bi thương, một người trôi dạt đến một miền đất xa xôi, còn người kia thì bị ép phải kết hôn, những giọt nước mắt, những bài ca trên cánh đồng hoa cúc, niềm khát khao về ngày đoàn tụ. Cô nhớ Tariq đã cười vì cô khóc khi xem những bộ phim này.

“Tôi băn khoăn không biết họ đã làm gì với rạp chiếu phim của bố tôi,” một hôm Mariam nói với cô. “Nếu như nó vẫn còn ở đó. Hoặc nếu như ông ấy vẫn sở hữu nó.”

Kharabat, khu âm nhạc cổ truyền của Kabul cũng trở nên lặng lẽ. Nhạc công bị tra tấn và bị giam cầm, những rubab, tamboura và đàn đạp hơi của họ bị giẫm nát. Taliban tới bên mộ người ca sĩ yêu thích của Tariq, Ahmad Zahir, và nã đạn lên đó.

“Ông ấy đã chết cách đây gần hai mươi năm rồi,” Laila nói với Mariam. “Chết một lần còn chưa đủ hay sao?”

—★—

Rasheed không lấy làm phiền cho lắm về Taliban. Tất cả những gì ông ta phải làm là nuôi bộ râu sẵn có và đến nhà thờ Hồi giáo, điều mà ông ta vốn vẫn làm. Rasheed nhìn nhận Taliban với một sự kinh ngạc đầy tha thứ và yêu thương, như nhìn nhận một người anh họ tính khí thất thường, khi thì có những hành động vui nhộn, lúc lại làm những chuyện đáng xấu hổ, không ai đoán trước được.

Tối thứ Tư hằng tuần, Rasheed thường nghe Đài Tiếng nói Shari’a khi Taliban công bố tên những người sẽ bị trừng phạt. Rồi vào thứ Sáu, ông ta tới sân vận động Ghazi, mua một lon Pepsi và xem màn biểu diễn. Trên giường, ông ta buộc Laila phải nghe ông ta kể với một niềm hồ hởi lạ lùng về những cánh tay bị chặt đứt lìa, rồi cảnh đánh đập, cảnh treo cổ, cảnh chém đầu mà ông ta đã thấy.

“Hôm nay tôi đã nhìn thấy một người đàn ông tự tay cắt cổ kẻ đã sát hại anh trai ông ta,” một đêm ông ta nói, miệng nhả những vòng khói thuốc.

“Họ là những kẻ tàn bạo,” Laila nói.

“Cô nghĩ vậy sao?” ông ta nói. “So với cái gì? Quân Liên Xô đã giết một triệu người. Cô có biết bao nhiêu người đã bị Chiến binh Hồi giáo sát hại riêng ở Kabul trong bốn năm qua không? Năm mươi ngàn người. Năm mươi ngàn! So ra thì việc chặt tay vài thằng trộm có dáng gì? Nợ máu phải trả bằng máu. Kinh Koran đã dạy như vậy. Ngoài ra, hãy nói cho tôi biết: Nếu có ai đó sát hại Aziza, cô không muốn có cơ hội để trả thù cho nó hay sao?”

Laila ném cho ông ta một cái nhìn phẫn nộ.

“Tôi chỉ đang lấy đó làm ví dụ thôi,” ông ta nói.

“Ông cũng chỉ giống như họ mà thôi.”

“Con bé có màu mắt mới thú vị làm sao. Cô có nghĩ thế không? Đó không phải màu mắt của cô mà cũng không phải màu mắt của tôi.”

Rasheed nghiêng người về phía Laila, nhẹ nhàng chà vào đùi cô bằng cái móng tay ngón trỏ cong queo.

“Để tôi giải thích nhé,” ông ta nói. “Nếu tôi mà thích – tôi không nói là nó sẽ xảy ra, nhưng cũng có thể, cũng có thể lắm – thì tôi có đủ khả năng để tống cổ con bé Aziza đi. Cô có mong muốn điều đó không? Hoặc có thể một ngày nào đó tôi sẽ tới gặp Taliban, tới đó và nói với họ về nghi ngờ của tôi đối với cô. Chỉ cần như thế thôi. Cô nghĩ họ sẽ tin lời của ai? Cô nghĩ rồi họ sẽ làm gì với cô?”

Laila dịch đùi ra khỏi tay ông ta.

“Nhưng tôi sẽ không làm thế,” ông ta nói. “Tôi sẽ không làm thế. Không. Có lẽ là không. Cô hiểu tôi mà.”

“Ông thật đê tiện,” Laila nói.

“Cô quá lời rồi,” Rasheed nói. “Tôi luôn không thích điều này ở cô. Ngay khi cô còn nhỏ, khi cô còn chạy loăng quăng với thằng què đó, cô đã nghĩ là cô rất thông minh, với mớ sách vở và những thứ thơ thẩn của cô. Bây giờ tất cả sự thông minh của cô đem lại cho cô cái gì? Cái gì giúp cô không phải lăn lóc ngoài đường: sự thông minh của cô hay là tôi? Tôi đê tiện ư? Một nửa phụ nữ tại cái thành phố này sẽ xin được chết để có người chồng như tôi. Họ khao khát điều đó.”

Ông ta quay người lại và nhả khói thuốc lên trần nhà.

“Cô thích dùng những từ đao to búa lớn phải không? Tôi sẽ cho cô những từ này: nhìn xa trông rộng. Đó là điều mà tôi đang làm ở đây, Laila ạ. Hãy chắc chắn rằng cô không tỏ ra thiển cận.”

Từng lời Rasheed thốt ra, kể cả những lời cuối cùng, đều đúng, và chính điều đó làm cho Laila cảm thấy rối bời cho đến tận khi trời sáng.

Nhưng sáng hôm sau và một vài buổi sáng sau đó nữa, cảm giác rối bời này vẫn tiếp tục đeo đẳng cô, thậm chí nó trở nên tồi tệ hơn và thành một điều quen thuộc đến khủng khiếp.

—★—

Một buổi chiều lạnh giá, u ám ít lâu sau đó, Laila nằm trên sàn phòng ngủ. Mariam thì đang ngủ trưa với Aziza trong phòng mình.

Trong tay Laila là một cái nan hoa bằng kim loại mà cô đã dùng kìm để tháo ra khỏi một cái bánh xe đạp bỏ đi. Cô tìm thấy nó trong chính con hẻm nơi cô đã từng hôn Tariq ngày xưa. Laila nằm trên sàn rất lâu, hít không khí qua kẽ răng, chân giạng ra.

Cô yêu Aziza ngay từ giây phút đầu tiên khi cô lờ mờ về sự hình thành của đứa bé. Không hề có sự nghi ngờ về bản thân như thế này, không có sự thiếu chắc chắn như thế này. Giờ đây, Laila nghĩ, thật khủng khiếp làm sao khi người mẹ lo sợ rằng cô ta không thể dồn tình yêu thương cho chính đứa con của mình. Thật trái với tự nhiên. Nhưng khi cô nằm trên sàn nhà, hai bàn tay đẫm mồ hôi được giữ thăng bằng để điều khiển cái nan hoa, cô vẫn băn khoăn rằng liệu cô có thể yêu đứa bé của Rasheed như cô đã yêu đứa bé của Tariq hay không.

Nhưng cuối cùng, Laila không thể làm được điều đó.

Không phải do nỗi sợ hãi bị chảy máu đến chết khiến cô làm rơi cái nan hoa, hay thậm chí do cái suy nghĩ rằng đó là một hành động đáng ghê tởm – mà cô ngờ rằng nó đúng là như vậy thật. Laila làm rơi cái nan hoa bởi vì cô không thể chấp nhận được những gì mà Chiến binh Hồi giáo sẵn sàng làm: cướp đi sự sống của những đứa trẻ ngây thơ, vô tội. Cuộc chiến của cô là sự đối đầu với Rasheed. Đứa trẻ không có tội tình gì. Và đã có đủ sự giết chóc rồi. Laila đã chứng kiến quá đủ những sinh mạng vô tội bị tàn sát giữa làn đạn của những kẻ thù địch nhau.