Ngàn Mặt Trời Rực Rỡ - Khaled Hosseini - Chương 3.2

Mariam

Ban ngày, Mariam tuyệt nhiên không thấy giọng nói, bóng dáng của cô gái, chỉ nghe thấy tiếng ván giường cót két, tiếng bước chân lộp cộp trên đầu. Tiếng cô gái té nước trong phòng tắm hoặc tiếng thìa uống trà va vào cốc thủy tinh leng keng trên phòng ngủ. Đôi khi cũng có những hình ảnh: bóng dáng của chiếc váy sóng sánh trong tầm nhìn của Mariam, những bước chân hối hả lên cầu thang, cánh tay khoanh trước ngực, những chiếc xăng đan táp vào gót chân.

Nhưng không thể tránh khỏi những lúc họ chạm mặt nhau. Mariam gặp cô gái trên cầu thang, ở hành lang hẹp, trong bếp hay ở ngưỡng cửa lúc cô gái đi từ sân vào. Khi họ gặp nhau như vậy, một không khí căng thẳng ngượng ngùng bao trùm hai người. Cô gái túm lấy váy, thốt ra một hai từ xin lỗi, và khi cô gái vội vã bước qua, Mariam cũng kịp liếc nhìn và bắt gặp một khuôn mặt đỏ bừng. Đôi khi, cô có thể ngửi thấy mùi của Rasheed ở cô gái. Cô có thể ngửi thấy mùi mồ hôi của lão trên làn da cô gái, mùi thuốc lá, sự ham muốn của lão ta. Tình dục, may mắn thay, đã là một trang khép lại trong cuộc đời cô. Đó là quá khứ, và thậm chí bây giờ chỉ cần nghĩ về những lần kinh khủng ấy khi phải nằm dưới Rasheed, Mariam cũng đã cảm thấy buồn nôn.

Tuy nhiên, vào buổi tối, điệu nhảy né tránh được cả hai sắp xếp này không thể tiếp tục được nữa. Rasheed nói họ là một gia đình. Ông ta cú khăng khăng như thế và nói mọi thành viên trong gia đình phải ăn cùng nhau.

“Gì thế này?” ông ta nói, những ngón tay gỡ thịt ra khỏi xương – cái trò dùng dao và dĩa đã bị lãng quên sau khi ông ta cưới cô gái được một tuần. “Tôi đã cưới phải hai bức tượng hay sao thế này? Nào, Mariam, gap bezan, hãy nói gì với cô ấy đi chứ. Cung cách lịch sự của cô ở đâu rồi?”

Vừa hút tủy xương, ông vừa nói với cô gái, “Nhưng em cũng không nên trách cô ấy. Cô ấy vốn ít nói. Đó là một điều may mắn, thật thế, bởi vì, wallah, nếu một người không có nhiều điều để nói thì tốt nhất nên kiệm lời thôi. Chúng ta là người thành phố, em và tôi, nhưng cô ấy là dân dehati. Một cô gái nhà quê. Thậm chí còn không được là gái quê nữa cơ. Không. Cô ấy lớn lên trong một cái kolba làm bằng bùn ở rìa làng. Bố cô ấy đã bỏ cô ấy ở đấy. Em đã kể với cô ấy chưa, Mariam, em có nói cho cô ấy biết em là một harami không? Ái chà, cô ấy là vậy đấy. Nhưng xét trên mọi khía cạnh cô ấy không phải là người không có phẩm chất. Rồi tự em sẽ thấy, Laila thân yêu ạ. Cô ấy khỏe mạnh, đó là một điểm, là một người làm việc tốt và không đòi hỏi bao giờ. Tôi nói theo cách này nhé: Nếu là xe hơi, cô ấy sẽ là một chiếc Volga.”

Mariam giờ đây đã là một phụ nữ ba mươi ba tuổi, nhưng cái từ đó, harami, vẫn làm cô đau nhói. Mỗi lần nghe từ đó, cô vẫn có cảm giác mình là loài sâu bọ, là một con gián. Cô nhớ mẹ Nana đã kéo cổ tay cô. Mày là đồ harami hậu đậu. Phần thưởng cho những gì tao phải chịu đựng là thế này đây. Một harami vụng về, làm vỡ vật gia bảo.

“Còn em,” Rasheed nói với cô gái, “em thì ngược lại, em là một chiếc xe Benz. Một chiếc Benz mới tinh, đẳng cấp và bóng loáng. Wah wah. Nhưng. Nhưng,” ông ta giơ ngón tay trỏ nhờn mỡ lên. “Người ta cần phải có… những sự quan tâm nhất định… đối với một chiếc xe Benz. Đó là vấn đề về sự coi trọng vẻ đẹp và sự tinh tế của nó, em thấy đấy. Ồ, có thể em đang nghĩ tôi như thể bị điên, diwana, khi cứ huyên thuyên về các loại xe. Tôi không nói hai người là những chiếc xe hơi. Tôi chỉ đang giải thích vấn đề thôi.”

Rasheed đặt nắm cơm ông ta vừa vê lên đĩa để nói tiếp. Bàn tay ông ta khua khua vu vơ trên đĩa thức ăn trong lúc ông ta nhìn xuống với nét mặt nghiêm trang và suy tư.

“Tôi không được phép nói xấu người đã khuất, đặc biệt là các shaheed. Và tôi không có ý không tôn trọng khi nói điều này, tôi muốn em biết, nhưng tôi có những nghi ngại… nhất định… về cách mà bố mẹ em – Đức Allah, xin Người hãy tha thứ cho họ và ban cho họ một nơi yên nghỉ trên thiên đường – về sự, ừm, sự nuông chiều của họ đối với em. Tôi xin lỗi.”

Cái nhìn lạnh lùng và đầy ác cảm mà cô gái ném vào mặt Rasheed khi nghe thấy câu nói đó không qua được mắt Mariam, nhưng ông ta thì đang nhìn xuống và không để ý.

“Không vấn đề gì. Điều quan trọng là bây giờ tôi là chồng của em, và trách nhiệm của tôi là bảo vệ không chỉ danh dự của em mà là của chúng ta, đúng thế, danh dự và niềm kiêu hãnh của chúng ta. Đó là gánh nặng đặt lên vai người chồng. Hãy để tôi lo cho em điều đó. Nhé. Em là nữ hoàng, malika, và ngôi nhà này là cung điện của em. Em muốn làm bất cứ điều gì thì cứ bảo với Mariam và cô ấy sẽ làm giúp em. Phải không, Mariam? Nếu em thích cái gì, tôi sẽ mua cho em. Em thấy đấy, tôi là người chồng như thế đấy.

“Đổi lại, tôi chỉ yêu cầu một điều, rất đơn giản. Tôi yêu cầu em không được rời nhà mà không có tôi đi cùng. Thế thôi. Đơn giản không? Nếu tôi đi vắng mà em cần gấp thứ gì đó, ý tôi là em thực sự cần nó và không thể đợi đến lúc tôi về, thì em có thể bảo Mariam và cô ấy sẽ đi ra ngoài kiếm cho em. Chắc chắn em đã nhận ra sự khác biệt. Người ta không bao giờ lái chiếc Volga và chiếc Benz theo cùng một cách. Như thế là ngu ngốc có phải không? Ồ, tôi cũng yêu cầu khi chúng ta ra ngoài cùng nhau, em phải đeo burqa vào. Đương nhiên là để bảo vệ chính em. Đó là điều tốt nhất. Bây giờ có rất nhiều gã dâm đãng ở thành phố này. Chúng có sẵn những ý đồ đê hèn và sẵn sàng giở trò đồi bại ngay cả với phụ nữ đã có chồng. Vậy đấy. Thế thôi.”

Ông ta hắng giọng.

“Tôi phải nói rằng, Mariam sẽ là tai mắt của tôi khi tôi đi vắng.” Đến đây, ông ta ném cho Mariam một cái nhìn phớt qua dữ dằn như một cú đá bằng giày đinh vào thái dương. “Không phải là tôi không tin tưởng. Mà trái lại. Thẳng thắn mà nói, em làm tôi có ấn tượng rằng em thông minh hơn rất nhiều so với tuổi của em. Nhưng em vẫn còn là một phụ nữ trẻ, Laila, một dokhtar ejawan, mà những phụ nữ trẻ có thể có những lựa chọn không may mắn. Và họ rất dễ gặp phải bất hạnh. Gì thì gì, Mariam sẽ là người có thể tin cậy được. Và nếu có một sai lầm nào thì…”

Ông ta cứ nói liên tục, liên tục. Mariam ngồi liếc nhìn cô gái khi những mệnh lệnh và phán quyết của Rasheed dội xuống họ như những đợt rocket dội xuống Kabul.

—★—

Một hôm, Mariam ở trong phòng khách gấp đống áo sơ mi của Rasheed mà cô vừa mới rút từ dây phơi ngoài sân. Cô không biết cô gái đã đứng đó bao lâu, nhưng khi cô cầm chiếc áo quay lại thì đã thấy cô gái đang đứng ở cửa, tay cầm một cốc trà đầy.

“Em không có ý làm chị giật mình,” cô gái nói. “Em xin lỗi.”

Mariam chỉ nhìn cô gái.

Ánh mặt trời phản chiếu lên khuôn mặt cô gái, lên đôi mắt to xanh biếc và đôi lông mày thanh tú, vào đôi gò má cao và hàng lông mày rậm, hấp dẫn, không hề giống với hàng lông mày mỏng và chẳng có gì nổi bật của Mariam. Mái tóc vàng của cô gái sáng nay chưa được chải, chỉ rẽ sang hai bên.

Mariam có thể thấy cô gái đang căng thẳng qua cái cách cô gượng gạo nắm chặt cái cốc, đôi vai hơi so lại. Cô tưởng tượng ra cảnh cô gái ngồi trên giường đang cố gắng trấn tĩnh lại.

“Lá cây đang ngả màu,” cô gái nói một cách thân thiện. “Chị có thấy không? Mùa thu là mùa em thích nhất. Em thích mùi vị của nó, khi người ta đốt lá rụng trong vườn. Mẹ em cũng thích mùa thu nhất. Chị biết mẹ em phải không?”

“Không nhiều lắm.”

Cô gái khum tay sau tai. “Gì cơ ạ?”

Mariam cao giọng. “Tôi nói là không. Tôi không biết mẹ cô.”

“Ồ.”

“Cô muốn cái gì à?”

“Mariam yêu quý, em muốn… Về những chuyện mà ông ấy nói tối hôm nọ.”

“Tôi cũng định nói với cô về vấn đề này,” Mariam chen ngang.

“Vâng, chị nói đi,” cô gái nói một cách tha thiết và gần như háo hức. Cô bước lên phía trước một bước. Trông cô bớt căng thẳng hơn.

Bên ngoài, một chú chim vàng anh đang hót líu lo. Ai đó đang kéo xe bò, Mariam có thể nghe thấy tiếng kẽo kẹt của các khớp nối, tiếng ầm ĩ và lạch cạch của những bánh xe sắt. Có âm thanh của tiếng súng nổ không xa đây lắm, một phát, sau đó thêm ba phát nữa, rồi im bặt.

“Tôi sẽ không làm đầy tớ của cô đâu,” Mariam nói. “Tôi sẽ không làm.”

Cô gái ngần ngại. “Không. Tất nhiên là không rồi.”

“Cô có thể là một malika trong lâu đài và tôi chỉ là một dehati, nhưng tôi không bao giờ chấp nhận mệnh lệnh nào của cô. Cô có thể phàn nàn với ông ta và ông ta có thể cắt cổ tôi, nhưng tôi sẽ không làm điều đó. Cô có nghe tôi nói không? Tôi sẽ không làm đầy tớ của cô.”

“Không! Em không mong đợi…”

“Và nếu cô nghĩ rằng cô có thể dùng vẻ bề ngoài của cô để tống cổ tôi đi thì cô đã nhầm. Ở đây, tôi là người đầu tiên. Tôi sẽ không bị tống cổ ra ngoài đâu. Tôi sẽ không để cô đuổi tôi ra ngoài đâu.”

“Đó không phải điều em muốn,” cô gái nói một cách yếu ớt.

“Và tôi thấy rằng vết thương của cô bây giờ đã lành. Vì thế cô có thể bắt đầu giúp tôi làm những công việc trong nhà này được rồi.”

Cô gái vội gật đầu. Một ít trà đổ ra ngoài, nhưng cô không để ý. “Vâng, còn một lý do khác em xuống đây, là để cám ơn chị đã chăm sóc em…”

“Thế đấy, lẽ ra tôi không nên làm như thế,” Mariam trả lời ngay. “Lẽ ra tôi không nên cho cô ăn, tắm rửa cho cô và chăm sóc cô nếu tôi biết rằng cô sẽ trở mặt và cướp chồng tôi.”

“Cướp…”

“Tôi sẽ vẫn nấu ăn và rửa chén bát. Cô sẽ giặt quần áo và quét dọn. Những việc còn lại, chúng ta sẽ luân phiên nhau hằng ngày. Và một điều nữa. Tôi không ưa là bạn của cô. Tôi không muốn điều đó. Cái tôi muốn là được ở một mình. Cô tôn trọng tôi, và tôi cũng sẽ như thế với cô. Đó là cách chúng ta sẽ sống cùng nhau. Đó là quy tắc.”

Khi nói xong, tim cô đập liên hồi và miệng cảm thấy khô rát. Trước đây, Mariam chưa bao giờ nói với ai như vậy và cô cũng chưa bao giờ bày tỏ ý chí của mình mãnh liệt đến thế. Nó khiến cô cảm thấy thỏa mãn, nhưng đôi mắt cô gái đã đẫm lệ còn khuôn mặt thì trở nên ủ rũ, và cái cảm giác thỏa mãn Mariam tìm thấy trong cơn bùng phát này đã tan biến, thậm chí cô còn cảm thấy đôi chút tội lỗi.

Cô đưa đống áo cho cô gái.

“Đặt chúng vào almari*, không cho vào tủ đứng. Ông ấy thích đồ màu trắng ở ngăn trên cùng, những cái còn lại ở giữa, cùng với tất.”

Cô gái để cái cốc xuống sàn nhà và chìa tay ra đỡ chỗ áo sơ mi, lòng bàn tay hướng lên trên. “Em xin lỗi về tất cả chuyện này,” cô gái rền rĩ.

“Cô nên làm như thế,” Mariam nói. “Cô nên cảm thấy hối tiếc.

—

Laila

Laila nhớ lại một lần tụ họp diễn ra nhiều năm trước ở nhà cô, vào một trong những ngày Mammy có tâm trạng thoải mái. Những người đàn bà ngồi trong vườn, ăn dâu tươi do Wajma hái trong sân nhà. Những trái dâu to màu trắng hồng, vài quả có màu tím sẫm như những mạch máu nhỏ nổi trên mũi Wajma.

“Các bà có biết thằng con trai hắn chết như thế nào chưa?” Wajma nói, hăng hái nhét thêm một nắm dâu nữa vào cái miệng móm mém của mình.

“Cậu bé bị chết đuối, đúng không?” Nila, mẹ của Giti, nói. “Chết ở hồ Ghargha có phải không?”

“Nhưng các bà có biết, có biết là Rasheed đã…” Wajma giơ một ngón tay lên, đầu gật gù, miệng nhóp nhép, bắt họ đợi cho bà nuốt xong. “Các bà có biết là hồi đấy ông ta thường uống sharab, và ngày hôm đó ông ta say xỉn, gào thét lung tung không? Thật đấy. Gào khóc trong cơn say, tôi nghe nói thế đấy. Đó là giữa buổi sáng. Đến trưa, ông ta nằm lăn quay trên một cái ghế dài. Bà có bắn đại bác kề bên tai ông ta cũng không chớp mắt đâu.”

Laila nhớ rõ Wajma đã che miệng, ợ lên như thế nào, cái lưỡi của bà cử động giữa vài cái răng còn lại ra sao.

“Các bà có thể tưởng tượng ra phần cuối rồi đấy. Thằng bé đi tới hồ nước mà không ai để ý. Một lúc sau, người ta nhìn thấy nó đang nổi lềnh phềnh, mặt sấp xuống. Mọi người vội lao tới cứu, một nửa cố gắng hồi tỉnh thằng bé, nửa kia thì cố đánh thức ông bố. Có người cúi xuống, làm… cái chuyện miệng-kề-miệng mà người ta cần phải làm đó. Nhưng vô ích. Ai cũng thấy thế. Thằng bé chết rồi.”

Laila nhớ Wajma đã giơ ngón tay lên và giọng bà run rẩy vì lòng mộ đạo. “Đó là lý do tại sao Thánh kinh Koran lại cấm sharab. Bởi vì những người tỉnh luôn phải trả giá cho tội lỗi của người say. Thế đấy.”

Câu chuyện này cứ lởn vởn trong đầu Laila sau khi cô thông báo cho Rasheed tin cô đã mang thai. Ông ta ngay lập tức nhảy lên xe đạp, phi đến nhà thờ và cầu nguyện một đứa con trai.

Tối hôm đó, trong suốt bữa ăn, Laila thấy Mariam cứ đẩy đẩy miếng thịt quanh đĩa. Laila đã ở đó khi Rasheed thông báo cho Mariam bằng giọng cao vót, xúc động – trước đây Laila chưa bao giờ được chứng kiến một nỗi vui mừng tàn nhẫn đến như vậy. Hàng lông mi của Mariam run rẩy khi cô nghe thấy tin này. Khuôn mặt cô thoáng đỏ bừng. Cô ngồi im vẻ hờn dỗi, trông như bị bỏ rơi.

Sau đó, Rasheed đi lên tầng nghe đài, Laila giúp Mariam dọn sojrah.

“Tôi không thể tưởng tượng được bây giờ cô sẽ là gì đây,” vừa nói Mariam vừa nhặt những hạt cơm và mẩu vụn bánh mì, “nếu trước đây cô đã là một chiếc xe Benz.”

Laila cố tỏ ra nhẹ nhàng và hài hước. “Một chiếc tàu hỏa? Cũng có thể là một chiếc máy bay phản lực cỡ lớn.”

Mariam đứng thẳng dậy. “Tôi hy vọng rằng cô không nghĩ điều này sẽ miễn cho cô phải làm việc nhà.”

Laila mở miệng ra định nói gì đó nhưng lại thôi. Cô tự nhắc mình rằng Mariam là người duy nhất vô tội trong cuộc dàn xếp này. Mariam và đứa bé.

Lúc sau, khi nằm trên giường, Laila bật khóc.

Có chuyện gì thế? Rasheed muốn biết, nâng cằm Laila lên. Cô ấy ốm sao? Hay là đứa bé, có chuyện gì không hay xảy ra với đứa bé hay sao? Không phải chứ?

Hay là Mariam đã đối xử tệ với cô ấy?

“Có phải vậy không?”

“Không.”

“Wallah o billah, tôi sẽ xuống dạy cho cô ta một bài học. Cô ta tưởng mình là ai chứ, con harami đó, nó đối xử với em…”

“Không!”

Ông ta đã dợm đứng dậy và Laila phải chộp lấy cẳng tay ông ta, níu ông ta ngồi xuống. “Đừng làm thế! Không phải vậy đâu! Chị ấy rất tốt với em. Em chỉ cần nghỉ một chút thôi, chỉ thế thôi. Em sẽ ổn thôi mà.”

Rasheed ngồi bên cạnh cô gái, vuốt ve cổ cô và thì thầm, bàn tay ông chầm chậm lần xuống lưng cô gái, rồi lại lần lên. Ông ta ghé sát vào, khoe cái hàm đầy răng.

“Thế thì chúng ta hãy xem,” ông ta rên rỉ, “tôi có thể giúp em cảm thấy khá hơn không.”

—★—

Đầu tiên, những cái cây chưa bị đốn làm củi đã trút những chiếc lá vàng điểm màu đỏ đồng xuống mặt đất. Rồi đến những cơn gió lạnh buốt xương tràn qua thành phố. Chúng cuốn phăng những chiếc lá cuối cùng còn bám trên cây, làm cho cây cối trông như những bóng ma trên nền nâu im lìm của mấy ngọn đồi. Đợt tuyết đầu mùa thật nhẹ nhàng, những bông tuyết chưa kịp rơi xuống đã tan biến mất. Rồi đường phố đóng băng, tuyết chất đầy trên các mái nhà, ngập lên cao lưng chừng các cửa sổ đã đóng băng. Cùng với tuyết là những con diều, từng có thời thống trị trên bầu trời mùa đông của Kabul, giờ lại trở thành kẻ xâm phạm rụt rè vào cái lãnh địa đã được khẳng định chủ quyền bởi những quả rocket và những chiếc máy bay chiến đấu.

Rasheed liên tục mang tin tức chiến tranh về nhà và Laila cảm thấy bối rối trước những bổn phận đối với đất nước mà Rasheed cố gắng giải thích cho cô. Sayyaf đang đánh cánh Hazara, ông ta nói. Còn Hazara thì đánh lại Massoud.

“Và tất nhiên ông ta thì đang đánh Hekmatyar, ông này có sự hậu thuẫn của Pakistan. Hai cánh đó, Massoud và Hekmatyar, là những kẻ thù không đội trời chung. Sayyaf thì đứng về phe Massoud. Còn Hekmatyar bây giờ thì ủng hộ cho Haraza.”

Về thủ lĩnh người Uzbek, tướng Dostum, von là kẻ nay thế này mai thế kia, Rasheed nói rằng chẳng ai biết ông ta đứng về phe nào. Hồi những năm 1980, Dostum lúc đầu đi theo lực lượng Chiến binh Hồi giáo chống lại Xô Viết, nhưng rồi ông ta đào ngũ và gia nhập chính quyền cộng sản bù nhìn của Najibullah sau khi quân Xô Viết ra đi. Ông ta thậm chí còn được đích thân Najibullah trao huân chương danh dự trước khi lại phản bội lần nữa, quay trở lại phe của lực lượng Chiến binh Hồi giáo. Hiện tại, Rasheed nói, Dostum đang ủng hộ Massoud.

Ở Kabul, đặc biệt là phía Đông Kabul, các cuộc chiến đấu diễn ra ác liệt, những màn khói đen kịt bao trùm lên các tòa nhà phủ tuyết trắng. Đại sứ quán đóng cửa. Trường học thì sập. Trong phòng đợi của bệnh viện, người bị thương chờ chết vì bị mất máu. Còn trong phòng mổ, chân tay bị cắt bỏ mà không có thuốc gây tê.

“Nhưng đừng lo lắng,” ông ta nói. “Em sẽ an toàn khi ở bên anh, bông hoa của anh, gul của anh. Ai mà muốn hại em, anh sẽ moi gan nó ra và bắt nó phải nuốt cho bằng hết.”

Mùa đông đó, dù quay sang đâu, Laila cũng thấy bước chân mình đã bị các bức tường chặn đứng. Cô thèm khát nghĩ về bầu trời tuổi thơ rộng mở, về những ngày đi xem các giải buzkashi* với Babi và đi mua sắm ở Mandaii với Mammy, về những ngày chạy nhảy nô đùa trên đường phố và tán gẫu với Giti và Hasina về các cậu con trai. Những ngày cô với Tariq ngồi trên thảm cỏ ba lá bên bờ sông, trao cho nhau những cái kẹo và câu đố, cùng nhau ngắm hoàng hôn.

Nhưng trước khi cô có thể dừng những ý nghĩ về Tariq lại, chúng đã phản bội cô, khiến cô nhìn thấy Tariq đang nằm trên một chiếc giường, ở một nơi nào rất xa, những cái ống xiên vào cơ thể cháy đen của anh. Cùng với sự khó chịu đang thiêu đốt cổ họng cô những ngày này, một sự cay đắng sâu thẳm dồn ứ lên trong ngực Laila. Đôi chân cô như tan thành nước. Cô phải vịn vào một thứ gì đó mới đứng vững nổi.

Laila trải qua mùa đông năm 1992 đó cùng với việc quét dọn nhà cửa, lau chùi lại những bức tường màu bí ngô trong phòng ngủ của cô và Rasheed, giặt quần áo trong một cái chậu đồng lớn ở bên ngoài nhà. Thỉnh thoảng cô thấy mình như đang bay trên chính cơ thể mình, thấy mình đang ngồi trên mép của cái chậu đồng, tay áo xắn tới khuỷu, đôi tay ửng đỏ vắt nước xà phòng khỏi những chiếc áo lót của Rasheed. Rồi cô cảm thấy như bị lạc lối, như người sống sót sau một vụ đắm tàu đang tìm cách xoay xở, quay đâu cũng không thấy bờ, chỉ thấy hàng dặm, hàng dặm nước.

Khi trời quá lạnh không đi ra ngoài được, Laila chỉ đi lại nhẹ nhàng quanh nhà. Cô bước xuống cầu thang, kéo rê móng tay dọc theo tường, rồi quay trở lên, rồi lại đi xuống, rồi đi lên, mặt không rửa, tóc cũng không chải. Cô đi cho đến khi chạm phải Mariam, người ném cho cô một cái nhìn lạnh lùng rồi quay trở lại cắt cuống ớt chuông và tách mỡ ra khỏi thịt. Một sự im lặng nặng nề bao trùm lên căn phòng và Laila gần như có thể thấy sự căm ghét không nói nên lời từ Mariam như những đợt nóng phả ra từ nhựa đường. Cô quay trở về phòng, ngồi trên giường ngắm tuyết rơi.

—★—

Một ngày, Rasheed đưa cô tới cửa hàng đóng giày của ông ta.

Khi họ ra ngoài cùng nhau, ông ta bước đi bên cạnh, một tay nắm lấy khuỷu tay cô. Đối với Laila, ra ngoài đường đã trở thành một bài tập tránh bị thương. Đôi mắt cô vẫn đang làm quen với tầm nhìn hạn che qua những khe hở hẹp của chiếc burqa, đôi chân cô vẫn còn vấp vào vạt áo. Cô bước đi mà luôn sợ có thể vấp ngã hoặc làm thương mắt cá chân khi giẫm phải ổ gà. Nhưng cô thấy một chút thoải mái khi giấu mình trong burqa. Như thế này cô sẽ không bị nhận ra nếu gặp người quen cũ. Cô sẽ không phải chứng kiến sự ngạc nhiên trong mắt họ, sự thương hại hoặc niềm hân hoan khi thấy cô đã trượt dốc đến nhường nào, khi những khát vọng cao xa của cô đã bị vứt bỏ ra sao.

Cửa hàng giày của Rasheed to và sáng sủa hơn Laila tưởng tượng. Ông ta để cô ngồi đằng sau bàn làm việc, nơi bày la liệt những cái đế cũ và các mảnh da còn thừa. Ông ta chỉ cho cô những cái búa, giải thích cái bánh mài giấy ráp hoạt động ra sao, giọng dõng dạc và tự hào. Ông ta luồn tay xuống dưới áo xoa bụng cô, những đầu ngón tay của ông lạnh và thô ráp như vỏ cây chạm vào da bụng căng phồng của cô. Laila nhớ lại bàn tay của Tariq, mềm mại nhưng mạnh mẽ, những đường gân trên bàn tay khỏe khoắn, uốn khúc mà cô luôn thấy thật nam tính và hấp dẫn.

“Nó lớn nhanh thật đấy,” Rasheed nói. “Nó sẽ là một cậu bé khỏe mạnh. Con trai tôi sẽ là một pahlawan! Giống như bố nó vậy.”

Laila kéo áo xuống. Cô luôn cảm thấy sợ hãi khi ông ta nói như vậy.

“Mọi chuyện với Mariam như thế nào?”

Cô nói đều ổn.

“Tốt. Tốt.”

Cô không kể với ông ta họ đã trải qua trận chiến thực thụ đầu tiên như thế nào.

Cuộc chiến này xảy ra cách đây vài ngày. Laila đi vào trong bếp và thấy Mariam đang kéo mạnh các ngăn kéo rồi đóng sầm chúng lại. Mariam nói cô đang tìm cái thìa gỗ dài để nguấy cơm.

“Cô để nó ở đâu thế?” cô vừa nói vừa quay lại nhìn Laila.

“Em ư?” Laila nói. “Em có lấy nó đâu. Chả mấy khi em vào đây.”

“Tôi đã để ý thấy.”

“Đó có phải là lời buộc tội không? Chính chị muốn như thế, chị nhớ không? Chị nói chị sẽ nấu ăn. Nhưng nếu chị muốn thay đổi…”

“Vậy ý cô là nó tự dưng mọc ra chân mà chạy đi chắc. Teep, teep, teep, teep. Đấy là những gì xảy ra đấy hả, degeh*?

“Em muốn nói là…” Laila nói, cố gắng kiềm chế. Thường thì cô tự buộc mình chịu đựng sự chế nhạo và những cái chỉ tay của Mariam. Nhưng ngày hôm đó hai mắt cá chân của cô đã bị sưng, đầu thì nhức và chứng ợ nóng thật tồi tệ. “Em muốn nói là có thể chị đã để nó không đúng vị trí.”

“Không đúng vị trí ư?” Mariam kéo cái ngăn kéo ra. Dao bay và các loại dao khác bên trong kêu loảng xoảng. “Cô đã ở đây được bao lâu rồi, mới vài tháng thôi có phải không? Còn tôi, tôi sống trong ngôi nhà này đã mười chín năm rồi, dokhtar jo. Tôi luôn để cái thìa đó trong cái ngăn kéo này từ thời cô còn quấn tã đấy.”

“Nhưng dù sao,” Laila nói, răng nghiến chặt, bây giờ đã quá sức chịu đựng rồi, “cũng có thể chị để nó ở đâu đó rồi quên mất.”

“Và cũng có thể cô đã giấu nó ở đâu đó, để chọc tức tôi.”

“Chị đúng là một người đàn bà đáng thương,” Laila nói.

Mariam chùn bước, nhưng sau khi đã định tâm lại, cô lại dướn môi lên. “Còn cô là một con đĩ. Một con đĩ. Một con đĩ ăn cắp, cô là thế đấy!”

Sau đó là những tiếng hét. Nồi niêu xoong chảo bị khua loảng xoảng, dù chẳng được ai dùng để ném ai. Họ gọi nhau bằng những cái tên, những cái tên giờ đây khiến Laila ngượng ngùng. Kể từ hôm đó họ chưa nói chuyện với nhau. Laila vẫn thấy bất ngờ vì cô lại dễ mất kiểm soát như thế, nhưng sự thực là, một phần trong cô lại thích điều đó, thích cái cảm giác được hét vào mặt Mariam, được chửi rủa chị ta và có một mục tiêu trút cơn giận đang sục sôi và nỗi cay đắng của mình.

Laila tự hỏi, với chút gì đó như thấu hiểu, không biết Mariam có cảm thấy giống cô hay không.

Sau lúc đó, cô chạy lên tầng, và nằm vật ra giường của Rasheed. Ở dưới tầng, Mariam vẫn la hét, “Đồ đầu đất! Đồ đầu đất!” Laila nằm trên giường, vùi đầu vào gối và thổn thức. Bỗng nhiên cô nhớ bố mẹ, một cảm xúc mãnh liệt không cưỡng lại được mà cô đã không còn thấy lại kể từ những ngày khủng khiếp ngay sau vụ tấn công đó. Cô nằm đấy, nắm chặt tấm khăn trải giường, cho tới khi đột nhiên hơi thở của cô chững lại. Cô ngồi dậy, vội sờ tay xuống bụng.

Lần đầu tiên, đứa trẻ vừa đạp mạnh.

—

Mariam

Vào một buổi sáng sớm mùa xuân năm sau, năm 1993, Mariam đứng bên cửa sổ phòng khách nhìn Rasheed đưa cô gái ra khỏi nhà. Laila lảo đảo, người hơi cúi xuống, một tay ôm bảo vệ cái bụng căng tròn, mà hình dạng có thể nhìn thấy qua chiếc burqa của cô. Rasheed, lo lắng và chu đáo quá mức, nắm lấy khuỷu tay cô, đưa cô qua sân như một viên cảnh sát giao thông. Ông ta ra hiệu “Đợi ở đây” rồi vội lao ra cổng trước, ra hiệu cho cô gái đi tiếp, một chân giữ cho cửa mở. Khi cô đến nơi, ông ta nắm lấy tay cô, giúp cô qua cổng. Mariam gần như có thể nghe thấy tiếng ông ta nói, “Bây giờ thì đi cẩn thận nhé, bông hoa của anh, gul của anh.”

Họ trở về lúc sẩm tối ngày hôm sau.

Mariam nhìn thấy Rasheed đi vào sân trước. Ông ta cứ để cho cánh cổng đung đưa và suýt nữa nó đập vào mặt cô gái. Ông ta băng nhanh qua sân. Mariam nhận thấy vẻ âm u trên khuôn mặt ông ta, một màn đêm ẩn chứa dưới ánh đỏ đồng lúc chạng vạng. Vào trong nhà, ông ta cởi áo khoác ném xuống ghế sofa. Khi nhìn thấy Mariam, ông ta nói bằng một giọng cộc cằn, “Tôi đói rồi. Làm bữa tối nhanh lên.”

Cửa trước ngôi nhà mở ra. Từ bên hành lang, Mariam nhìn thấy cô gái, một cái bọc được cuốn lại treo bên tay trái. Laila để một chân ngoài, một chân trong để chặn cho cánh cửa không đóng sập lại. Cô vừa cúi người xuống vừa càu nhàu, cố gắng với cái túi đồ mà cô đã đặt xuống để mở cửa. Khuôn mặt cô nhăn nhó vì phải vận sức. Cô ngước mắt lên và nhìn thấy Mariam.

Mariam quay vào trong bếp hâm nóng thức ăn cho Rasheed.

—★—

“Cứ như có người đang chọc cái tua vít vào tai tôi vậy,” Rasheed nói, tay dụi mắt. Ông ta đang đứng ở trước cửa phòng Mariam, đôi mắt sưng húp, mặc độc cái quần thắt nút. Mái tóc trắng của ông ta rối bời, chĩa ra mọi hướng. “Nó đang khóc. Tôi không thể chịu nổi.”

Ở dưới tầng, cô gái đang bế đứa bé đi lại trong phòng và cố hát ru nó.

“Trong suốt hai tháng qua tôi không có lấy một đêm ngon giấc,” Rasheed nói. “Phòng thì có mùi như nước cống. Tã bẩn ở khắp mọi nơi. Đêm hôm nọ tôi đã giẫm phải một cái.”

Mariam cười thầm trong bụng với sự thỏa mãn quá đáng.

“Mang con bé ra ngoài!” Rasheed ngoái cổ lại hét. “Sao cô không đưa nó ra ngoài?”

Tiếng hát im bặt. “Nó sẽ bị viêm phổi.”

“Giờ đang là mùa hè.”

“Gì cơ?”

Rasheed nghiến răng và lớn giọng. “Tôi nói, ngoài kia trời ấm!”

“Tôi không đưa con bé ra ngoài đâu!”

Và tiếng hát lại cất lên.

“Đôi khi, tôi thề, đôi khi tôi muốn tống cái thứ đấy vào một cái hộp và thả trôi nó trên sông Kabul. Giống như đứa bé Moses*.”

Mariam chưa bao giờ nghe thấy ông ta gọi đứa bé bằng cái tên mà Laila đặt cho nó, Aziza, Người yêu dấu. Nó luôn là đứa bé, hoặc khi ông ta thực sự cáu tiết thì nó là cái thứ đó.

Có vài đêm, Mariam lén nghe họ cãi nhau. Cô nhón chân tới cửa phòng họ, lắng nghe ông ta than phiền về đứa bé – luôn luôn là đứa bé – về việc nó khóc suốt ngày, mùi, rồi những thứ đồ chơi làm cho ông ta bị vấp, và chuyện đứa bé đã lấy đi sự chú ý của Laila dành cho ông ta bằng những nhu cầu liên tục như được cho ăn, được vỗ về, được thay tã lót, bế ẵm và đi dạo. Đến lượt cô gái quở trách ông ta vì tội hút thuốc lá trong phòng và không để cho đứa bé ngủ với họ.

Cũng có những cuộc tranh cãi không to tiếng.

“Bác sĩ nói sáu tuần.”

“Vẫn chưa đâu, Rasheed. Không. Đi đi. Thôi đi mà. Đừng có làm thế.”

“Đã hai tháng rồi.”

“Suỵt. Đấy. Ông đánh thức đứa bé rồi đấy.” Rồi cô đanh giọng, “Khosh shodi? Bây giờ thì ông hạnh phúc rồi chứ?”

Mariam lén quay trở lại phòng mình.

“Cô không giúp gì được sao?” Bây giờ thì Rasheed đang nói. “Phải có chuyện gì cô làm được chứ.”

“Tôi biết gì về trẻ con đâu?” Mariam nói.

“Rasheed! Ông có thể mang cái bình lên đây không. Nó ở trên almari ấy. Con bé không chịu ăn. Tôi muốn thử lại cái bình đó.”

Tiếng đứa bé ré lên từng chặp, như thể một con dao phay bổ trên miếng thịt.

Rasheed nhắm mắt lại. “Cái thứ đó là một viên chỉ huy đấy. Hekmatyar. Tôi nói cho cô biết, Laila đã sinh ra Gulbuddin Hekmatyar.”

—★—

Mariam chứng kiến mỗi ngày cô gái một trở nên bận rộn với hết việc cho ăn, hát ru, lại đến việc tung nựng đũa bé rồi bế rong nó. Ngay cả khi đứa bé ngủ, cũng lại có hàng đống tã bẩn phải vò và ngâm trong cái thùng thuốc tẩy mà cô gái đã nài nỉ Rasheed mua. Có móng tay cần phải giũa bằng giấy nhám, có bộ quần áo lao động và bộ quần áo ngủ cần phải giặt và phơi. Những bộ quần áo này, cũng như những thứ khác về đứa bé, đã trở thành tâm điểm của cuộc cãi vã.

“Có vấn đề gì với chúng hay sao?” Rasheed nói.

“Đây là quần áo của con trai. Dành cho một bacha.”

“Thế cô nghĩ nó biết phân biệt chắc? Tôi đã phải trả cả đống tiền cho những bộ quần áo này. Và một điều nữa, tôi không thích cái giọng đó. Hãy coi đó là một lời cảnh cáo.”

Hằng tuần, không một lần nào quên, cô gái hơ nóng một miếng đồng đen trên lửa, tung một nhúm hạt cửu lý hương vào trong đó và thổi nhẹ khói thảo mộc espandi vào đứa bé để xua đuổi ma quỷ.

Mariam thấy thật mệt mồi khi phải dõi theo sự hăng hái bền bỉ của cô gái – và trong chừng mực nào đó, cô phải thú nhận rằng mình thán phục cô gái. Cô rất kinh ngạc khi đôi mắt cô gái luôn sáng lên lòng tôn kính, thậm chí cả vào buổi sáng, khi gương mặt cô ủ rũ và nước da nhợt nhạt sau một đêm thức bế đứa bé. Cô gái bật cười khi đứa bé đánh rắm. Những thay đổi nhỏ nhất của đứa trẻ làm cô vui thích và mọi thứ nó làm cô đều thấy thật kỳ diệu.

“Nhìn này! Con bé đang với cái lúc lắc kìa. Nó mới thông minh làm sao.”

“Tôi gọi báo chí đến nhé,” Rasheed nói.

Tối nào cũng có chuyện để xem. Khi cô gái cứ khăng khăng đòi ông ta xem cái gì đó, Rasheed hất cằm lên và ném một cái nhìn lướt xuống đầy vẻ thiếu kiên nhẫn qua cái đầu mũi có nhiều mạch máu xanh.

“Xem này. Xem con bé cười khi em vỗ tay kìa. Đấy. Thấy không? Ông có nhìn thấy không?”

Rasheed càu nhàu rồi quay lại với đĩa thức ăn của mình. Mariam nhớ lại chỉ riêng sự có mặt của cô gái thôi đã từng làm ông ta điên đảo đến thế nào. Mọi thứ cô ấy nói đều đã từng làm hài lòng ông ta, thu hút ông ta, lôi ông ta ngẩng đầu lên khỏi đĩa thức ăn và gật đầu đồng tình.

Việc cô gái bị thất sủng lẽ ra phải khiến Mariam hài lòng, phải đem lại cho cô cảm giác của một người đã chứng minh được là mình đúng. Nhưng thật lạ là không. Không phải thế. Chính Mariam cũng ngạc nhiên khi thấy mình thương hại cho cô gái.

Lại thêm chuyện sau bữa tối, cô gái bày tỏ hàng loạt nỗi lo lắng của mình. Đứng đầu danh sách là bệnh viêm phổi, luôn nằm trong diện tình nghi mỗi khi đứa bé có những cơn ho nhẹ. Rồi là bệnh lỵ, nỗi sợ hãi về căn bệnh này càng lớn hơn sau mỗi lần đứa bé bị ỉa chảy. Rồi mỗi nốt đỏ cũng được cho là dấu hiệu của bệnh sởi hoặc bệnh đậu mùa.

“Cô không cần phải lo lắng quá như thế đâu,” một tối Rasheed nói.

“Ý ông là gì?”

“Đêm hôm trước tôi có nghe đài. Đài Tiếng nói Hoa Kỳ. Tôi nghe một con số thống kê thú vị. Họ nói rằng ở Afghanistan, cứ bốn đứa trẻ thì một đứa sẽ chết trước năm tuổi. Họ nói thế đấy. Bây giờ, họ… Sao? Sao? Cô đi đâu đấy? Quay lại đây? Quay lại đây ngay!”

Ông ta nhìn Mariam lúng túng. “Cô ta sao thế?”

Đêm đó, Mariam đang nằm trên giường thì cuộc cãi vã lại bắt đầu. Đó là một đêm mùa hè oi ả, đặc trưng của tháng Saratan ở Kabul. Mariam mở cửa sổ rồi đóng lại vì chẳng có cơn gió nào lùa vào để làm dịu đi cái nóng, chỉ có muỗi. Cô có thể cảm thấy cái nóng bốc lên từ nền đất bên ngoài, qua những tấm ván vụn màu nâu sáng của nhà xí, phả lên qua những bức tường và vào trong phòng cô.

Thường thì, cuộc cãi vã sẽ tự kết thúc sau vài phút, nhưng lần này nửa tiếng trôi qua, nó không những tiếp tục mà thậm chí còn căng thẳng hơn. Bây giờ Mariam có thể nghe thấy Rasheed đang hét lên. Còn giọng cô gái thì nhỏ hơn, chói tai và ngập ngừng. Ngay sau đó đứa bé khóc thét lên.

Rồi Mariam nghe thay tiếng cửa phòng họ mở ra một cách hung dữ. Vào buổi sáng, cô thấy cái vết hình tròn của tay nắm cửa hằn trên bức tường ngoài hành lang. Cô đang ngồi trên giường thì cửa phòng bật mở và Rasheed bước vào.

Ông ta mặc quần lót trắng và áo lót cùng màu, bị ố vàng ở dưới nách vì mồ hôi. Chân đi đôi dép tông. Ông ta cầm một cái dây lưng trong tay, cái dây da màu nâu mà ông ta đã mua cho lễ nikka với cô gái, và ông ta cuốn cái phần cuối bị đục thủng quanh nắm tay.

“Đó là do mày làm. Tao biết là mày,” ông ta gầm lên, tiến về phía cô.

Mariam trườn ra khỏi giường và bắt đầu lùi lại. Theo bản năng, cánh tay cô ôm lấy ngực, chỗ ông ta thường đánh đầu tiên.

“Ông đang nói về cái gì thế?” cô lắp bắp.

“Nó từ chối tao. Mày đã dạy nó làm thế.”

Qua nhiều năm, Mariam đã học cách khiến bản thân chai lì trước sự khinh bỉ và sỉ nhục, sự cười cợt và chỉ trích của ông ta. Nhưng nỗi sợ này cô vẫn không thể kiểm soát nổi. Bao nhiêu năm tháng đã trôi qua, ấy vậy nhưng cô vẫn run bắn vì sợ hãi khi ông ta như thế này, ông ta nhạo báng, quấn chặt cái thắt lưng quanh năm tay, tiếng vụt của da, tia sáng lóe lên trong đôi mắt đỏ ngầu ấy. Đó là nỗi sợ của một con dê bị thả vào trong chuồng cọp, khi con cọp giơ móng vuốt lên và bắt đầu gầm gừ.

Bây giờ cô gái đã vào trong phòng, mắt mở to và khuôn mặt nhăn nhó.

“Lẽ ra tao phải biết mày sẽ làm hỏng cô ta,” Rasheed nhổ toẹt vào Mariam.

Ông ta vung cái dây lưng lên, thử nó vào đùi mình. Một tiếng chát vang lên rất to.

“Dừng lại, bas!” cô gái nói. “Rasheed, ông không được làm vậy.”

“Quay về phòng ngay.”

Mariam lại lùi lại.

“Không! Đừng làm vậy!”

“Ngay lập tức!”

Rasheed vung chiếc thắt lưng lên và lần này quất thẳng vào Mariam.

Rồi một điều bất ngờ xảy ra: cô gái nhào vào tấn công ông ta. Cô vồ lấy cánh tay ông ta bằng cả hai bàn tay và cố gắng kéo ông ta xuống, nhưng cô không thể làm gì hơn là treo người đung đưa trên đó. Tuy vậy, cô cũng đã làm giảm tốc độ tấn công của Rasheed về phía Mariam.

“Bỏ ra!” Rasheed gầm lên.

“Ông thắng. Ông thắng rồi. Đừng làm như thế. Xin ông, Rasheed, đừng đánh nữa! Làm ơn đừng làm như thế.”

Cứ như thế họ vật lộn với nhau, cô gái bám chặt vào, cầu xin, còn Rasheed cố gắng đẩy cô ra, mắt trừng trừng nhìn Mariam, lúc này đang quá sợ để có thể làm bất cứ điều gì.

Cuối cùng, Mariam biết rằng cô sẽ không bị đánh nữa, đêm hôm đó thì không. Ông ta đã nói rõ. Ông ta đứng như thế một lúc, tay giơ cao, ngục căng ra, những giọt mồ hôi lấp lánh che phủ hàng lông mày của ông ta. Rasheed từ từ hạ tay xuống. Chân cô gái chạm xuống đất nhưng cô vẫn chưa chịu buông tay, như thể cô không tin tưởng vào ông ta. Rasheed phải giật mạnh tay ra khỏi nắm tay của cô.

“Tôi sẽ để ý đến cô,” ông ta nói, vắt cái dây lưng lên vai. “Tôi sẽ để ý đến cả hai. Tôi sẽ không để bị biến thành một ahmaq, một thằng ngu trong chính ngôi nhà của tôi đâu.”

Ông ta ném cho Mariam một cái nhìn cuối cùng đầy sát khí và xô vào cô gái khi ông ta quay trở ra.

Khi Mariam nghe thấy tiếng cửa phòng họ đóng lại, cô trèo trở lại giường, vùi đầu vào dưới gối, đợi cho cơn run rẩy dừng lại.

—★—

Đêm đó, Mariam bị đánh thức ba lần. Lần đầu tiên là tiếng rocket ầm ầm ở phía Tây, đến từ hướng Karteh-Char. Lần thứ hai là tiếng khóc của đứa bé ở dưới tầng, tiếng cô gái vỗ về, tiếng lách cách của chiếc thìa gõ vào chai sữa. Và lần cuối cùng, cơn khát đã kéo cô ra khỏi giường.

Ở tầng dưới, phòng khách tối om, chỉ có một vệt sáng của ánh trăng rót qua cửa sổ. Mariam có thể nghe thấy ruồi vo ve ở đâu đó, có thể nhận ra hình dáng cái lò gang ở góc phòng, cái ống của nó nhô ra tạo thành một góc nhọn ngay dưới trần nhà.

Trên đường đi vào bếp, Mariam suýt nữa vấp phải một thứ gì đó. Có một vật ở dưới chân cô. Khi đôi mắt đã quen dần với bóng tối, cô nhận ra cô gái và đứa bé đang nằm trên một cái chăn dưới sàn nhà.

Cô gái đang nằm nghiêng ngủ và ngáy. Đứa trẻ thì thức. Mariam thắp chiếc đèn dầu ở trên bàn và cúi xuống. Trong ánh sáng của cây đèn, lần đầu tiên cô mới thực sự nhìn đứa bé gần đến thế, nhúm tóc sẫm màu, đôi mắt màu nâu nhạt với hàng lông mi dày, hai má hồng hào và đôi môi màu lựu chín.

Mariam có cảm giác đứa bé cũng đang đánh giá cô. Nó nằm ngửa, đầu nghiêng sang một bên, nhìn Mariam chăm chú với sự pha trộn của cảm giác thích thú, bối rối và nghi ngại. Mariam tự hỏi không biết khuôn mặt của cô có làm cho nó sợ hay không, nhưng rồi đứa bé ré lên vui mừng và Mariam biết rằng cô đã có thiện cảm với đứa bé này.

“Suỵt,” Mariam thì thầm. “Con sẽ làm mẹ con thức dậy đấy, ngay cả khi một tai của mẹ con bị điếc.”

Bàn tay đứa bé nắm chặt lại. Nó giơ lên, hạ xuống, rồi cho vào miệng đầy vẻ hiếu động. Miệng ngậm tay, đứa bé cười toe toét với Mariam, những bọt nước miếng sáng lấp lánh trên môi nó.

“Nhìn con này. Nhìn con mới tội nghiệp làm sao, ăn mặc không khác gì một cậu con trai. Và bị bọc lại trong cái nóng như thế này. Chả trách con vẫn còn thức.”

Mariam kéo chăn ra khỏi đứa bé, phát hoảng khi thấy một cái chăn nữa ở phía dưới, cô chậc lưỡi, kéo nốt cái chăn kia ra. Đứa bé cười khúc khích vì thấy nhẹ nhõm. Nó vung vung tay như một con chim nhỏ.

“Thoải mái hơn chưa nào?”

Khi Mariam rụt tay lại, đứa bé túm lấy ngón tay út của cô. Những ngón tay nhỏ xíu bám rất chặt vào tay cô. Chúng ấm áp và mềm mại, ẩm vì dính nước miếng.

“Gunuh,” đứa bé kêu lên.

“Được rồi, bas, ngủ đi.”

Đứa bé bấu chặt và lại đá đá cái chân.

Mariam rút ngón tay ra. Đứa bé mỉm cười và phát ra những âm thanh ríu rít. Nó lại đút tay vào miệng.

“Điều gì làm con vui thế? Hả? Con cười gì thế? Con không thông minh như mẹ con nói đâu. Con có tính thô bạo của người cha và sự ngốc nghếch của người mẹ. Con sẽ không cười nhiều như thế nếu như con biết. Không, con sẽ không cười được đâu. Nào ngủ đi. Ngủ đi.”

Mariam đứng dậy và vừa bước đi được vài bước thì đứa bé bắt đầu kêu oe, oe, oe mà Mariam biết là dấu hiệu đứa bé muốn khóc ré lên. Cô quay lại với nó.

“Gì thế? Con muốn gì từ ta nào?”

Đứa bé cười toe toét.

Mariam thở dài. Cô ngồi xuống và để cho đứa bé túm ngón tay, cô nhìn đứa bé ọ ẹ, rồi gập hai cẳng chân mập mạp lại phía hông và lấy tay phe phẩy không khí. Mariam ngồi đó, nhìn cho đến khi đứa bé thôi không ngọ nguậy nữa mà bắt đầu ngáy nhè nhẹ.

Ngoài kia, chim nhại đang thản nhiên hót, và thỉnh thoảng, khi lũ chim bay đi, Mariam có thể nhìn thấy cánh của chúng bắt màu xanh lân tinh của ánh trăng đang rọi qua những đám mây. Mặc dù họng cô đang khát khô và chân bắt đầu thấy tê tê nhưng cũng phải mất một lúc lâu Mariam mới nhẹ nhàng rút ngón tay ra khỏi nắm tay của đứa bé và đứng dậy.

—

Laila

Trong tất cả những niềm vui thích trên thế gian này, điều Laila muốn làm nhất là được nằm bên cạnh Aziza, khuôn mặt của cô con gái bé bỏng gần đến nỗi cô có thể nhìn rõ được sự co giãn trong con ngươi của bé. Laila thích được vuốt ve làn da mềm mại, được chạm vào đôi má lúm đồng tiền và cả những cái ngấn trên khuỷu tay con gái. Đôi khi, cô đặt Aziza trên ngực mình và thì thầm qua đỉnh đầu con bé những điều về Tariq, người bố hoàn toàn xa lạ với Aziza, người bố Aziza sẽ không bao giờ biết mặt. Laila kể về khả năng giải câu đố của Tariq, những trò tinh nghịch, mưu mẹo và cả nụ cười dễ chịu của anh.

“Ông ấy có hàng lông mi đẹp nhất, dày như của con. Một cái cằm nhỏ nhắn, mũi cao và vầng trán rộng. Ồ, bố của con rất đẹp trai, Aziza ạ. Ông ấy thật hoàn hảo. Hoàn hảo, như con vậy.”

Nhưng cô rất cẩn thận, không bao giờ nhắc đến tên của bố đứa trẻ.

Đôi khi cô bắt gặp ánh nhìn khác thường của Rasheed với Aziza. Một đêm, khi ngồi trên sàn phòng ngủ, cạo những vết chai ở chân, Rasheed chợt hỏi, “Vậy giữa cô và hắn ta có gì?”

Laila nhìn Rasheed với cái nhìn bối rối, như thể cô không hiểu câu hỏi.

“Laili và Majnoon. Cô và yaklenga, cái tên què đó. Các người đã có gì, giữa cô và hắn ấy?”

“Anh ấy là bạn tôi,” cô nói, cố gắng giữ cho giọng mình bình thản. Cô vẫn tập trung vào việc lau mấy cái chai. “Ông biết điều đó mà.”

“Tôi không biết tôi biết gì nữa.” Rasheed đặt dao cạo lên thành cửa sổ và thả mình xuống giường. Cái đệm lò xo phát ra tiếng cót két. Ông ta xoạc hai chân, đũng quần căng ra, “Thế với tư cách… bạn bè, cô và hắn có làm gì quá giới hạn cho phép không?”

“Quá giới hạn cho phép?”

Rasheed cười một cách hết sức vô tư, thoải mái, nhưng Laila có thể cảm nhận được ánh nhìn lạnh lùng và thận trọng của ông ta. “Để xem nào. Ví dụ như hắn đã từng hôn cô chưa? Hoặc có thể chạm vào những nơi không được phép trên người cô?”

Laila cau mày với một vẻ mà cô hy vọng là vô cùng phẫn nộ. Cô có thể nghe thấy tiếng tim mình đập trong lồng ngực. “Anh ấy đối với tôi như một người anh trai.”

“Vậy hắn là bạn hay là anh trai cô?”

“Cả hai. Anh ấy.”

“Nghĩa là sao?”

“Nghĩa là anh ấy vừa là bạn, vừa là anh trai của tôi.”

“Nhưng anh trai và em gái thì rất hay tò mò về nhau. Đúng vậy. Đôi khi anh trai cho em gái xem chỗ kín của anh ta, và cô em gái thì…”

“Ông làm tôi thấy kinh tởm,” Laila nói.

“Thế là không có gì hả?”

“Tôi không muốn nói về chuyện này nữa.”

Rasheed gật gật đầu và bĩu môi. “Cô biết đấy, thiên hạ đồn đại này nọ. Tôi vẫn nhớ. Họ nói đủ mọi chuyện về cô và hắn ta. Nhưng cô thì vẫn nói rằng giữa cô và hắn không có chuyện gì.”

Cô xoay người lại và nhìn chằm chằm vào Rasheed.

Ông ta nhìn lại cô không chớp mắt khiến cho những ngón tay đang cầm chai sữa của cô trở nên tím tái, và Laila phải cố gắng lắm mới không tỏ ra bối rối.

Cô bất chợt thấy rùng mình khi nghĩ đến những gì ông ta sẽ làm với cô nếu ông ta biết cô vẫn thường ăn cắp tiền. Kể từ khi Aziza chào đời, tuần nào cô cũng nhân lúc ông ta ngủ hoặc đi vệ sinh để mở ví lấy tiền. Có những tuần khi trong ví còn ít tiền thì cô chỉ dám lấy một tờ năm đồng, hoặc không lấy gì cả vì cô sợ ông ta sẽ phát hiện. Còn khi nào ví tiền đầy, cô có thể lấy một tờ mười đồng, hoặc một tờ hai mươi đồng, thậm chí có lúc cô còn mạo hiểm lấy hai tờ hai mươi đồng. Cô giấu số tiền đó vào trong một cái túi nhỏ mà cô đã khâu trong lớp vải lót của chiếc áo khoác mùa đông.

Cô tự hỏi không biết ông ta sẽ làm gì nếu biết cô có kế hoạch chạy trốn vào mùa xuân tới. Hoặc chậm nhất là mùa hè tới. Laila hy vọng sẽ có đủ ít nhất một nghìn đồng để chạy trốn, một nửa trong số đó sẽ dùng để mua vé xe bus đi từ Kabul đến Peshawar. Khi nào gần tới lúc đó, cô sẽ đem cầm chiếc nhẫn cưới và số đồ nữ trang Rasheed tặng cô cách đây một năm, khi cô còn là malika trong tòa lâu đài của ông ta.

“Dù sao,” cuối cùng Rasheed nói, gõ ngón tay lên bụng, “Cô cũng không thể trách tôi. Tôi là một người chồng. Đó là những điều mà một người chồng thường băn khoăn. Nhưng hắn ta đã may mắn khi được chết theo kiểu đó. Bởi vì nếu mà hắn ở đây, và tôi có tóm được…” Ông ta khẽ rít qua kẽ răng và lắc đầu.

“Ông có thể để người đã khuất được yên không?”

“Tôi cho rằng với một số người thì chết vẫn chưa phải là hết,” ông ta trả lời.

—★—

Hai ngày sau, khi Laila tỉnh dậy vào sáng sớm, cô nhìn thấy một chồng quần áo trẻ con được gấp gọn gàng và đặt ở cửa phòng ngủ của cô. Có một chiếc váy với những hình vân và con cá được thêu trên thân trước, một chiếc váy len màu xanh da trời với tất và găng tay cùng màu, một bộ pyjama màu vàng với những chấm nhỏ màu cà rốt và một cái quần trẻ em màu xanh lá cây bằng vải bông với những diềm xếp nếp chấm bi ở gấu.

“Người ta đồn đại rằng,” bữa tối hôm đó Rasheed nói huyên thuyên một cách sảng khoái mà không để ý đến Aziza với bộ pyjama màu vàng mà Laila mặc cho con bé, “Dostum sẽ về phe với Hekmatyar. Massoud sẽ phải mất thời gian đối phó với hai kẻ đó. Và chúng ta cũng không được quên cánh Hazara.” Ông ta với tay lấy một ít cà tím mà Mariam đã muối trong mùa hè. “Hy vọng đó chỉ là một tin đồn,” vừa nói ông ta vừa vẫy mấy ngón tay còn dính mỡ. “Bởi vì nếu cuộc chiến này xảy ra thì nó sẽ không khác gì buổi dã ngoại thứ Sáu ở Paghman.”

Tối đó, ông ta leo lên người cô và tự thỏa mãn bản thân một cách vội vã, chẳng nói chẳng rằng, để nguyên cả quần áo, trừ có chiếc tumban không cởi ra hẳn mà kéo tụt xuống mắt cá chân. Sau khi cơn vật vã điên cuồng đã qua đi, ông ta buông cô ra và nhanh chóng chìm vào giấc ngủ.

Laila nhẹ nhàng rời khỏi phòng ngủ và thấy Mariam dang ngồi xổm trong bếp, đánh vẩy một cặp cá hồi. Bên cạnh cô là một hũ gạo ngâm. Trong bếp có mùi như mùi thì là trộn với mùi khói, mùi hành phi và cá.

Laila ngồi xuống một góc, kéo váy che đầu gối.

“Cám ơn chị,” cô nói

Mariam không để ý đến Laila. Cô đã chặt xong con cá thứ nhất và bắt đầu sang con thứ hai. Cô cắt vây cá bằng con dao có răng cưa, sau đó lật bụng cá lên và lạng một cách điệu nghệ từ đuôi đến mang cá. Laila nhìn cô cho ngón tay cái vào miệng con cá ngay trên hàm dưới, ấn vào và bằng một nhát dao, cô đã cắt bỏ mang và ruột cá.

“Mấy bộ quần áo rất đẹp.”

“Tôi không còn cần đến chúng nữa,” Mariam lầm bầm. Cô đặt con cá xuống một tờ báo còn dính đầy nhớt cá và chặt bỏ đầu cá. “Nếu không đưa cho con gái cô thì tôi cũng để đó cho mối mọt gặm thôi.”

“Chị học cách làm cá ở đâu vậy?”

“Khi còn bé, tôi từng sống cạnh một dòng suối. Tôi thường tự mình câu cá.”

“Tôi chưa bao giờ câu cá.”

“Cũng không có gì đặc biệt lắm. Chủ yếu là ngồi đợi…”

Laila nhìn Mariam cắt con cá đã bỏ ruột làm ba phần. “Chị đã tự may mấy bộ quần áo đó à?”

Mariam gật đầu.

“Chị may khi nào thế?”

Mariam rửa những khúc cá trong một bát nước. “Khi tôi mang thai lần đầu. Hoặc có thể là lần thứ hai. Mười tám hay mười chín năm trước. Đã lâu quá rồi. Như tôi đã nói với cô, tôi không còn dịp để sử dụng những thứ đó nữa.”

“Chị đúng là một người nội trợ giỏi. Có lẽ chị có thể dạy tôi làm những thứ đó.”

Mariam đặt những khúc cá đã rửa vào một cái bát sạch. Những giọt nước nhỏ xuống từ đầu ngón tay. Cô ngẩng đầu lên nhìn Laila, như thể đây là lần đầu cô nhìn Laila vậy.

“Vào cái đêm đó, khi ông ta… Trước đây chưa từng có ai đứng ra bảo vệ tôi,” cô nói.

Laila ngắm nhìn khuôn mặt ủ rũ của Mariam, nhìn mí mắt đã hằn sâu những nếp nhăn của sự mệt mỏi và dấu vết thời gian in đậm trên khóe môi của cô – Laila cũng ngắm nhìn Mariam như thể cô đang nhìn Mariam lần đầu tiên. Và, lần đầu tiên, đó không phải khuôn mặt thù địch cô từng thấy mà là khuôn mặt của những nỗi đau thầm kín, của những gánh nặng đè lên vai mà không phản kháng, của một số phận mà Mariam đã chấp nhận và cam chịu. Laila băn khoăn liệu đó có phải là gương mặt của mình hai mươi năm sau, nếu vẫn cứ sống mãi thế này?

“Tôi không cho phép ông ta,” Laila nói. “Tôi không được nuôi dạy trong một ngôi nhà mà người ta làm những điều như thế.”

“Bây giờ, đây là nhà của cô. Cô phải quen với điều đó.”

“Chuyện đó thì không. Tôi không thể.”

“Rồi cũng sẽ đến lượt cô thôi, cô biết không,” Mariam vừa nói vừa lau tay vào một cái khăn. “Sẽ sớm thôi. Cô đã sinh cho ông ta một đứa con gái. Vì thế, cô sẽ thấy, tội lỗi của cô còn khó tha thứ hơn của tôi.”

Laila đứng dậy. “Tôi biết ngoài kia trời rất lạnh, nhưng chị nói sao nếu những kẻ tội lỗi chúng ta cùng ra ngoài sân thưởng thức một chén chai nhỉ?”

Mariam ngạc nhiên nhìn Laila. “Không được. Tôi phải cắt bỏ và rửa sạch chỗ đậu đó.”

“Sáng mai tôi sẽ giúp chị làm.”

“Và tôi phải dọn sạch chỗ này nữa.”

“Chúng ta sẽ cùng làm. Nếu tôi không nhầm thì vẫn còn thừa một ít halwa. Cái đó dùng với chai thì tuyệt.”

Mariam để cái giẻ lên bàn bếp. Laila có thể cảm thấy sự lo lắng toát ra từ cách chị ta xắn tay áo lên, chỉnh lại chiếc hijab, ấn lại một lọn tóc xổ ra.

“Người Trung Quốc nói thà nhịn ăn ba ngày còn hơn không uống trà một ngày.”

Mariam mỉm cười. “Câu nói hay đấy.”

“Đúng vậy.”

“Nhưng tôi không ngồi lâu được đâu.”

“Một chén thôi mà.”

Họ cùng ngồi xuống một chiếc ghế gấp ở bên ngoài và cùng ăn halwa đựng trong một cái bát. Họ đã uống chén thứ hai, và khi Laila hỏi Mariam xem cô có muốn thêm chén nữa không thì Mariam đồng ý. Trong khi tiếng súng vẫn nổ trên những ngọn đồi thì hai người phụ nữ lặng ngắm những gợn mây trôi dưới ánh trăng và những con đom đóm cuối cùng của mùa hè đang lập lòe một thứ ánh sáng màu vàng trong đêm. Đến buổi sáng, khi Aziza tỉnh dậy và khóc ré lên, còn Rasheed thì hét gọi Laila để cô dỗ con bé thì có một ánh nhìn đầy ẩn ý giữa Laila và Mariam. Cái nhìn của sự đồng cảm. Trong sự trao đổi không lời thoáng qua đó, Laila hiểu cô và Mariam không còn là kẻ thù của nhau nữa.